Bài viết

Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc - tác giả của cuốn nhật ký nổi tiếng "Mãi mãi tuổi 20".

TP. Hồ Chí Minh03/08/2026Xã Ba Sao (Xã Ba Sao)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

Vào chiến trường Quảng Trị năm 1972, Nguyễn Văn Thạc làm lính thông tin. Một đồng đội là ông Đỗ Minh Quang về sau đã kể lại những giây phút cuối cùng của liệt sĩ Thạc như sau:

Tiểu đội ông Quang tập kết vị trí chiến đấu ở thôn Hà My Đông từ đêm hôm trước. Sáng hôm sau, ngày 30/7/1972, theo yêu cầu của chính trị viên tiểu đoàn, tổ máy của liệt sĩ Thạc đã mã hóa và phát lên trung đoàn một bức điện báo cáo tình hình tiểu đoàn. Sau khi ăn cơm trưa, tiểu đội chia thành 3 tốp di chuyển sang Hà My Tây, cách khoảng 300m để gần chỉ huy, tiện liên lạc.

Tốp anh Quang vừa ra khỏi hầm 10m, nghe tiếng pháo nổ rất gần bèn quay nhanh lại hầm. Pháo cày nát khu vực trú quân. Hầm rung lắc mạnh. Khoảng 15 phút sau, khi pháo lặng đáng ngờ, ông Quang thốt lên với đồng đội: "Tiểu đội mình dính rồi… ". Lao nhanh lên khỏi hầm, chạy qua hết rặng tre đến quãng đường trống, ông Quang thấy liệt sĩ Thạc nằm bất động, máu từ đùi loang thành vũng.

Một chiến sĩ nữa là anh Chương chạy về phía Thạc, cúi xuống quan sát và nói: "Quang ơi, Thạc hy sinh rồi!". Lúc đó, liệt sĩ Thạc từ từ mở mắt, giọng bình thản: "Thạc chưa chết đâu nhưng tỉnh thế này thì cũng không sống được nữa, chỉ tiếc còn nhiều việc dang dở chưa làm được… ". Ông Quang vội xé cuốn băng cùng Chương garô đùi cho Thạc, dù máu đã chảy hết. Các anh chuyển anh Thạc đến hầm phẫu tiểu đoàn để các y sĩ tiêm truyền cứu anh Thạc, nhưng không kịp nữa. Anh Thạc đã ra đi lúc 13 giờ 30 cùng ngày, năm đó liệt sĩ Thạc 20 tuổi.

Sau này, một người đồng đội thân thiết của anh Thạc, cho biết: "Mộ của Thạc ở thôn Đầu Kênh (tên thôn chính xác là Đâu Kênh), xã Triệu Long, quận Triệu Phong, Quảng Trị (tiếp giáp thôn Hà Mi, Phương Ngạn, gần lộ 4). Mộ được đặt ở thửa ruộng khá cao, cùng hai ngôi mộ khác, Thạc đặt đầu tiên".

Cuối năm 1976, ông Nguyễn Văn Thục, anh ruột liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc đã đến thôn Đâu Kênh, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị (cũ), nay là thôn Bích Lộc Triêu, xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị tìm mộ em trai mình. Xã Triệu Long lúc đó đã giao ông Lê Lợi, xã đội trưởng dẫn ông Thục đi tìm mộ. Tìm quanh thôn không thấy, hóa ra, cứ như có cơ duyên mách bảo, ngôi mộ của anh Thạc nằm ngay chính sau vườn nhà ông Lợi. Cạnh đó còn có 2 ngôi mộ của 2 liệt sĩ khác.

Khi được hỏi chuyện ông Thục về dấu tích xác định mộ liệt sĩ Thạc, ông Thục bùi ngùi kể: "Anh em đồng đội khi chôn cất Thạc, có đặt 2 tấm tôn Mỹ, một cái trên mộ và một cái trong mộ Thạc, có đục lỗ khắc tên Thạc. Chắc anh em lường trước chuyện bom đạn có thể làm bay tấm tôn trên mộ nên đã chôn thêm một tấm tôn trong mộ, để không bị thất lạc. Tôi nhìn hài cốt Thạc là tôi nhận ra, chính xác một trăm phần trăm: chân trái bị gãy băng garô còn nguyên, tóc bị bạc ngay khi còn ở nhà, khuôn mặt, xương sọ, hàm răng, tôi mường tượng ra được".

Hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc sau đó được đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Từ Liêm, Hà Nội.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn