Liệt sĩ Trần Bá (Ba Đen),
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc Việt Nam, có những con người đã sống và cống hiến một cách thầm lặng, không ồn ào, không hào quang, nhưng sự hy sinh của họ lại góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của đất nước. Và Đại tá Trần Bá (bí danh Ba Đen), sinh năm 1923, là một con người như thế — một chiến sĩ tình báo, binh vận xuất sắc, một tấm gương sáng về lòng trung thành và sự hy sinh vô điều kiện cho Tổ quốc.
Trần Bá sinh ra tại thôn Diêu Trì, xã Phước Long, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định trong một gia đình dân nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Lớn lên gần nhà máy xe lửa và ga Diêu Trì — nơi sục sôi phong trào đấu tranh của công nhân những năm 1937 - 1940, ông đã sớm được hun đúc tinh thần cách mạng và ý chí dấn thân vì độc lập, tự do của dân tộc.
Trong suốt cuộc đời hoạt động, đồng chí Trần Bá đã đảm nhận những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm:
Chiến sĩ tình báo binh vận: Ông từng giữ chức vụ Phó Trưởng Ban Binh vận Trung ương Cục miền Nam, trực tiếp phụ trách các mạng lưới nội tuyến chiến lược.
Bản lĩnh trong lòng địch: Hoạt động dưới bí danh Ba Đen, ông luôn đối mặt với hiểm nguy cận kề, đòi hỏi sự mưu trí, gan dạ và lòng tuyệt đối trung thành với Đảng.
Kiên trung nơi ngục tù: Đầu xuân năm 1958, ông bị địch bắt. Trong những ngày tháng bị giam cầm và tra tấn, ông vẫn giữ vững khí tiết, biến nhà tù thành trường học cách mạng, dùng thơ ca để nuôi dưỡng ý chí và niềm tin vào ngày thắng lợi cuối cùng.
Không chỉ là một nhà quân sự tài ba, Trần Bá còn là một tâm hồn giàu cảm xúc. Những bài thơ ông viết giữa chiến trường miền Nam hay trong ngục tối luôn thấm đẫm tình yêu quê hương và niềm tin lạc quan.
Sự hy sinh của ông đã trở thành niềm tự hào lớn lao của người dân Tuy Phước. Để tri ân những cống hiến thầm lặng ấy, năm 2013, ngôi trường tại thị trấn Diêu Trì đã vinh dự được mang tên ông — Trường THCS Trần Bá. Tên tuổi của ông không chỉ nằm lại trong những trang sách lịch sử mà còn sống mãi trong trái tim các thế hệ học sinh và người dân quê nhà qua các hoạt động khuyến học mang tên ông.
Hình ảnh người anh hùng Trần Bá chính là biểu tượng của vẻ đẹp toàn diện của con người cách mạng Việt Nam: Yêu nước, tài năng và sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì độc lập của dân tộc.
