Liệt sĩ Vũ Văn Ý

Một buổi sáng mùa hè, khi những đồi vải ở Chũ bắt đầu chín đỏ, ông Lâm – người em trai đã ngoài bảy mươi – thắp nén hương trước bàn thờ anh mình, liệt sĩ Vũ Văn Ý. Khói hương bay mỏng, hòa vào ánh nắng sớm của quê nhà Lục Ngạn, thuộc tỉnh Bắc Giang. Đất nước đã yên bình từ lâu, nhưng ký ức về người anh năm ấy chưa bao giờ phai nhạt.

Ngày anh Ý lên đường nhập ngũ năm 1965, ông Lâm mới chỉ là cậu bé. Trong trí nhớ của ông, anh không phải là người lính với quân phục chỉnh tề, mà là người anh trai hay cõng em qua con suối nhỏ, hay nhường phần khoai nướng cuối cùng trong những ngày giáp hạt. Hôm tiễn anh đi, mẹ khóc rất nhiều. Còn anh thì không. Anh chỉ xoa đầu em trai, dặn một câu giản dị: “Ở nhà thay anh chăm sóc mẹ.”

Những lá thư từ chiến trường gửi về thưa dần theo năm tháng. Anh là Hạ sĩ, chiến đấu ở mặt trận phía Nam trong những năm khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nhưng trong thư, anh không kể về bom đạn. Anh hỏi mùa này vải có sai quả không, hỏi mẹ còn đau lưng khi trái gió trở trời không. Có lần anh viết: “Khi nào hòa bình, anh em mình lại ra bãi sông thả diều.”

Rồi một ngày tháng Mười năm 1966, tin báo tử về đến nhà. Anh hy sinh khi đang chiến đấu. Ngôi nhà nhỏ lặng đi. Mẹ ngồi rất lâu bên bậu cửa, tay cầm lá thư cuối cùng chưa kịp cất. Từ hôm ấy, trong căn nhà luôn có một khoảng trống không gì bù đắp được.

Nhiều năm sau, khi đất nước thống nhất, tên anh được ghi trong hồ sơ liệt sĩ, được xác nhận bởi cơ quan quân sự tỉnh. Nhưng với gia đình, anh không chỉ là một cái tên trên giấy tờ. Anh là người con, người anh, là phần thanh xuân đã gửi lại nơi chiến trường để đổi lấy hòa bình.

Ông Lâm khẽ chắp tay trước bàn thờ. Ngoài sân, lũ trẻ hàng xóm cười vang. Những đồi vải lại vào mùa. Ông mỉm cười, nói như thể anh mình vẫn đang nghe thấy:

“Anh ạ, đất nước mình yên bình rồi. Điều anh mong, cuối cùng cũng thành sự thật.”

Khói hương vẫn bay, lặng lẽ như sự hy sinh của Vũ Văn Ý – không ồn ào, nhưng sống mãi trong lòng quê hương.