Liệt sĩ, Thiếu tá Nguyễn Xuân Thư - Còn người, còn trận địa

Năm 1964, khi vừa tròn 18 tuổi, Nguyễn Xuân Thư tạm gác việc học, viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện tại quê nhà Nghệ An, người thanh niên trẻ bắt đầu cuộc hành quân dài vào chiến trường miền Nam. Từ một chiến sĩ trẻ chưa từng học qua trường lớp quân sự chuyên nghiệp, anh trưởng thành qua từng trận đánh, từng lần hành quân và những tháng ngày cùng đồng đội chịu đói, chịu khát giữa rừng sâu.

Trung tá, Anh hùng LLVTND Hoàng Đình Kiền là người cùng quê và nhập ngũ cùng thời với Nguyễn Xuân Thư. Hai người đã sát cánh từ tháng 11-1964 cho đến ngày anh Thư hy sinh. Trong ký ức của ông Kiền, Nguyễn Xuân Thư là người sáng dạ, can đảm, xử trí nhanh và luôn đặt sự an toàn của đồng đội lên trên bản thân.

Một trong những kỷ niệm ông Kiền không thể quên là trận đánh tại Tống Binh, Phú Yên, vào mùa mưa năm 1968. Khi ấy, lực lượng ta vừa mỏng vừa thiếu vũ khí, trong khi đối phương tổ chức bao vây bằng lực lượng đông hơn. Mũi tiến công của Nguyễn Xuân Thư chỉ có sáu người, mỗi người mang một khẩu AK và vài quả lựu đạn, nhưng được giao nhiệm vụ đánh thẳng vào sở chỉ huy đối phương.

Khi vượt qua vòng ngoài, hai chiến sĩ hy sinh và Hoàng Đình Kiền bị thương. Trước tình thế hiểm nghèo, Nguyễn Xuân Thư cùng hai đồng đội còn lại vẫn tiếp tục tiến công. Mũi chiến đấu nhỏ bé ấy đã đánh chiếm được sở chỉ huy, làm đội hình đối phương rối loạn và góp phần phá vòng vây cho đơn vị. Qua trận đánh, đồng đội càng cảm phục lòng quả cảm và khả năng chỉ huy bình tĩnh của anh.

Tháng 2-1970, khi mới 24 tuổi, Nguyễn Xuân Thư được giao nhiệm vụ Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 10. Anh trực tiếp chỉ huy nhiều trận chiến đấu trên các chiến trường Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Dù đã là cán bộ chỉ huy, anh vẫn thường xuyên có mặt ở những vị trí nguy hiểm nhất.

Trong trận đánh căn cứ Bà Thầy – Nổng Cạn tại U Minh vào tháng 4-1972, lực lượng ta phải chiến đấu bên ngoài công sự, chịu sức ép từ pháo binh và không quân. Nguyễn Xuân Thư đã tổ chức lực lượng bí mật áp sát, tiến công vào ban đêm, gây tổn thất nặng cho đối phương và phá hủy nhiều phương tiện chiến đấu. Khi trời sáng, anh không rút trước mà ở lại cùng bộ phận cuối cùng, yểm trợ cho các cánh quân đưa thương binh và liệt sĩ ra khỏi trận địa an toàn.

Đến đầu năm 1973, Nguyễn Xuân Thư được giao nhiệm vụ Phó Trung đoàn trưởng Trung đoàn 10. Đêm 27 rạng sáng 28-1-1973, đơn vị của anh tiến công căn cứ đối phương tại Long Mỹ, tỉnh Chương Thiện trước đây. Trước sức tiến công của quân ta, đối phương sử dụng pháo binh và máy bay ném bom dữ dội vào trận địa. Công sự bị phá hủy, nhiều cán bộ, chiến sĩ thương vong, nhưng Nguyễn Xuân Thư vẫn ở lại sở chỉ huy, tiếp tục điều hành các mũi chiến đấu.

Một loạt bom đánh trúng khu vực hầm chỉ huy. Nguyễn Xuân Thư cùng một số cán bộ Tiểu đoàn 7 anh dũng hy sinh. Khi ấy, anh mới 26 tuổi. Sau trận đánh, đồng đội không thể tìm được hài cốt của anh. Mãi đến năm 1975, gia đình mới nhận được giấy báo tử với dòng thông tin ngắn ngủi rằng anh đã hy sinh tại chiến trường miền Nam.

Năm 2008, nhờ cựu chiến binh Dương Xuân Quang, gia đình mới tìm lại được một bức ảnh của Nguyễn Xuân Thư để đặt lên bàn thờ. Năm 2011, đồng đội xác định được khu vực anh hy sinh. Không tìm thấy hài cốt, gia đình và đồng đội mang một nắm đất từ chiến trường Long Mỹ về an táng bên phần mộ cha mẹ anh tại quê nhà.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, Anh hùng LLVTND Hoàng Đình Kiền vẫn nhớ người đồng đội năm xưa là một chỉ huy mưu trí, quyết đoán và hết lòng thương yêu chiến sĩ. Cuộc đời Nguyễn Xuân Thư dừng lại ở tuổi 26, nhưng tinh thần “còn người, còn trận địa” và hình ảnh người chỉ huy ở lại sau cùng để bảo vệ đồng đội vẫn còn sống mãi.

Lưu ý để sử dụng chính xác: Nguyễn Xuân Thư là một liệt sĩ có nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc, nhưng đến những nguồn công khai năm 2025, anh chưa được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Anh không phải người Bình Dương mà là người Nghệ An, chiến đấu và hy sinh ở chiến trường miền Nam. Vì vậy, nếu chuyên mục bắt buộc đúng tiêu chí “Anh hùng LLVTND quê Bình Dương”, không nên ghi danh hiệu này cho anh.