LIỆT SĨ NGUYỄN VIỆT DŨNG (1926–1968) – NGƯỜI THÀNH ĐỘI TRƯỞNG MƯU TRÍ, KIÊN CƯỜNG GIỮA LÒNG ĐÔ THỊ CẦN THƠ

Liệt sĩ Nguyễn Việt Dũng (1926–1968), nguyên Thành đội trưởng thành phố Cần Thơ, là một cán bộ chỉ huy biệt động tiêu biểu của lực lượng vũ trang Cần Thơ trong những năm kháng chiến. Ông được biết đến bởi sự mưu trí, dũng cảm, kiên cường và khả năng tổ chức chiến đấu ngay giữa lòng đô thị do đối phương kiểm soát.

Sinh năm 1926 tại xã Thường Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ, Nguyễn Việt Dũng tham gia cách mạng từ rất sớm. Tháng 8 năm 1945, ngay trong thời điểm Cách mạng Tháng Tám giành thắng lợi, ông nhập ngũ và bắt đầu chặng đường dài gắn bó với lực lượng vũ trang.

Từ những ngày đầu tham gia kháng chiến, ông đã trưởng thành qua thực tiễn chiến đấu ở chiến trường miền Tây Nam Bộ. Qua nhiều năm hoạt động, ông trở thành một cán bộ có kinh nghiệm, được giao nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng lực lượng và tổ chức chiến đấu tại địa bàn Cần Thơ.

Đặc biệt, Nguyễn Việt Dũng đã dành nhiều năm hoạt động trong điều kiện bám trụ ngay giữa lòng địch. Đây là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm, bởi nội đô Cần Thơ là địa bàn tập trung đông quân đội, cảnh sát, chính quyền và các cơ quan quân sự của đối phương.

Để tồn tại và hoạt động trong lòng đô thị, người cán bộ biệt động phải có khả năng giữ bí mật tuyệt đối, xây dựng cơ sở quần chúng, nắm chắc tình hình và tổ chức những trận đánh bất ngờ. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến việc bị lộ và hy sinh.

Nguyễn Việt Dũng đã thể hiện rõ bản lĩnh của một cán bộ biệt động khi xây dựng được nhiều cơ sở quần chúng vững chắc trong nội đô Cần Thơ. Những cơ sở này có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, che giấu cán bộ, bảo đảm liên lạc và tạo điều kiện cho lực lượng biệt động hoạt động.

Ông không chỉ chỉ huy từ phía sau mà nhiều lần trực tiếp tham gia chiến đấu. Trong quá trình hoạt động, ông đã chỉ huy và tham gia hàng trăm trận đánh lớn nhỏ trong lòng địch.

Những trận đánh của lực lượng biệt động thường diễn ra bất ngờ, nhanh chóng và chính xác. Mục tiêu có thể là lực lượng cảnh sát, tề ngụy, cơ sở quân sự, phương tiện chiến tranh hoặc những mục tiêu quan trọng của đối phương. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, lực lượng phải nhanh chóng rút khỏi khu vực trước khi đối phương kịp tổ chức phản kích.

Một trong những chiến công được nhắc đến của Nguyễn Việt Dũng diễn ra vào tháng 10 năm 1964 tại Lộ 20. Ông chỉ huy lực lượng đánh vào nhóm tề xã và cảnh sát ác ôn, tiêu diệt 32 tên địch.

Trận đánh thể hiện rõ phương thức hoạt động của lực lượng biệt động: nắm chắc tình hình, lựa chọn mục tiêu, tổ chức lực lượng bí mật và tung đòn bất ngờ vào những vị trí mà đối phương tưởng rằng được bảo vệ an toàn.

Một chiến công khác diễn ra vào ngày 10 tháng 6 năm 1966, khi Nguyễn Việt Dũng trực tiếp chỉ huy trận đánh vào khu cư xá Mỹ ngay giữa trung tâm thành phố Cần Thơ.

Đây là một trận đánh có ý nghĩa đặc biệt bởi mục tiêu nằm ngay trong khu vực đô thị, nơi đối phương có lực lượng bảo vệ và hệ thống kiểm soát chặt chẽ. Việc tổ chức một trận đánh ngay giữa trung tâm thành phố đòi hỏi người chỉ huy phải có khả năng chuẩn bị kỹ lưỡng, giữ bí mật và xử lý tình huống rất nhanh chóng.

Những hoạt động như vậy không chỉ gây tổn thất về quân sự cho đối phương mà còn tác động mạnh đến tinh thần của chúng. Việc các lực lượng biệt động có thể xuất hiện và tấn công ngay trong khu vực được xem là an toàn đã chứng minh rằng đối phương không thể kiểm soát tuyệt đối thành phố.

Đối với nhân dân, những trận đánh giữa lòng đô thị cũng có ý nghĩa động viên rất lớn. Nó cho thấy lực lượng cách mạng vẫn tồn tại, vẫn bám trụ và có khả năng tiến công ngay tại những nơi đối phương tập trung lực lượng mạnh nhất.

Trong quá trình hoạt động, Nguyễn Việt Dũng đã cùng đồng đội loại khỏi vòng chiến đấu hàng nghìn tên địch và phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của đối phương. Những con số ấy phản ánh quy mô và hiệu quả hoạt động của lực lượng biệt động mà ông tham gia chỉ huy.

