Liệt sỹ Hà Công Thiên

Ngày 11/01, Huyện uỷ, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình long trọng tổ chức Lễ truy điệu và an táng hài cốt Liệt sĩ Hà Công Thiên, cán bộ quân tình nguyện Việt Nam hy sinh tại nước bạn Lào. Dự Lễ truy điệu và an táng liệt sĩ có đại diện Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 2; Đại tá Trịnh Đức Thiêm, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Hoà Bình; lãnh đạo huyện Mai Châu cùng đông đảo nhân dân địa phương.

Đại tá Trịnh Đức Thiêm, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh Hoà Bình và các đồng chí lãnh đạo địa phương đưa hồi cốt Liệt sĩ Hà Công Thiên đến an táng tại nghĩa trang liệt sĩ huyện Mai Châu

Sau một thời gian vượt qua nhiều khó khăn, khắc nghiệt của thời tiết nước bạn Lào, đến ngày 03/12/2024, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Cục Chính trị Quân khu 2 đã tìm được nơi an táng Liệt sĩ Hà Công Thiên, tại bản Lô Cu, huyện Mường Sinh, tỉnh Luông Nậm Thà, nước Cộng hòa DCND Lào.

Liệt sĩ Hà Công Thiên sinh năm 1944, quê quán xã Bao La, huyện Mai Châu, tỉnh Hoà Bình; nhập ngũ 02/1956, cấp bậc Trung sĩ, chức vụ Trung đội trưởng, đơn vị Đại đội 1, Quân tình nguyện trực thuộc Quân khu Tây Bắc; tham gia chiến đấu tại mặt trận tỉnh Luông Nậm Thà và hy sinh ngày 25/02/1968.

Liệt sĩ Hà Công Thiên sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, có em trai là Liệt sĩ Hà Mai Thiết, hy sinh tại mặt trận phía Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có mẹ đẻ là bà Hà Thị Hiền là Mẹ Việt Nam anh hùng.

Việc tìm kiếm, cất bốc, quy tập, hồi hương liệt sĩ về với quê hương đất mẹ là chủ trương lớn, đúng đắn của Đảng và Nhà nước về công tác thương binh, liệt sĩ thể hiện đạo lý tốt đẹp “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.

Tiếng khèn gọi hồn bên thung lũng sương mù: Tháng Một năm 2025, cái rét của vùng cao Mai Châu (Hòa Bình) dường như ngọt hơn mọi năm. Giữa tiếng gió đại ngàn thổi qua những rặng tre ngà, một nghi lễ thiêng liêng đang diễn ra tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện. Giữa hàng ngàn nén tâm nhang ngào ngạt, có một cuộc đón rước đã lấy đi nước mắt của biết bao người dân bản Mường, bản Thái. Sau gần sáu thập kỷ nằm lại nơi viễn xứ, liệt sĩ Hà Công Thiên – người con ưu tú của xã Bao La – đã chính thức trở về.57 năm là một đời người, là hơn nửa thế kỷ chờ đợi mòn mỏi của những người thân. Cuộc trở về của ông không chỉ là sự đoàn viên trong tâm linh, mà còn là một thiên sử thi về lòng trung thành, tình hữu nghị quốc tế và hành trình bền bỉ của những người đi tìm đồng đội.

1. Chàng trai Bao La và lý tưởng “Giúp bạn là tự giúp mình”

Ngược dòng thời gian về năm 1956, khi tiếng súng kháng chiến chống Pháp vừa dứt, miền Bắc Việt Nam bước vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Nhưng ở phía bên kia biên giới, đất nước Lào anh em vẫn đang chìm trong khói lửa. Thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lớp lớp thanh niên Việt Nam đã gác lại niềm riêng để lên đường làm nhiệm vụ quốc tế.

Trong dòng người náo nức ấy có chàng trai Hà Công Thiên. Sinh ra và lớn lên dưới chân núi Bao La hùng vĩ, ông mang trong mình dòng máu kiên cường của người dân vùng cao Hòa Bình. Nhập ngũ vào tháng 2/1956, ông được biên chế vào Đại đội 1, lực lượng Quân tình nguyện trực thuộc Quân khu Tây Bắc.

