Liệt sĩ Trần Văn Ơn và ngọn lửa của Ngày truyền thống Học sinh - Sinh viên

Trần Văn Ơn sinh ngày 14 tháng 4 năm 1931 tại xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Thuở nhỏ, anh là một học sinh vô cùng xuất sắc. Khi lên Sài Gòn trúng tuyển vào trường trung học danh giá Petrus Ký (nay là trường THPT chuyên Lê Hồng Phong), anh đã sớm giác ngộ cách mạng và trở thành một hạt nhân nòng cốt trong phong trào đấu tranh bí mật của học sinh, sinh viên Sài Gòn - Chợ Lớn.

Ngày 9 tháng 1 năm 1950, một sự kiện chấn động đã nổ ra. Hơn 2.000 học sinh, sinh viên cùng giáo viên các trường tại Sài Gòn đã tổ chức một cuộc biểu tình quy mô lớn trước Dinh thủ hiến Nam Phần để đòi thả tự do cho những học sinh bị bắt giam trái phép trước đó. Hoảng sợ trước làn sóng đấu tranh mạnh mẽ của tuổi trẻ, chính quyền thực dân và tay sai đã huy động cảnh sát, binh lính dùng dùi cui, vòi rồng và cả súng đạn để đàn áp đẫm máu.

Giữa lúc vòng vây kẻ thù đang khép chặt và nã đạn xối xả, Trần Văn Ơn đã dũng cảm xông lên phía trước, lấy thân mình che chở cho các em học sinh nhỏ tuổi hơn ở phía sau để các em có đường rút lui an toàn. Trong khoảnh khắc quên mình ấy, anh đã trúng đạn và anh dũng hy sinh khi mới 19 tuổi.

Sự ngã xuống của người học trò Trần Văn Ơn như một giọt nước tràn ly, thổi bùng lên ngọn lửa căm phẫn tột độ. Đám tang của anh diễn ra vào ngày 12 tháng 1 năm 1950 đã biến thành một cuộc biểu dương lực lượng khổng lồ với hơn 300.000 người tham gia, làm tê liệt toàn bộ Sài Gòn. Hàng triệu học sinh, sinh viên khắp ba miền Bắc - Trung - Nam đã đồng loạt bãi khóa để để tang anh.

Với tấm gương hy sinh oanh liệt đó, tháng 2 năm 1950, Đại hội Liên đoàn thanh niên Việt Nam đã quyết định lấy ngày 9 tháng 1 hàng năm làm Ngày truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam. Năm 2000, liệt sĩ Trần Văn Ơn vinh dự được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của anh đã trở thành biểu tượng rực rỡ nhất cho tinh thần dấn thân và lý tưởng cao đẹp của tuổi trẻ học đường.