Liệt sỹ Kim Sum

Kim Sum, người dân tộc Khmer, sinh năm 1953 tại ấp Sóc Chà, xã Thanh Sơn, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh; con của ông Kim Giàu và bà Thạch Thị Danh. Tuổi thơ của Kim Sum đầy bất hạnh. Năm Kim Sum lên 6 tuổi, cha bị bệnh mất, mẹ chấp nối, không nơi nương tựa, Kim Sum phải về sống với người cô ruột ở ấp Cosla, cũng thuộc xã Thanh Sơn, huyện Trà Cú. Năm 1970, để tránh quân dịch và cũng để có điều kiện học tập, bà Kim Thị Lợi cho Kim Sum xuất gia vào chùa Cosla (Kohsla, Ketusamrôngtòn) ở xã Ngãi Xuyên, nay thuộc xã Thanh Sơn, huyện Trà Cú. Sau thời gian chuyển tâm tu học, Kim Sum đạt trình độ Trung cấp Paly-Khmer và thọ giới Tỳ kheo. Cuối năm 1974 - đầu năm 1975, sau những thất bại liên tiếp trên chiến trường Miền Đông và Tây Nam bộ, chính quyền Sài Gòn ra lệnh: "Tổng động viên; thực hiện dồn quân bắt lính nhằm bổ sung quân số hao hụt do bị tiêu diệt hoặc đào rã.Ở tỉnh (Vĩnh Bình), địch mở "Chiến dịch Diên Hồng", ra sức bao bắt tu sĩ, sư sãi và thanh niên trở lính trong các chùa Khmer - Khmer trên phạm vi toàn tỉnh. Hàng loạt các cuộc biểu tình của sư sãi Khmer diễn ra trên địa bàn Trà Vinh, tập trung nhất là ở Huyện Trà Cú. Ngày 19/2/1975, nhằm bắt lính và củng cố nhằm trấn áp phong trào biểu tình, trên Quân trường Trà Cú kết hợp với tên Phân chi khu trưởng Ngãi Xuyên điều động tiểu đoàn 404 và 522 bảo an cùng với quân cảnh, cảnh sát dã chiến, dân vệ bao vây chùa Sóc Chà (Srok -Char, Krobumjhukacralaca, xã Ngãi Xuyên, nay thuộc xã Thanh Sơn, huyện Trà Cú), trong chùa lúc này có hơn 100 sư sãi đang tu học. Ngay sau khi chùa Sóc Chà bị bao vây, dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy và Ban Khmer vận, giới sư sãi trong huyện Trà Cú liên tiếp triệu tập một cuộc họp khẩn cấp để lên phương án tiếp ứng chùa Sóc Chà. Cuộc họp đã thành lập Ban Chỉ đạo, Ban thông tin - liên lạc, Ban tiếp tế... và đề ra những nội dung đấu tranh trước tiên với quân dịch. Theo đúng kế hoạch, hôm sau - ngày 20/2/1975, khoảng 1.200 sư sãi từ các xã trong huyện tập hợp tại 3 điểm – chùa Ba Tục, Xoài Xiêm, Cosla hình thành 3 mũi tiến về chùa Sóc Chà để giải vây. Địch điều quân ra các ngã ngăn chặn nhưng vẫn không có cách gì chặn đứng được dòng thác người đang sục sôi phẫn nộ. Cuối cùng chúng buộc phải lùi về siết chặt vòng vây tại chùa Sóc Chà. Cửa chùa Sóc Chà đã đóng chặt từ hôm trước. Dưới sự lãnh đạo của Đại đức Dương Sóc, tập thể sư sãi trong chùa đã nhịn đói hơn một ngày đêm, quyết tâm cố thủ. Bên ngoài, lực lượng sư sãi cứu viện mở nhiều đợt tấn công nhưng vẫn chưa bứt được vòng vây. Sau cùng, sư sãi phối hợp: ngoại vet hàng rào tráo vỏ, trong mở cửa nhông ra bắt tay nhau mới đẩy lùi được quân địch. Tuy nhiên, trước khi đạt ra, chúng bên hạ thủ một cách độc ác: tung cùng lúc 4 trái lựu đạn. Hai Đại đức dẫn đầu hai cánh sư sãi là Dương Sóc và Kim Sum ngã xuống. Bên cạnh còn có 8 sư khác oằn oài trên vũng máu do bị thương. Thi hài của cố Đại đức Dương Sóc và Kim Sum quản tại chùa Sóc Chà làm lễ truy điệu một đêm. Hôm sau (21/2/1975) đưa về chùa Cosla làm lễ truy điệu tiếp. Đến tình hình lúc bấy giờ, thi hài của hai vị Đại đức không những tăng thêm phong tục mà tạm thời tàn trữ trong khuôn viên chùa Cosla.