liệt sỹ Nguyễn Ngọc Ái, nguyên Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Ninh Bình, Chủ tịch Uỷ ban kháng chiến hành chính Kim Sơn

Năm 1936 quê đồng chí thành căn cứ của Xứ ủy Bắc Kỳ và sau đó xuất hiện Chi bộ cộng sản đầu tiên. Đồng chí càng hăng hái hoạt động vận động thanh niên Đoàn thanh niên dân chủ, ra sức truyền bá tư tưởng cách mạng của Đảng. Năm 1939, đồng chí trở thành đảng viên Đảng cộng sản Đông Dương, đồng thời thoát ly gia đình, hoạt động cách mạng dưới sự chỉ đạo cơ quan Xứ ủy.Năm 1942 đồng chí tham gia Tỉnh ủy, đến năm 1945 là Uy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ nhiệm tỉnh bộ Việt Minh tỉnh Hà Đông, đặc trách khu Nam của tỉnh. Đến tổng khởi nghĩa, đồng chí góp phần lãnh đạo các huyện phía Nam tham gia cướp chính quyền thắng lợi ở tỉnh Hà Đông, đồng thời ra sức cùng cố quyền làm chủ của quần chúng nhân dân.Sau đó đồng chí lại tiếp tục nhận nhiệm vụ lãnh đạo xây dựng nền dân chủ mới và chuẩn bị điều kiện cho cuộc kháng chiến ở huyện Lương Sơn (tỉnh Hòa Bình cũ).Cuối năm 1946 đồng chí được Trung ương điều về tỉnh Ninh Bình làm Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, phụ trách huyện Kim Sơn và trực tiếp làm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính huyện Kim Sơn. Tình hình Kim Sơn giai đoạn này rất hiểm nghèo, nạn đói, giặc dốt hoành hành, bọn phản động đội lốt tôn giáo, ráo riết tổ chức lực lượng phá hoại cơ sở Việt Minh. Đồng chí Nguyễn Ngọc Ái cùng tổ chức dựa vào quần chúng phát triển cốt cán, gây dựng thêm cơ sở, kiện toàn cùng cố chính quyền, xây dựng đoàn thể cứu quốc.Ngày 06/6/1947, một sự kiện trọng đại, mang bước ngoạt lịch sử của Kim Sơn đó là việc tổ chức hội nghị thành lập Đảng bộ huyện Kim Sơn, tại đình Tuy Lộc xã Yên Lộc.Thời kỳ năm 1947, bọn phản động điên cuồng chống phá Cách mạng một cách công khai, quyết liệt nhất, đẩy mạnh phá hoại trên quy mô lớn, chúng ngang nhiên thành lập khu tam giác an toàn Phát Diệm - Phúc Nhạc - Như Sơn để nuôi dưỡng bọn phản động, phá hoại công cuộc kháng chiến kiến quốc của nhân dân. Chúng gây ra hàng trăm vụ cướp, phá giết người, đốt nhà rất man rợ.Đồng chí Nguyễn Ngọc Ái đã trực tiếp phát động và chỉ huy nhân dân phá các đường giao thông quan trọng để ngăn cản đường tiến công của địch, thực hiện phương châm "Phá hoại để kháng chiến" của Trung ương phát động. Ngày 8/9/1947, trong 1 cuộc đấu tranh chống bọn phản cách mạng, đồng chí Nguyễn Ngọc Ái đã anh dũng chiến đấu và hi sinh.Trong hoàn cảnh kháng chiến gay go quyết liệt, được sự giúp đỡ của Đảng bộ và nhân dân huyện Yên Mô, đồng bào ta đã đưa đồng chí Nguyễn Ngọc Ái về nơi an nghỉ trong lòng căn cứ địa. Tại đây, lễ truy điệu và an táng đồng chí được cử hành trọng thể, cán bộ, nhân dân, đồng chí và đồng bào lương giáo huyện Kim Sơn luôn thăm viếng bảo vệ, chăm sóc mộ phần đồng chí.Sau này điều kiện cách mạng có nhiều thuận lợi; ngày 01/9/1984 hài cốt đồng chí Nguyễn Ngọc Ái được di chuyển về án táng tại Nghĩa trang Liệt sỹ huyện Kim Sơn - nơi đồng chí từng sinh sống, chiến đấu và anh dũng hi sinh. Từ đó, cấp ủy, chính quyền các cấp và nhân dân địa phương luôn quan tâm trì ân, thăm viếng, tu sửa, tôn tạo phần mộ và nghĩa trang liệt sỹ.Những công lao to lớn của đồng chí với phong trào Cách mạng của huyện Kim Sơn cũ, tỉnh Ninh Bình, sự hy sinh anh dũng của đồng chí vì độc lập dân tộc, tự do hạnh phúc của nhân dân sẽ mãi được cấp ủy, chính quyền, nhân dân các địa phương khắc ghi.