Liệt sĩ Phó Đức Chính – Người chiến sĩ cách mạng hiên ngang trên máy chém
Phó Đức Chính sinh trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Từ nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, ham học và có năng khiếu về các môn kỹ thuật. Ông từng theo học Trường Công chính Hà Nội (École des Travaux Publics), một trong những trường đào tạo kỹ thuật có uy tín thời bấy giờ. Trong quá trình học tập, chứng kiến cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, ông sớm nuôi dưỡng khát vọng giành độc lập cho dân tộc. Với kiến thức về kỹ thuật, ông nhanh chóng trở thành một trong những thành viên có năng lực của phong trào yêu nước.
Quá trình hoạt động cách mạng
Năm 1927, Phó Đức Chính gia nhập Việt Nam Quốc dân Đảng, tổ chức yêu nước do Nguyễn Thái Học lãnh đạo.
Nhờ kiến thức chuyên môn, ông được giao phụ trách nghiên cứu, chế tạo và hướng dẫn sử dụng vũ khí, thuốc nổ để phục vụ kế hoạch khởi nghĩa. Ông trực tiếp tham gia xây dựng lực lượng và chuẩn bị cho Khởi nghĩa Yên Bái.
Đêm 09 rạng sáng 10/02/1930, cuộc khởi nghĩa nổ ra. Dù các nghĩa quân chiến đấu dũng cảm, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng bị thực dân Pháp đàn áp do lực lượng chênh lệch và kế hoạch bị lộ.
Sau thất bại, Phó Đức Chính bị bắt và đưa ra xét xử cùng các lãnh đạo Việt Nam Quốc dân Đảng.
Câu chuyện lịch sử
Tại phiên tòa của thực dân Pháp, Phó Đức Chính giữ thái độ bình tĩnh, không xin khoan hồng và nhận toàn bộ trách nhiệm về mình.
Bị kết án tử hình bằng máy chém, ông vẫn giữ tinh thần lạc quan, coi cái chết là sự hy sinh tất yếu cho độc lập dân tộc.
Sáng 17/6/1930, tại pháp trường Yên Bái, khi được đưa lên đoạn đầu đài, ông đã đề nghị một điều đặc biệt với những người thi hành án:
"Xin cho tôi được nằm ngửa để xem lưỡi dao máy chém rơi xuống."
Lời đề nghị ấy khiến cả những người có mặt tại pháp trường đều sửng sốt. Đó không phải là sự thách thức vô nghĩa, mà là biểu hiện của khí phách, lòng quả cảm và ý chí không khuất phục trước cái chết.
Sau khi lời đề nghị không được chấp thuận, Phó Đức Chính vẫn hiên ngang bước lên máy chém, cùng với Nguyễn Thái Học và các đồng chí hô vang khẩu hiệu yêu nước trước khi hy sinh.
Hình ảnh người thanh niên 23 tuổi bình thản đối diện với cái chết đã trở thành một biểu tượng đẹp của tinh thần bất khuất trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc.
