LIỆT SĨ PHAN VĂN BẢY (1910 – 1942)
(Bí danh: Bảy Cùi – Quê quán: Lai Vung, Sa Đéc)
Trong lịch sử đấu tranh oanh liệt của nhân dân Nam Bộ, tên tuổi Phan Văn Bảy, còn được biết đến với bí danh Bảy Cùi, luôn được nhắc đến như một biểu tượng kiên cường của người chiến sĩ cách mạng. Sinh năm 1910 tại vùng đất Lai Vung – Sa Đéc, ông lớn lên trong cảnh quê nghèo, nhân dân lam lũ, bị thực dân áp bức nặng nề. Chính hoàn cảnh đó đã sớm nuôi dưỡng trong ông tinh thần căm thù giặc và ý chí đứng lên đấu tranh giành lại công bằng cho quê hương.
Tuy cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, nhưng Phan Văn Bảy nổi bật là người hiền lành, nghĩa khí, giàu lòng thương dân nghèo. Ông thường giúp đỡ người yếu thế, không chịu khuất phục trước cảnh áp bức. Cũng từ tinh thần ấy, khi phong trào cách mạng lan rộng ở Nam Bộ, ông đã nhanh chóng bắt nhịp, trở thành một cơ sở tin cậy của cách mạng vùng Lai Vung.
Dù mang trong mình bệnh phong nên người dân quen gọi ông bằng biệt danh “Bảy Cùi”, nhưng điều đó không hề làm giảm tinh thần yêu nước của ông. Ngược lại, nó càng khiến ông thêm mạnh mẽ, quyết liệt hơn trong tư tưởng “thân này có ra tro cũng một lòng theo cách mạng”.
Trong những năm đầu của phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp ở miền Tây, Phan Văn Bảy tích cực hoạt động: tuyên truyền, vận động dân chúng, dẫn đường cho cán bộ cách mạng, bảo vệ cơ sở bí mật và tham gia nhiều hoạt động chống sưu thuế, chống bắt lính. Những năm 1939–1941, thực dân tăng cường đàn áp, phong trào gặp nhiều khó khăn, nhưng Bảy Cùi vẫn giữ trọn khí tiết, không hề dao động.
Năm 1942, trong một đợt truy quét lớn, thực dân Pháp phát hiện cơ sở và bắt được Phan Văn Bảy. Dù bị tra tấn cực kỳ tàn bạo, ông vẫn kiên quyết không khai báo, không chỉ đường cho địch bắt đồng đội. Trước những đòn roi dã man, ông vẫn giữ vững tinh thần cách mạng, khí phách không khuất phục. Cuối cùng, vì không moi được bất cứ thông tin nào, thực dân Pháp đã ra tay giết hại ông một cách tàn bạo.
Ông hy sinh khi mới 32 tuổi, để lại niềm xót thương vô hạn cho đồng bào Lai Vung và những người đồng chí từng sát cánh.
Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng liệt sĩ Phan Văn Bảy – Bảy Cùi đã sống một đời trọn vẹn với Tổ quốc. Ông hy sinh không chỉ bằng máu, mà còn bằng lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng; hy sinh trong im lặng nhưng để lại tấm gương sáng rực về phẩm chất người chiến sĩ Nam Bộ thời kỳ đầu đấu tranh.
Ngày nay, người dân Lai Vung – Sa Đéc vẫn nhắc đến ông với sự kính trọng. Tên ông được ghi vào danh sách liệt sĩ của địa phương, được truyền lại như một câu chuyện đẹp về lòng yêu nước, về người chiến sĩ tuy mang thân bệnh tật nhưng tinh thần thì sáng như thép nung lửa.
Cuộc đời và sự hy sinh của Phan Văn Bảy – Bảy Cùi mãi mãi nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng độc lập tự do có được là nhờ máu xương của biết bao người dân bình dị, nhưng mang trái tim phi thường. Ông mãi là niềm tự hào của quê hương Lai Vung – Sa Đéc và của cả dân tộc Việt Nam.
