Liệt sĩ Phan Thị Ràng (Chị Sứ): Huyền thoại kiên trung của xứ Hòn Đất (1937 - 1962)
Trong nền văn học cách mạng Việt Nam, nhân vật "Chị Sứ" trong tiểu thuyết Hòn Đất của nhà văn Anh Đức đã làm rung động hàng triệu trái tim độc giả. Nguyên mẫu ngoài đời thực của chị Sứ chính là nữ Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phan Thị Ràng (quê ở Tri Tôn, An Giang, hoạt động chủ yếu tại Hòn Đất, Kiên Giang).
Phan Thị Ràng tham gia cách mạng từ rất sớm, làm giao liên, trinh sát và sau đó trực tiếp lãnh đạo đội công tác xã Bình Sơn (Hòn Đất). Năm 1962, địch mở chiến dịch càn quét quy mô lớn vào khu vực Hòn Đất hòng tiêu diệt cơ quan căn cứ của ta. Để bảo vệ hàng trăm cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đang ẩn nấp trong hang Hòn, Phan Thị Ràng đã mưu trí đánh lạc hướng địch, tổ chức tiếp tế nước uống và lương thực cho lực lượng bên trong hang. Đêm 9 tháng 1 năm 1962, trên đường đi làm nhiệm vụ, chị không may sa vào tay giặc.
Biết chị là cán bộ nòng cốt, bọn chỉ huy ngụy đã dùng mọi cực hình tra tấn tàn khốc nhất. Chúng treo ngược chị lên cây, đánh đập dã man, dùng sắt nung đỏ chích vào da thịt, thậm chí dùng dao rạch mặt hòng bẻ gãy ý chí và hủy hoại nhan sắc của người con gái 25 tuổi. Mặc cho thân thể máu me đầm đìa, Phan Thị Ràng vẫn nghiến răng chịu đựng, không hé một lời khai báo cơ sở. Không khuất phục được chị, kẻ thù hèn hạ đã hành quyết chị ngay dưới chân núi Hòn Đất. Trước họng súng kẻ thù, chị đã dõng dạc hô vang: "Các đồng chí, đồng bào hãy giữ vững niềm tin, cách mạng nhất định thắng!". Sự hy sinh bi tráng của Phan Thị Ràng đã trở thành biểu tượng rực sáng cho tinh thần bất khuất của phụ nữ miền Nam, tiếp thêm sức mạnh cho quân dân Hòn Đất đánh bại cuộc càn quét của địch.