Những ngày ấy, hành trang của người lính tình nguyện sang Lào chỉ có chiếc ba lô bạc màu, đôi dép cao su và một trái tim rực cháy lý tưởng. Họ đi mà không hẹn ngày về, bởi họ biết rằng phía trước là những cánh rừng già Thượng Lào hiểm trở, nơi "ma thiêng nước độc" và quân thù hung bạo đang rình rập. Liệt sĩ Hà Công Thiên đã dành trọn tuổi thanh xuân của mình tại chiến trường Lào, từ một chiến sĩ trẻ trưởng thành lên cấp bậc Trung sĩ, giữ chức Trung đội trưởng – người thủ lĩnh tinh thần của bao anh em trong đơn vị.

2. Khúc tráng ca giữa “chảo lửa” Luông Nậm Thà

Luông Nậm Thà (Luang Namtha), cái tên nghe vừa thơ mộng nhưng cũng đầy ám ảnh với những cựu chiến binh Việt Nam. Đây là vùng chiến lược trọng yếu tại Bắc Lào, nơi diễn ra những trận giao tranh ác liệt giữa quân giải phóng và lực lượng đối phương.

Trong những năm tháng từ 1956 đến 1968, Trung đội của ông Thiên đã tham gia hàng chục trận đánh lớn nhỏ, bảo vệ các bản làng của người dân Lào, giữ vững tuyến đường tiếp tế huyết mạch. Đồng đội cũ kể lại rằng, Trung đội trưởng Hà Công Thiên là một người chỉ huy gan dạ nhưng rất tình cảm. Ông thường nhường bát cơm trắng cho chiến sĩ đau yếu, nhường tấm áo choàng cho đồng đội giữa đêm đông giá rét trên đỉnh Phou Loei(còn gọi là Pu Xai Lai Leng).

Thế nhưng, chiến tranh không có sự khoan nhượng. Ngày 25/02/1968, trong một trận càn quét khốc liệt của địch, ông đã anh dũng hy sinh khi đang chỉ huy đơn vị đánh chặn để bảo vệ căn cứ. Ông ngã xuống trên đất bạn khi vừa tròn 30 tuổi – lứa tuổi đẹp nhất của một đời người. Thân xác ông gửi lại đất bạn Lào, giữa rừng sâu núi thẳm, trở thành một phần của đất đai, sông suối nước bạn.

3. 57 năm – Nỗi đau mang tên "Thất lạc”

Sau khi liệt sĩ Hà Công Thiên hy sinh, gia đình tại xã Bao La nhận về một tấm giấy báo tử và những di vật ít ỏi. Nỗi đau mất người thân như một vết dao cứa sâu vào lòng những người mẹ, người vợ. Suốt nhiều thập kỷ, trong mỗi bữa cơm, mỗi dịp lễ Tết, gia đình luôn để một bát cơm, một đôi đũa trống, đau đáu nhìn về phương Tây – nơi có dãy Trường Sơn mờ mịt.

Công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ sau chiến tranh gặp vô vàn khó khăn. Do điều kiện địa hình thay đổi, bom đạn cày xới và sự tàn phá của thời gian, dấu tích về ngôi mộ của ông dần bị thiên nhiên che lấp. Những cuộc tìm kiếm của gia đình và đồng đội cũ nhiều lần rơi vào bế tắc. "Tìm anh như tìm kim đáy bể", câu nói ấy dường như chưa bao giờ đúng hơn thế. Nhưng niềm tin thì chưa bao giờ tắt. Họ tin rằng, người lính tình nguyện dũng cảm ấy nhất định sẽ có ngày tìm được đường về nhà.

4. Những bước chân không mỏi trên đại ngàn Thượng Lào

Phải đến giai đoạn 2023–2024, hành trình tìm kiếm mới có những chuyển biến mang tính bước ngoặt. Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Quân khu 2 – những chiến sĩ của thời bình nhưng mang sứ mệnh của lịch sử – đã không quản ngại gian khổ, lật từng tấc đất trên những sườn đồi ở tỉnh Luông Nậm Thà.

Công tác quy tập tại Lào giống như một cuộc đánh vật với thiên nhiên. Các chiến sĩ phải đi bộ hàng chục cây số đường rừng, ăn ngủ giữa hang đá, đối mặt với thú dữ và bom mìn còn sót lại. Từ những thông tin mong manh của người dân bản địa nước bạn, họ đã kiên trì tìm kiếm. Cuối cùng, dưới một tán cây cổ thụ già, giữa những lớp đất đá vàng sậm, hình hài người liệt sĩ đã lộ diện cùng những di vật thân thuộc: chiếc bát sắt, mẩu thắt lưng da và những chiếc cúc áo quân phục đã gỉ sét.

