LÍNH VỊ XUYÊN TRỞ VỀ TỪ “LÒ VÔI THẾ KỶ”

Anh Lê Đình Thuận là con trai của cựu chiến sĩ Điện Biên năm xưa - Ông Lê Đình Khải, nhập ngũ từ năm 1947, từng tham gia chiến dịch Biên giới thu - đông năm 1950, chiến dịch Tây Bắc năm 1952 và chiến dịch Điện Biên phủ năm 1954. Sau những chiến công vang dội từ cuộc kháng chiến chống Thực dân Pháp xâm lược, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên “Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” ấy, năm 1960 đơn vị của ông được phân công về tỉnh Nghĩa Lộ xây dựng nông trường Trần Phú. Anh Lê Đình Thuận sinh ra trên núi rừng Tây Bắc vào năm 1964. Tiếp nối truyền thống cha ông, ngày 6/3/1984 anh Thuận đi bộ đội được biên chế vào D2, E876, F356 Quân khu II. Chưa hết khóa huấn luyện thì chiến tranh Biên giới phía Bắc tiếp tục nổ ra, đơn vị nhanh chóng được điều lên Hà Giang trực tiếp tham chiến tại mặt trận Vị Xuyên ngày 12/7/1984. Anh kể tôi nghe những giây phút, những tháng ngày giành giật với quân thù từng tấc đất quê hương. E876 của anh cùng E149 có nhiệm vụ đánh chính, kết hợp với E153 lên điểm cao 772. Trước mắt các anh là chiến hào 1 tiền duyên, đơn vị phải đánh mở cửa từ chiến hào này để mở đường cho quân ta tiếp cận điểm cao. Đạn pháo của phía bên kia bắn sang xối xả, người đồng đội đầu tiên là B trưởng Nguyễn Bá Ngọc ngã xuống trên chiến hào, hình ảnh ấy đã thôi thúc các chiến sĩ dũng mãnh xông lên. Mới qua 1 ngày chiến đấu mà đồng đội hy sinh nhiều quá có thể do chênh lệch lực lượng và chưa quen địa hình. Nhưng điều đó không làm các anh nhụt chí mà lòng căm thù quân xâm lược càng được đẩy lên cao hơn bao giờ hết. Sau 10 ngày im tiếng súng, anh em chia từng tốp vào trận địa lấy xác đồng đội và tìm kiếm thương binh. Kể đến đây anh không khỏi bùi ngùi xúc động, xót thương trước cảnh tượng nhiều thi thể đồng đội không còn nguyên vẹn, đúng là “thịt nát, xương tan”. Đến bây giờ vẫn còn biết bao đồng chí còn nằm sâu trong đất đá Vị Xuyên, kể cả B trưởng Nguyễn Bá Ngọc. Chuẩn bị bước vào trận chiến đấu tiếp theo, đơn vị được bổ sung lực lượng từ Quân khu I, Quân khu III và cả Quân khu IV. Ngày 20/10/1984 cũng là trận đánh không thể nào quên với nhiệm vụ đánh chiếm điểm cao 685. Khác với điểm cao 772 địa hình núi đất xen đá, còn nơi đây địa hình toàn núi đá cheo leo, vách đứng. Để có chiến hào đánh địch và vận chuyển lương thực, vũ khí đạn dược, lực lượng hậu cần và bộ binh phải dùng dây song của lâm trường để kéo lên, kéo xuống. Những chiếc sọt tre từ hậu phương chuyển lên dùng để bỏ đá cùng cỏ rác vào trong xếp làm chiến hào. Những cây rừng được chặt làm cọc chống vào vách đá tạo nên hầm trú ẩn, bên ngoài xếp những bao xác rắn nhỏ nhồi đá và cỏ rác đắp thành công sự tránh đạn. Khó khăn chồng chất khó khăn, pháo đạn địch cứ bắn tràn lan, những thân cây gục đổ ngổn ngang, cháy rụi. Núi đá vôi như được nung nóng, khí vôi bốc lên ngột ngạt, cho nên điểm cao này được anh em chiến sĩ gọi là “Lò vôi”. Mặc dù vậy, quân ta vẫn miệt mài nhích từng bước, lên đến đâu là hầm trú ẩn và công sự đá được hình thành đến đó. Sau hơn 3 tháng chiến đấu ác liệt, bộ đội ta đã chiếm lại được 4 mỏm trong tổng số 6 mỏm của điểm cao 685. Dẫu rằng thương vong rất lớn nhưng cuối cùng ta đã giữ được phần lớn dải biên cương hùng vĩ của Tổ quốc. Anh Lê Đình Thuận còn nhớ như in hình ảnh đồng đội ở hang Làng Lò nằm sâu trong núi đá, giữa hang là một dòng suối chảy qua chia thành hai bờ. Bên này chứa lương thực, thực phẩm và thuốc men, đạn dược. Bên kia là nơi xếp đầy những chiến sĩ hy sinh mới tìm được xác, họ nằm đó nhưng còn bao nhiêu nữa còn găm sâu trong kẽ đá? Bao nhiêu nhiêu nữa bị xé nát hay bị cháy rụi trong bỏng cháy đá vôi? Chẳng thế mà phóng viên chiến trường Nguyễn Đình Chiến khi lên đến đây đã thốt lên bằng lời thơ. Anh Thuận đọc mấy câu thơ ấy với cảm xúc của người trong cuộc “Điểm tựa ở đây không xẻ được chiến hào/ Đá và đá trụi trần những đá/ Pháo giặc bắn lên nghìn độ lửa/ Ngỡ không tin vào mắt mình được nữa/ ngỡ không tin vào tai mình được nữa/ Ôi... Núi đá Vị Xuyên/ nổ ran trong pháo dập, súng rền!...”