Lộc Văn Trọng

Họ và tên: Lộc Văn Trọng.

* Năm sinh: 1905-1979.

* Quê quán: Xã Chí Thảo, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng.

* Dân tộc: Tày.

* Chức vụ: Trung đội phó lái xe thuộc Cục Vận tải, Tổng cục Hậu cần.

* Nhập ngũ: Năm 1950 (khi đã 45 tuổi).

➢ Lộc Văn Trọng không chỉ là một người lái xe giỏi mà còn là một chuyên gia kỹ thuật tự học. Ông đại diện cho thế hệ những người con ưu tú của dân tộc (nhập ngũ khi đã 45 tuổi) – những người dùng sự khéo léo, cần cù và lòng dũng cảm để lấp đầy những thiếu thốn về công nghệ và khí tài trước một đối thủ mạnh hơn về phương tiện chiến tranh.

Bối cảnh lịch sử

1. Sự non trẻ và khó khăn của ngành Vận tải quân sự

Trong những năm đầu kháng chiến, quân đội ta chủ yếu dựa vào sức người (dân công gánh bộ, xe đạp thồ). Ngành vận tải cơ giới còn rất sơ khai với số lượng xe ít ỏi, chủ yếu là xe cũ từ thời Pháp hoặc xe chiến lợi phẩm.

* Sự thiếu thốn: Phụ tùng thay thế gần như không có, xăng dầu khan hiếm đến mức được coi là "máu".

* Áp lực nhiệm vụ: Khi các chiến dịch lớn như Biên Giới (1950) hay Tây Bắc (1952) nổ ra, nhu cầu vận chuyển vũ khí và lương thực tăng vọt, đòi hỏi những lái xe có tay nghề cực cao và tinh thần bảo quản tài sản tuyệt đối.

2. Sự đánh phá ác liệt của Không quân Pháp

Giai đoạn 1953 - 1954, thực dân Pháp tập trung không quân đánh phá các tuyến đường huyết mạch dẫn lên Tây Bắc nhằm cắt đứt đường tiếp tế của ta.

* "Tọa độ lửa": Những địa danh như đèo Pha Đin, ngã ba Cò Nòi, bến phà Tạ Khoa trở thành túi bom. Địch ném bom cả ngày lẫn đêm, bắn phá bất kể mục tiêu di động nào.

* Chiến thuật "Lái đêm không đèn": Để tránh sự phát hiện của máy bay địch, các đoàn xe phải di chuyển trong bóng tối hoàn toàn. Đây chính là bối cảnh ra đời của sáng kiến "Đèn mõm nhái" nổi tiếng của Lộc Văn Trọng.

3. Tầm quan trọng của Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954)

Đây là chiến dịch có quy mô lớn nhất, huy động sức mạnh tổng lực của cả dân tộc.

* Thử thách về địa hình: Đường lên Điện Biên toàn đèo cao, vực thẳm, bùn lầy khi mưa xuống. Xe tải phải bò từng mét trên mặt đường bị xới tung bởi bom đạn.

* Yếu tố quyết định: Thắng lợi của Điện Biên Phủ phụ thuộc rất lớn vào công tác hậu cần. Việc Lộc Văn Trọng giữ cho chiếc xe của mình hoạt động bền bỉ qua 8 chiến dịch mà không hỏng hóc lớn là một kỳ tích, góp phần đảm bảo “mạch máu” giao thông luôn thông suốt.

4. Cuộc đời và Sự nghiệp

Trước Cách mạng tháng Tám, ông bị thực dân Pháp bắt đi lính và đưa sang Pháp học lái xe. Tại đây, ông tham gia tổ chức ái hữu của binh lính người Việt, đấu tranh phản đối việc vận chuyển vũ khí về Việt Nam xâm lược nên bị thực dân Pháp bắt giam và đày đi Bắc Phi.

* Năm 1946: Ông được Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đấu tranh đưa về nước. Ngay sau đó, ông tham gia du kích địa phương tại Cao Bằng để bảo vệ xóm làng.

* Năm 1950: Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, dù tuổi đã cao (45 tuổi), ông vẫn tình nguyện nhập ngũ và được điều về Cục Vận tải nhờ kinh nghiệm lái xe dày dặn.

* Giai đoạn 1950 – 1954: Ông tham gia phục vụ 8 chiến dịch lớn, trong đó có: Biên Giới, Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và Điện Biên Phủ.

5. Những chiến công và Sáng kiến tiêu biểu

Anh hùng Lộc Văn Trọng được mệnh danh là “lá cờ đầu” của ngành vận tải nhờ những đóng góp phi thường:

* Bảo quản xe như con: Trong điều kiện thiếu thốn phụ tùng, ông đã tự mình thu nhặt linh kiện từ các xe hỏng để sửa chữa được 4 chiếc xe chạy tốt. Ông nổi tiếng với bộ “7 loại chổi” tự chế để lau chùi xe và cách lái xe cực kỳ cẩn thận (với khẩu hiệu “yêu xe như con, quý xăng như máu”). Nhờ đó, xe của ông suốt nhiều chiến dịch chưa bao giờ phải nằm lại dọc đường.

* Sáng kiến “Đèn mõm nhái”: Để đối phó với máy bay địch thường xuyên bắn phá vào ban đêm, ông đã sáng tạo ra cách lắp một chiếc đèn nhỏ (đèn mõm nhái) dưới gầm xe, hướng xuống đất. Ánh sáng này đủ để lái xe quan sát mặt đường nhưng máy bay địch trên cao không thể phát hiện. Kỷ vật này hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Hậu cần Quân đội.

Hành động dũng cảm: Trong chiến dịch Biên giới 1950, một mình ông đã lái 5 chiếc xe chiến lợi phẩm chở đầy đạn dược, xăng dầu về căn cứ an toàn.

* Tại đèo Pha Đin, khi bị máy bay địch tấn công, ông đã chủ động lái xe lao lên phía trước để đánh lạc hướng địch, bảo vệ đoàn xe phía sau. Khi xe trúng đạn, ông thậm chí định lao xe xuống vực để bảo vệ hàng hóa khỏi nổ tung, nhưng may mắn ông đã điều khiển xe dừng lại kịp thời.

6. Khen thưởng và Vinh danh

* Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (phong tặng ngày 31/8/1955).

* Huân chương: Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhất.

* Ghi danh: Tên của ông được đặt cho một tuyến đường tại thành phố Điện Biên Phủ nhằm tri ân những đóng góp to lớn của ông cho chiến thắng “lừng lẫy năm châu”.