Liệt sĩ Trần Rìa - người con của vùng quê Vạn Hưng
Liệt sĩ Trần Rìa sinh năm 1920, tại xã Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa. Cái tên Trần Rìa nghe mộc mạc, chân chất như chính con người và vùng đất đã sinh ra liệt sĩ — một vùng quê ven biển Khánh Hòa, nơi người dân quen sóng gió, quen chịu đựng, và quen đứng thẳng trước mọi khó khăn.
Liệt sĩ lớn lên trong thời kỳ đất nước còn nằm dưới ách thực dân Pháp. Cái cảnh người dân bị đè nén, bị bóc lột, bị coi thường ngay trên mảnh đất cha ông mình — ai sống qua đó mà không uất ức mới là lạ. Trần Rìa lớn lên với những điều đó, thấm vào từng ngày, từng năm.
Tháng 8 năm 1945, khí thế cách mạng bùng lên khắp cả nước. Ngày 1 tháng 8 năm 1945, liệt sĩ Trần Rìa gia nhập lực lượng vũ trang. Năm đó liệt sĩ đã hai mươi lăm tuổi — không còn trẻ như nhiều người nhập ngũ cùng thời, nhưng cái chín chắn của tuổi đó lại giúp liệt sĩ đảm đương được những công việc đòi hỏi sự tin tưởng và bản lĩnh.
Liệt sĩ được giao làm cán bộ — chức danh đó trong thời kháng chiến chống Pháp mang ý nghĩa rộng hơn ta tưởng. Cán bộ là người của tổ chức, là người dân tin tưởng giao phó công việc, là người phải lo từ chuyện vận động quần chúng đến chuyện tổ chức kháng chiến tại địa phương. Liệt sĩ Trần Rìa hoạt động tại xã Phước Đông, huyện Vạn Ninh — vùng đất mà thực dân Pháp kiểm soát gắt gao, việc làm cách mạng công khai là điều không thể, chỉ có thể len lỏi, bám dân, hoạt động bí mật từng ngày.
Những năm 1945 đến 1948 là giai đoạn cam go của cuộc kháng chiến chống Pháp ở vùng Nam Trung Bộ. Pháp tái chiếm, lùng sục, đặt bốt gác khắp nơi, dùng tay sai chỉ điểm để bắt cán bộ cách mạng. Người làm công tác như liệt sĩ Trần Rìa phải sống trong trạng thái luôn cảnh giác — ban ngày có khi vẫn phải giả làm người dân thường, ban đêm mới dám đi liên lạc, họp bàn, vận động.
Hơn ba năm liệt sĩ bám trụ như vậy, không rời bỏ nhiệm vụ, không rời bỏ quê hương. Ngày 13 tháng 11 năm 1948, liệt sĩ Trần Rìa hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc tại chính xã Vạn Hưng — quê hương của liệt sĩ. Liệt sĩ ngã xuống trên mảnh đất mình sinh ra, giữa những con đường, những bờ ruộng mà liệt sĩ đã đi qua từ thuở còn nhỏ.
Năm đó liệt sĩ hai mươi tám tuổi. Liệt sĩ được an táng tại xã Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa — nơi liệt sĩ chào đời cũng là nơi liệt sĩ yên nghỉ mãi mãi. Cái vòng tròn của một cuộc đời ngắn ngủi nhưng trọn vẹn — sinh ra từ đất, chiến đấu vì đất, và trở về với đất.
Liệt sĩ Trần Rìa không để lại nhiều dấu ấn trong sử sách. Không có trận đánh lớn mang tên liệt sĩ, không có tượng đài hay con đường nào được đặt theo tên liệt sĩ. Nhưng ở xã Vạn Hưng, Vạn Ninh — trên mảnh đất mà liệt sĩ đã sống và chết vì nó — tên Trần Rìa xứng đáng được nhớ đến, dù chỉ là trong lòng những người còn ở lại. Liệt sĩ đã làm đúng phần việc của mình. Và điều đó, không ai có thể xóa đi được.