. Lặng đi một lúc anh rưng rưng bày tỏ: Ngày 12 tháng 7 năm 1984 là ngày nổ súng của chiến dịch “MB - 84” cũng là ngày để lại những ký ức không thể nào quên, mấy tháng liền sau đó cả Vị Xuyên như một chảo lửa, bộ đội ta thương vong nhiều quá! Chúng ta có quyền cười vang trong chiến thắng nhưng cũng không thể phủ nhận một sự thật, nếu gọi trận điểm cao 772 là chiếc “cối xay thịt” thì điểm cao 685 là “Lò vôi thế kỷ”. Chiến tranh Biên giới đã có tới hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ và đồng bào hy sinh, hàng ngàn người bị thương, đến giờ còn hơn 2.000 liệt sĩ chưa quy tập được hài cốt, các đồng chí ấy mãi nằm lại cùng cỏ cây, vách đá Vị Xuyên. Ngày 12/7 hàng năm được chúng tôi coi là ngày Giỗ trận chung cho những người bạn lính mãi mãi tuổi 20. Năm nào anh em đồng đội cũng trở lại nghĩa trang Vị Xuyên để giỗ trận và đóng góp xây Đài hương tại điểm cao 468 để thắp hương thờ cúng đồng đội đã ngã xuống trong trận chiến này. Anh còn kể về kỷ niệm đáng nhớ của mình là lễ kết nạp đảng giữa đêm tối ngay trong căn hầm chừng 4m2, anh em phải dùng giẻ tẩm dầu đốt lên lấy ánh sáng để đọc Quyết định. Lúc giơ tay truyên thệ trước cờ đảng thì trên đầu pháo địch vẫn nổ ầm ầm.

Năm 1987 người chiến sĩ ấy trở về quê hương làm công nhân Công ty chè Trần Phú, đến năm 2014 được nghỉ chế độ. Nhưng với phẩm chất của Bộ đội Cụ Hồ, còn sức khỏe còn phải lao động để xây dựng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn. Từ những ngày đầu mày mò tìm hướng đi cho việc phát triển kinh tế gia đình, anh lên tận Hà Giang tìm hiểu kỹ thuật trồng cam và tiến hành phát đồi, cải tạo đất trồng hơn 2 ha cam. Qua nhiều năm cây cam thoái hóa dần, anh đã chuyển hướng sang đào ao nuôi ba ba gai kết hợp chăn nuôi lợn giống, may mắn những năm đầu khởi nghiệp ba ba gai rất được giá. Tuy nhiên khi thị trường có dấu hiệu chững lại, anh đã học hỏi nghiên cứu nuôi thêm nhím. Theo anh, đây là loài vật nuôi dễ tính, sức đề kháng cao, thức ăn thô cũng dễ kiếm như khoai, sắn, bí, ngô, cỏ cây... Vậy là năm 2023 gia đình đã bán bớt hơn 1 tấn ba ba thương phẩm để đầu tư nuôi nhím. Hiện nay gia đình có hơn 120 con nhím, hơn 1.000 con ba ba sinh sản và ba ba thương phẩm. Đầu ra với sản phẩm nhím thì thoải mái, không đủ bán do vậy anh đã tuyên truyền, giúp đỡ nhiều cựu chiến binh trong xã cùng nuôi nhím. Có những năm thu nhập từ cam, ba ba, lợn giống đạt 500 triệu đến 700 triệu đồng/năm. Nay nuôi nhím cũng cho thu nhập từ 250 triệu đến 300 triệu đồng/năm. Anh Thuận dẫn chúng tôi đi thăm trang trại, ao nuôi ba ba được xây bờ, lát đáy rất kiên cố trong một không gian rộng rãi, thoáng đãng. Chuồng nuôi nhím cải tạo lại từ chuồng trại nuôi lợn nhưng được phân khu rất khoa học cho việc nuôi nhím đôi sinh sản, nhím mẹ sắp sinh, nhím con mới tách mẹ, nhím nuôi thương phẩm... dưới chân đồi là nương ngô xanh tốt, những giàn bí quả sai rúc rỉu, nguồn thức ăn dồi dào cho nhím. Ngoài kia là vườn mít ta hơn 500 cây đã cho thu hoạch quả chín đem tiêu thụ tại chợ Mường Lò, ra đến đâu hết đến đó. Anh