Liệt sĩ Triệu Văn Lanh – Một người lính năm 1952 và ký ức được người chắt Triệu Văn Dũng gìn giữ
Một cái tên đi qua bốn thế hệ
Liệt sĩ Triệu Văn Lanh, sinh năm 1932, quê xã Kiên Quyết, Chiêm Hóa, Tuyên Quang. Ông là chiến sĩ Trung đoàn 148.
Ngày 2 tháng 7 năm 1952, ông hy sinh. Hồ sơ ghi nơi an táng ban đầu tại Lai Châu.
Đó là một câu chuyện đã bắt đầu từ hơn bảy mươi năm trước.
Điều đặc biệt ở hồ sơ của Triệu Văn Lanh là người đại diện thân nhân hiện nay không phải cha mẹ, anh em hay con của liệt sĩ mà là ông Triệu Văn Dũng – chắt.
Chỉ một chữ “chắt” đã cho thấy khoảng cách thời gian lớn đến mức nào.
Từ một người chiến sĩ hy sinh năm 1952 đến người chắt sống trong thời bình hôm nay là hành trình qua bốn thế hệ.
Những người từng trực tiếp biết Triệu Văn Lanh có thể đã lần lượt qua đời. Những câu chuyện về ông được truyền từ cha mẹ sang con cái, rồi từ con cháu sang thế hệ sau.
Mỗi lần truyền lại, điều quan trọng nhất vẫn còn nguyên: trong gia đình từng có một người tên Triệu Văn Lanh, đã khoác áo lính và hy sinh khi đất nước còn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Phần mộ của liệt sĩ đến nay chưa được xác định.
Việc một người chắt trở thành đại diện thân nhân vì thế không chỉ mang ý nghĩa về thủ tục. Nó còn là minh chứng rằng trách nhiệm đối với người đã khuất vẫn tiếp tục được truyền lại.
Người chắt có thể chưa từng nghe giọng cụ mình, nhưng vẫn có thể đọc tên ông trên hồ sơ. Có thể chưa từng nhìn thấy khuôn mặt thật ngoài một tấm ảnh nếu gia đình còn lưu giữ, nhưng vẫn biết rằng chính người ấy là một phần nguồn cội của mình.
Đó là một hình thức đặc biệt của sự bất tử trong gia đình.
Con người có thể mất đi, những người cùng thời cũng có thể không còn, nhưng một cái tên vẫn có thể sống tiếp nếu các thế hệ sau vẫn còn nhắc đến.
Triệu Văn Lanh hy sinh năm 1952. Người chắt hôm nay sống trong một đất nước hòa bình, có điều kiện mà thế hệ của ông chưa từng có.
Giữa hai thời đại ấy là rất nhiều đổi thay, nhưng cũng có một sợi dây không đứt: sự biết ơn.
Một cuộc đời có thể chỉ kéo dài vài chục năm, nhưng ký ức về cuộc đời ấy có thể đi qua cả thế kỷ. Khi người chắt hôm nay vẫn biết và gìn giữ cái tên Triệu Văn Lanh, người chiến sĩ năm 1952 vẫn đang hiện diện trong lịch sử của gia đình mình.
