Linh hồn phong trào Đồng khởi 1960
Dành phút mặc niệm để tưởng nhớ đến vị Nữ tướng tài ba, người lãnh đạo thành công phong trào Đồng khởi năm xưa, người góp phần lãnh đạo và xây dựng nên “Đội quân tóc dài huyền thoại” và sáng tạo nên phương thức đấu tranh 3 mũi giáp công “binh vận, chính trị kết hợp vũ trang”.
Có thể nói, chưa có người phụ nữ nào được vinh dự nhận lấy sự tín nhiệm của Đảng, Nhà nước và nhân dân như bà Nguyễn Thị Định. Năm 1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Phó Tổng tư lệnh quân giải phóng là cô Nguyễn Thị Định. Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta”. Năm 1982, bà được bầu Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Liên đoàn phụ nữ dân chủ quốc tế, năm 1986, Phó chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Nhân dân Hát Môn, Hà Tây đã rước bát hương thờ bà Nguyễn Thị Định về thờ trong khu đền Hai Bà Trưng với niềm tự hào, ngưỡng mộ về một nữ tướng thời đại Hồ Chí Minh. Ở Cuba, có một làng mang tên Nguyễn Thị Định. Tên của bà được nhiều phụ nữ trên thế giới hâm mộ.
Trong suốt quá trình tham gia cách mạng, bà Ba Định có mặt ở hầu hết các chiến trường. Bà luôn đồng cam cộng khổ với đồng chí, đồng bào. Dường như ở những khúc quanh lịch sử, bà thường lãnh trách nhiệm đi đầu. Điều này được chứng minh ở chỗ, sau khởi nghĩa thắng lợi năm 1945, đến tháng 3-1946, cô Ba được Tỉnh ủy chọn làm thuyền trưởng chuyến tàu đầu tiên vượt biển ra Bắc báo cáo với Đảng, Bác Hồ về tình hình chiến trường Nam Bộ và xin vũ khí chi viện. Năm ấy cô mới 26 tuổi, thế nhưng bằng lòng quả cảm, trí thông minh, cô Ba đã cùng đồng chí của mình khéo léo vượt trùng dương đưa 12 tấn vũ chi viện cho miền Nam một cách an toàn. Và từ đó, tên tuổi của cô Ba gắn liền với con đường huyền thoại - “đường Hồ Chí Minh trên biển”.
Không dừng lại, bà Ba Định còn là linh hồn của phong trào Đồng khởi. Tình hình miền Nam từ giữa năm 1959 bắt đầu rơi vào khủng hoảng kéo dài. Giữa lúc ấy, Hội nghị lần thứ 15 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã phân tích những đặc điểm tình hình và xác định nhiệm vụ cơ bản của cách mạng miền Nam. Cô Ba sau khi được quán triệt Nghị quyết 15, trở về cùng lãnh đạo Tỉnh ủy triệu tập Hội nghị cán bộ vào đêm mùng 2-1-1960 tại Mỏ Cày. Tại đây, cô Ba và đồng chí mình bàn kế hoạch phát động quần chúng nổi dậy diệt ác, phá kìm. Trong cô Ba, ý nghĩ “Đồng khởi” được liên tưởng từ cuộc khởi nghĩa đồng loạt trong cách mạng Tháng Tám, phải nhất tề nổi dậy mới thắng được.
Bằng tài quân sự thấu đáo của Ban tham mưu mà người chỉ huy trực tiếp là bà Nguyễn Thị Định. Phong trào “Đồng khởi bùng nổ trên đất Mỏ Cày đêm 17-1-1960 theo tinh thần Nghị quyết 15 của Trung ương thắng lợi đã mở ra một cục diện mới trong đấu tranh cách mạng ở miền Nam. Thành công và ý nghĩa lịch sử to lớn này là kết quả đúc kết bằng máu xương, máu xương, sinh mạng của hàng vạn người yêu nước cộng với trí tuệ lãnh đạo của Đảng, trong đó công đầu là bà Ba Định. Và chính từ đây, tên tuổi bà gắn liền với danh đội quân tóc dài với phương châm đấu tranh “ba mũi giáp công”.
Sau Đồng khởi thắng lợi, bà Ba Định được cử làm Bí thư Tỉnh ủy rồi Khu ủy viên Khu 8, Hội trưởng Hội Liên hiệp Phụ nữ miền Nam. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ kết thúc, bà về Hà Nội công tác với nhiều cương vị khác nhau. Trên cương vị nào bà cũng hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc. Nhận định tài thao lược cuả bà, bạn bè quốc tế không ít lời khen ngợi. Trong mắt họ, bà Ba Định luôn hiển hiện là người phụ nữ đẹp, tài ba và đôn hậu. Ở Cuba có hẳn ngôi làng mang tên Nguyễn Thị Định. Bà Valentina Nicolacva Te1rchova - Chủ tịch Ủy ban Phụ nữ Liên Xô từng nói “Ở Liên xô nhân dân chúng tôi biết rõ về chị là chiến sĩ xuất sắc, đấu tranh giải phóng dân tộc, người lãnh đạo phong trào phụ nữ Việt Nam”. Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói “Cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật là vẻ vang cho miền Nam, cho cả dân tộc ta”.