vui vẻ nói, cây mít trước mắt là cây ăn quả nhưng mục tiêu chính sẽ lấy gỗ sau vài năm nữa. Bây giờ đã có người đặt cọc mua gỗ mít rồi. Chia tay cựu chiến binh Lê Đình Thuận tôi ngoái lại nhìn căn nhà xây hai tầng tổng diện tích 450m2 cùng khoảng sân rộng lát gạch đỏ nổi bật trên màu xanh ngút ngát của cây cối xanh tươi mà cảm phục tinh thần vượt khó vươn lên của một gia đình có truyền thống binh nghiệp, có ý chí không chịu khuất phục trước mọi hoàn cảnh để xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Đồng chí Phùng Văn Luân chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Thượng Bằng La tiếp tục giới thiệu với tôi về một cựu chiến sĩ mặt trận Vị Xuyên nữa. Đó là đồng chí Trần Hữu Vượng ở thôn Noong Tài. Nhập ngũ tháng 7/1980 thuộc lữ đoàn 297 Quân khu II, đại đội thông tin của đồng chí Thuận cũng trực tiếp tham gia cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc. Trên bàn trà, những câu chuyện chiến đấu lại được kể râm ran, đó là những ký ức chiến tranh mà mỗi người lính Cụ Hồ không bao giờ quên được. Những câu chuyện như thế sẽ còn được lưu truyền mãi cho bao thế hệ mai sau... Điều đáng nói hơn chính là khi trở về đời thường các anh luôn phát huy phẩm chất của người chiến sĩ từng tôi luyện qua lửa đạn để bắt tay xây dựng cuộc sống mới. Định cư ở thôn Noong Tài từ những ngày đồi núi còn hoang vu, đời sống khó khăn nhưng các anh đã biến đồi hoang thành trang trại trồng cây ăn quả, phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm, đào ao thả cá, nuôi ba ba... Hiện nay anh đang có hơn 300 con ba ba thương phẩm, mỗi con chừng 1,5 kg đến 2kg. Nếu anh Lê Đình Thuận là vua ba ba, vua nhím trên đất này thì anh Trần Hữu Vượng là vua vịt siêu trứng, là hộ kinh doanh giỏi. Bởi mỗi lứa nuôi hơn 700 con vịt đẻ, mỗi ngày thu bình quân hơn 500 quả trứng đem ấp thành trứng vịt lộn cung cấp ra thị trường. Ngôi nhà xây cao tầng anh dành hẳn tầng dưới làm cửa hàng dịch vụ thức ăn chăn nuôi và thuốc thú y. Anh cho biết tổng thu nhập lãi hàng năm từ 300 triệu đồng trở lên. So với nông thôn thì đây là khoản thu nhập khá cao giúp cho kinh tế gia đình khá giả, mua sắm trang thiết bị hiện đại. Ngồi trong phòng khách anh cho chúng tôi xem hệ thống camera quan sát ra tận ao, đàn vịt đông kín nằm rỉa lông xung quanh bờ, anh giới thiệu ao cá, ao ba ba, vườn cây, lò ấp trứng, gian hàng dịch vụ... Qua màn hình rất rõ nét tôi thầm thán phục anh lính nông dân đã sử dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh một cách hiệu quả. Ngài ra vợ chồng anh còn thường xuyên tham gia các hoạt động thiện nguyện như đóng góp xây nhà “Nghĩa tình đồng đội”, giúp đỡ người nghèo và tích cực đóng góp các quỹ do địa phương phát động, hàng năm gia đình đều làm thiện nguyện từ 20 triệu đồng trở lên. Trên tường nhà treo khá nhiều Bằng khen, Giấy khen của các cấp ấy là chưa treo hết đấy! Tôi đọc nhanh có Bằng khen của Trung ương hội Cựu chiến binh Việt Nam, của Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Bằng khen của Hội Cựu chiến binh và Hội Nông dân tỉnh Yên Bái...

Thời gian ngắn ngủi ghé thăm 2 cựu chiến binh ở xã Thượng Bằng La, những người trở về từ “Lò vôi thế kỷ”, đọng lại trong tôi là hình ảnh những người chiến sĩ quả cảm năm nào nay vẫn đau đáu hướng về bao đồng đội còn nằm lại Vị Xuyên. Nhưng thực tế các anh đã biến nỗi đau thương thành hành động, cùng nhau quyết tâm phát triển kinh tế, tham gia các hoạt động xã hội, giúp đỡ đồng đội trong cuộc sống hiện tại để chung tay xây dựng cuộc sống mới, vì một xã hội phát triển hài hòa và hạnh phúc!