Tuy nhiên, chiến đấu trong lòng đô thị cũng đồng nghĩa với việc luôn phải đối mặt với nguy hiểm. Khác với chiến trường rừng núi hoặc vùng căn cứ, lực lượng biệt động hoạt động giữa dân cư đông đúc, nơi mọi hành động đều có thể bị theo dõi. Người chiến sĩ phải vừa chiến đấu, vừa giữ bí mật thân phận, vừa bảo vệ cơ sở và quần chúng.

Nguyễn Việt Dũng đã dành phần lớn cuộc đời mình cho nhiệm vụ ấy. Ông vừa xây dựng lực lượng, vừa xây dựng cơ sở quần chúng, vừa trực tiếp tổ chức những trận đánh vào các mục tiêu quan trọng của đối phương.

Điểm nổi bật trong phẩm chất của ông là sự mưu trí. Một người chỉ huy biệt động không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm. Mỗi trận đánh phải được tính toán kỹ càng, từ việc tiếp cận mục tiêu, bố trí lực lượng, lựa chọn thời điểm đến phương án rút lui.

Nguyễn Việt Dũng đã phát huy tốt phương thức chiến tranh biệt động, biến yếu tố bất ngờ thành một lợi thế quan trọng. Những đòn đánh nhanh, bất ngờ ngay trong nội đô khiến đối phương luôn ở trạng thái bị động và phải tăng cường lực lượng đối phó.

Bên cạnh khả năng chỉ huy, ông còn là người có tinh thần bám trụ kiên cường. Trong điều kiện đối phương kiểm soát chặt chẽ, việc duy trì lực lượng biệt động lâu dài là một nhiệm vụ hết sức khó khăn. Nhiều cơ sở bị lộ, nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh, nhưng Nguyễn Việt Dũng vẫn tiếp tục duy trì hoạt động.

Đối với ông, nhiệm vụ của người Thành đội trưởng không chỉ là tổ chức những trận đánh mà còn phải bảo đảm cho lực lượng có thể tồn tại và phát triển lâu dài trong lòng thành phố.

Những năm tháng chiến đấu ấy đã biến Nguyễn Việt Dũng thành một trong những cán bộ chỉ huy quan trọng của lực lượng vũ trang Cần Thơ. Ông là cầu nối giữa lực lượng vũ trang và cơ sở quần chúng, giữa chiến trường ngoại vi và mặt trận đô thị.

Năm 1968, trong cao trào chiến đấu ác liệt, Nguyễn Việt Dũng đã anh dũng hy sinh. Sự hy sinh của ông là mất mát lớn đối với lực lượng vũ trang và phong trào cách mạng Cần Thơ.

Ông ngã xuống sau hơn hai thập niên gắn bó với cách mạng, từ những ngày đầu kháng chiến năm 1945 đến những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Cả cuộc đời ông là một quá trình chiến đấu không ngừng nghỉ.

Từ một người thanh niên tham gia lực lượng vũ trang trong những ngày Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Việt Dũng đã trưởng thành thành Thành đội trưởng thành phố Cần Thơ, trực tiếp chỉ huy lực lượng biệt động hoạt động giữa trung tâm đô thị.

Cuộc đời ông là minh chứng cho sức mạnh của chiến tranh nhân dân trong đô thị. Những người chiến sĩ biệt động tuy hoạt động bí mật, lực lượng không lớn nhưng có thể tạo ra những đòn đánh mạnh vào đối phương nhờ sự mưu trí, lòng dũng cảm và sự che chở của nhân dân.

Đặc biệt, việc xây dựng được cơ sở quần chúng vững chắc trong nội đô có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại của lực lượng biệt động. Không có nhân dân che chở, không có cơ sở cung cấp thông tin và hỗ trợ, lực lượng biệt động khó có thể hoạt động lâu dài giữa vòng vây của đối phương.

Nguyễn Việt Dũng đã góp phần xây dựng và củng cố thế trận ấy. Vì vậy, chiến công của ông không chỉ nằm ở những trận đánh trực tiếp mà còn ở những cơ sở cách mạng được xây dựng, những cán bộ được bảo vệ và một lực lượng biệt động được duy trì ngay giữa lòng đô thị.

Tên tuổi Nguyễn Việt Dũng gắn liền với một thời kỳ đặc biệt của lịch sử Cần Thơ – thời kỳ mà từng con đường, từng khu phố và từng cơ sở quần chúng đều có thể trở thành một phần của mặt trận.

Liệt sĩ Nguyễn Việt Dũng (1926–1968) là hình ảnh tiêu biểu của người cán bộ biệt động Cần Thơ: mưu trí trong chỉ huy, dũng cảm trong chiến đấu, kiên cường trong bám trụ và hết lòng với cơ sở, với nhân dân.

Ông đã dành hơn 20 năm cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng, trực tiếp chỉ huy và tham gia hàng trăm trận đánh, góp phần tiêu diệt hàng nghìn tên địch, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh và giữ vững cơ sở cách mạng trong nội đô.

Sự hy sinh của ông năm 1968 khép lại một cuộc đời chiến đấu, nhưng không khép lại những giá trị mà ông để lại. Đó là tinh thần dám đối mặt với hiểm nguy, nghệ thuật hoạt động bí mật, khả năng dựa vào nhân dân và ý chí quyết tâm giữ vững phong trào cách mạng ngay trong những địa bàn khó khăn nhất.