LIỆT SĨ PHẠM THỊ ĐÀO - CÁNH ÉN 16 TUỔI Ở GA NGỌC AN

Phạm Thị Đào sinh năm 1954 tại xã Hoài Thanh, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Những năm tháng Đào lớn lên cũng là lúc quân địch đẩy mạnh chương trình “bình định nông thôn”, lập các khu dồn dân, củng cố đồn bót và sử dụng tay sai ác ôn để kiểm soát người dân.

Năm 1969, quân địch giết hại nhiều người dân và thanh niên địa phương nhằm uy hiếp phong trào cách mạng. Trước cảnh quê hương bị đàn áp, nhiều thiếu niên Hoài Thanh tình nguyện tham gia làm liên lạc, trinh sát và cơ sở hợp pháp cho lực lượng quân báo.

Phạm Thị Đào tham gia cách mạng từ năm 14 tuổi. Tuy còn nhỏ, chị đã thể hiện sự bình tĩnh, gan dạ và khả năng hoạt động bí mật ngay trong vùng địch kiểm soát.

Tháng 8-1969, tại nhà bà Lê Thị Đặng ở thôn Trường Lâm, lực lượng du kích quyết tử thiếu niên được xây dựng. Đến ngày 22-12-1969, Huyện đội Hoài Nhơn chính thức thành lập Đội Chim Én. Hai cán bộ quân báo Nguyễn Đức Tuận và Ngô Thành Đông được giao nhiệm vụ tổ chức, dìu dắt các đội viên nhỏ tuổi.

Đội Chim Én gồm những thiếu niên có thể hoạt động hợp pháp trong vùng địch, trong đó có Phạm Thị Đào, Võ Thị Huy, Nguyễn Thị Yến, Võ Phước và một số đội viên khác. Các em làm nhiệm vụ thu thập tin tức, chuyển vũ khí và trực tiếp diệt những tên tay sai gây nhiều tội ác với nhân dân.

Thời điểm ấy, tại Ngọc An có tên Nguyễn Huân, ấp trưởng Ngọc An đồng thời là giám thị Trại giam Chi khu quân sự Tam Quan. Huân thường xuyên bắt bớ, tra khảo những người bị tình nghi có liên hệ với cách mạng. Trước những tội ác của hắn, lực lượng cách mạng quyết định tổ chức trừng trị.

Nhiệm vụ được giao cho ba đội viên nhỏ tuổi là Phạm Thị Đào, Nguyễn Thị Yến và Võ Phước. Qua nhiều ngày theo dõi, các em nắm được quy luật đi lại của Huân từ Tam Quan về Hoài Thanh và chọn khu vực ga Ngọc An làm nơi thực hiện trận đánh.

Ngày làm nhiệm vụ, Phạm Thị Đào nhận trách nhiệm trực tiếp tiếp cận mục tiêu bằng súng ngắn. Nguyễn Thị Yến và Võ Phước mang lựu đạn, có nhiệm vụ đánh vào toán tùy tùng và lính gác, đồng thời hỗ trợ Đào rút khỏi trận địa.

Ba thiếu niên chia nhau đứng ở những vị trí đã chuẩn bị. Nhìn bên ngoài, các em vẫn giống như những đứa trẻ địa phương đang chờ xe hoặc đi lại quanh nhà ga. Không ai trong toán lính nhận ra lực lượng du kích đang ở ngay bên cạnh.

Khi xe chở Nguyễn Huân dừng tại ga Ngọc An, Phạm Thị Đào nhanh chóng áp sát. Chị rút súng ngắn, bắn chính xác vào tên ác ôn. Cùng lúc ấy, Nguyễn Thị Yến và Võ Phước ném lựu đạn vào toán tùy tùng và lính gác.

Tiếng súng và tiếng lựu đạn làm khu vực nhà ga náo loạn. Tên Nguyễn Huân bị tiêu diệt, nhưng lực lượng địch đóng gần đó nhanh chóng kéo đến bao vây. Trong tình thế bất lợi, Phạm Thị Đào bị thương và rơi vào tay địch; một số tư liệu nhân chứng ghi nhận chị hy sinh ngay trong diễn biến trận đánh, trong khi nguồn tổng hợp khác cho biết chị bị bắt rồi đưa đi xử bắn.

Quân địch tìm mọi cách buộc Đào khai ra tổ chức, cơ sở cách mạng và những người đã giao nhiệm vụ. Chúng tra tấn người nữ du kích nhỏ tuổi nhưng chị nhất quyết không khai báo. Đào chỉ khẳng định mình là người con của nhân dân và chiến đấu vì nhân dân đang bị áp bức.

Không khuất phục được chị, địch đưa Phạm Thị Đào đi xử bắn. Trước giờ phút hy sinh, người nữ đội viên Chim Én vẫn hô vang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh và lên án quân xâm lược cùng bè lũ tay sai. Chị ngã xuống khi mới 16 tuổi.

Sự hy sinh của Phạm Thị Đào không làm người dân Hoài Thanh khiếp sợ. Trái lại, nó càng làm bùng lên tinh thần đấu tranh. Nhân dân trong khu đồn Ngọc An nổi dậy phá sự kìm kẹp của địch, tiếp tục bảo vệ cơ sở cách mạng và hỗ trợ lực lượng vũ trang.

Anh hùng Võ Thị Huy – người đồng đội năm xưa – đã kể lại những năm tháng hoạt động của Đội Chim Én và thường xuyên đến viếng mộ Phạm Thị Đào. Trong ký ức của bà, Đào cùng các đội viên nhỏ tuổi không xem mình là những người làm nên việc phi thường. Các chị chỉ nghĩ đơn giản rằng quê hương đang cần và nhiệm vụ được giao thì phải hoàn thành.

Phạm Thị Đào được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 2015, Đội Chim Én của Huyện đội Hoài Nhơn cũng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cánh én nhỏ Phạm Thị Đào đã dừng lại ở tuổi 16, nhưng tên chị vẫn còn mãi trong lịch sử đấu tranh của quê hương Hoài Nhơn – như một cánh én báo hiệu mùa xuân tự do trên mảnh đất từng đỏ lửa chiến tranh.