Xác định đúng danh tính liệt sĩ Hà Công Thiên qua các biện pháp nghiệp vụ và giám định, Đội quy tập vỡ òa trong hạnh phúc. Nhiệm vụ đã hoàn thành. Người lính già sau gần 60 năm cô đơn giữa rừng thẳm đã được "gọi tên" để trở về.

5. Lễ quy hồi – Nước mắt và lòng tri ân

Ngày 09/01/2025, tại Cửa khẩu quốc tế Tây Trang (Điện Biên), linh cữu liệt sĩ Hà Công Thiên được phủ lá cờ Tổ quốc thắm đỏ, vượt qua biên giới trở về Việt Nam. Một nghi lễ đón nhận đầy xúc động đã diễn ra với sự chứng kiến của chính quyền hai nước.

Và rồi, sáng ngày 11/01/2025, huyện Mai Châu thực sự sống trong những giây phút thiêng liêng nhất. Tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện, lễ truy điệu được tổ chức trang trọng. Hàng ngàn người dân từ khắp các xã Bao La, Tòng Đậu, Piềng Vế... đã đổ về tiễn đưa ông.

Nhìn những mái đầu bạc trắng của người thân liệt sĩ run rẩy chạm vào linh cữu, không ai cầm được nước mắt. Một người em của liệt sĩ nghẹn ngào: "Anh đi khi tóc em còn xanh, giờ anh về thì tóc em đã trắng. Nhưng cảm ơn Đảng, Nhà nước và đồng đội đã không quên anh, đã đưa anh về với mẹ, với cha".

Lãnh đạo huyện Mai Châu, trong bài điếu văn, đã nhấn mạnh: Sự hy sinh của liệt sĩ Hà Công Thiên là biểu tượng sáng ngời của tinh thần quốc tế vô sản, là nhịp cầu nối liền tình hữu nghị sắt son Việt - Lào. Việc đưa ông về với đất mẹ là sự trả ơn muộn màng nhưng vô cùng ý nghĩa của thế hệ hôm nay.

Tên anh vang mãi giữa ngàn xanh: Giờ đây, liệt sĩ Hà Công Thiên đã yên nghỉ tại tiểu khu 4, thị trấn Mai Châu. Ngôi mộ của ông nằm giữa những đồng đội, dưới bóng mát của những hàng tùng, hàng bách. Khói hương nghi ngút, hơi ấm của quê hương đã xua đi cái lạnh lẽo của 57 năm viễn xứ.

Câu chuyện về Trung đội trưởng Hà Công Thiên sẽ còn mãi được kể lại trong những trang sử địa phương, trong những bài giảng cho học sinh xã Bao La. Ông không chỉ là một người lính đã ngã xuống, ông là một ngọn đuốc sáng về lòng yêu nước và trách nhiệm.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những cuộc hành trình như của liệt sĩ Hà Công Thiên vẫn luôn nhắc nhở chúng ta về cái giá của hòa bình. Mỗi tấc đất quê hương hôm nay đều thấm đẫm máu xương của những người con như ông. Mai Châu mùa xuân này dường như ấm áp hơn, bởi có một người lính già vừa kịp trở về sau cuộc hành trình dài nhất của đời mình.

Thân nhân liệt sĩ Hà Công Thiên, xã Bao La, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình đón nhận hài cốt người thân.

Đội Quân nhạc Quân khu 2 cử bài "Hồn tử sĩ", tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ.

Sáng 10-1, tại Nghĩa trang liệt sĩ Tông Khao, Lễ truy điệu các Anh hùng liệt sĩ được tổ chức trọng thể, trong đó 7 HCLS được an táng tại đây, 1 HCLS có đầy đủ danh tính được đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ quê nhà, xã Bao La, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình với sự tham dự của đại diện cấp ủy, chính quyền, cơ quan quân sự cùng đông đảo nhân dân địa phương.

Trong số 8 hài cốt liệt sĩ quy tập về nước đợt này có 1 hài cốt xác định được danh tính là liệt sĩ Hà Công Thiên, quê quán huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình

Ông Vừ A Bằng nói: "Trong giờ phút thiêng liêng, trước anh linh các anh hùng liệt sĩ, tỉnh Điện Biên quyết tâm nguyện giương cao mãi mãi ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tiếp tục thực hiện công cuộc đổi mới, đưa đất nước vững bước đi lên giành nhiều thắng lợi mới. Đảng bộ, Chính quyền, lực lượng vũ trang, nhân dân các dân tộc tỉnh Điện Biên nguyện đoàn kết một lòng quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thách thức xây dựng tỉnh nhà ngày càng giàu mạnh".