LIỆT SĨ PHAN NGỌC HIỂN: NGƯỜI ANH HÙNG CỦA ĐẤT MŨI CÀ MAU
Nhà giáo, nhà báo, liệt sĩ Phan Ngọc Hiển sinh năm 1910 tại xã Thới Bình, thành phố Cần Thơ. Ông sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Sớm mồ côi cha mẹ, ông đã trải qua một tuổi thơ đầy gian khó, tự lập vươn lên để theo đuổi con chữ.
Từ nhà giáo tâm huyết đến người chiến sĩ cách mạng
Với trí tuệ và nghị lực, năm 1931, Phan Ngọc Hiển tốt nghiệp Trường Sư phạm Sài Gòn. Thay vì chọn cuộc sống an nhàn, ông tình nguyện về dạy học tại vùng sâu Rạch Gốc (Cà Mau). Tại đây, ông không chỉ truyền dạy kiến thức mà còn dùng ngòi bút của mình để viết bài cho các tờ báo tiến bộ như Tân Tiến, Dân Chúng, vạch trần tội ác của thực dân và khơi dậy tinh thần tự tôn dân tộc trong nhân dân.
Tháng 6 năm 1936, Phan Ngọc Hiển chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Suốt thời gian hoạt động, đồng chí luôn tỏ ra là một cán bộ kiên trung, bám dân, bám địa bàn, được tổ chức tin tưởng giao nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng tại vùng cực Nam xung yếu.
Khởi nghĩa Hòn Khoai: Bản hùng ca bất tử
Năm 1940, thực hiện chủ trương của Xứ ủy Nam Kỳ, Phan Ngọc Hiển được giao trực tiếp chỉ huy cuộc khởi nghĩa tại đảo Hòn Khoai.
Dưới sự lãnh đạo tài tình của ông, lực lượng nghĩa quân đã mưu trí chiếm lĩnh trận địa, tiêu diệt tên sếp đảo, thu toàn bộ vũ khí mà không tốn một giọt máu của dân lành.
Lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên tung bay trên đỉnh Hòn Khoai, ghi dấu ấn chói lọi trong lịch sử kháng chiến của tỉnh Cà Mau.
Tuy nhiên, do cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ ở các nơi khác bị đàn áp, thực dân Pháp đã tập trung lực lượng bao vây, truy quét gắt gao. Sau những ngày lênh đênh trên biển và lẩn trốn trong rừng đước, đồng chí Phan Ngọc Hiển cùng các đồng đội bị địch bắt tại bãi Khai Long vào cuối tháng 12 năm 1940.
Khí tiết người cộng sản và sự tri ân của hậu thế
Dù bị tra tấn dã man, Phan Ngọc Hiển vẫn giữ vững khí tiết, không một lời khai báo. Ngày 12/7/1941, thực dân Pháp đưa ông và 9 đồng chí khác ra pháp trường tại thị xã Cà Mau. Trước họng súng quân thù, ông vẫn hiên ngang tuyên bố: "Những người cộng sản coi cái chết rất bình thường... Chúng tôi chết nhưng còn nhiều người khác sẽ tiếp tục công việc của chúng tôi." Ông hy sinh khi mới 31 tuổi.
Ghi nhận công lao to lớn ấy, năm 1994, liệt sĩ Phan Ngọc Hiển đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Nếu Đặng Thùy Trâm là ngọn lửa tuổi hai mươi nơi đại ngàn Trương Sơn, thì Phan Ngọc Hiển chính là biểu tượng của tinh thần bất khuất nơi đất mũi Cà Mau. Tên ông nay đã trở thành tên đất, tên trường và tên của một huyện đảo anh hùng, mãi mãi nhắc nhở thế hệ mai sau về lòng yêu nước và sự hy sinh cao cả.
