Lộc Văn Trọng – người tài xế 45 tuổi dẫn đoàn xe tắt đèn vượt trọng điểm bom

Đêm trên đường vào Điện Biên Phủ không bao giờ tối hoàn toàn. Phía chân trời, pháo sáng của quân Pháp treo lơ lửng. Trên những trọng điểm vừa bị đánh phá, lửa từ xe cháy và những hố bom còn âm ỉ soi rõ từng đoạn đường.

Giữa khung cảnh ấy, một đoàn ô tô chở hàng khẩn cấp tiến về phía mặt trận. Người lái chiếc xe dẫn đầu là Lộc Văn Trọng, một chiến sĩ đã gần 50 tuổi nhưng vẫn có mặt trên những cung đường nguy hiểm nhất.

Lộc Văn Trọng sinh năm 1905 trong một gia đình người Tày tại xã Chí Thảo, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng. Trước Cách mạng Tháng Tám, ông bị thực dân Pháp bắt đi lính rồi đưa sang Pháp học lái xe. Chính kỹ năng mà quân đội thuộc địa muốn sử dụng cho mục đích chiến tranh sau này lại được ông dùng để phục vụ cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc.

Năm 1945, khi đang ở Pháp, Lộc Văn Trọng tham gia tổ chức ái hữu của binh lính người Việt. Ông cùng những người đồng hương đấu tranh phản đối việc chuyển vũ khí sang Việt Nam và yêu cầu được hồi hương. Vì việc này, ông bị bắt giam rồi đày sang Bắc Phi.

Năm 1946, sau những cuộc đấu tranh của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ông được trở về nước. Lộc Văn Trọng về quê tham gia du kích. Trong một trận càn năm 1948, ông cùng tổ du kích bắt sống hai lính Pháp, thu hai khẩu tiểu liên và 200 viên đạn.

Đến năm 1950, dù đã 45 tuổi, Lộc Văn Trọng vẫn xin nhập ngũ. Nhờ biết lái và sửa chữa ô tô, ông được điều về Cục Vận tải thuộc Tổng cục Hậu cần.

Trong Chiến dịch Biên giới năm 1950, quân ta thu được nhiều ô tô và vật tư tại Đông Khê, Thất Khê. Lộc Văn Trọng một mình lần lượt điều khiển năm chiếc xe chiến lợi phẩm, đưa về căn cứ khoảng 20.000 viên đạn pháo, 20.000 lít xăng cùng nhiều quân trang, quân dụng.

Xe vận tải thời ấy thường cũ, thiếu phụ tùng và phải hoạt động trên những con đường gần như chưa dành cho ô tô. Khi nhiều xe hỏng nằm lại, Lộc Văn Trọng vận động đồng đội tháo nhặt những chi tiết còn sử dụng được. Cả đơn vị sửa lại được 36 chiếc xe; riêng ông trực tiếp khôi phục bốn chiếc.

Cuối năm 1952, quân Pháp tiến đánh vùng Đoan Hùng, đe dọa một kho quân sự. Trời mưa, đường trơn, nhiều xe mắc kẹt, nhưng Lộc Văn Trọng vẫn dẫn đầu việc chuyển kho. Sau khi đưa chuyến hàng đầu tiên ra ngoài, ông quay lại cùng đồng đội cứu thêm 14 tấn vũ khí và 80 thùng xăng.

Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, thử thách đối với những người lính vận tải càng khắc nghiệt. Đường từ hậu phương lên Tây Bắc dài, dốc cao và liên tục bị máy bay trinh sát. Quân Pháp tập trung đánh phá các đèo, cầu, ngầm và những đoạn đường độc đạo nhằm cắt đứt nguồn tiếp tế cho mặt trận.

Các đoàn xe thường phải chạy ban đêm, che kín đèn và giữ khoảng cách để hạn chế thiệt hại nếu bị phát hiện. Trên thùng xe là gạo, xăng hoặc những hòm đạn pháo. Chỉ một mảnh bom trúng đích cũng có thể biến cả chiếc xe thành một khối lửa.

Trong một chuyến vận chuyển cấp tốc, đoàn xe của Lộc Văn Trọng vừa tới một trọng điểm thì bom nổ chặn đường. Đất đá và mảnh bom văng xuống đội hình trong khi máy bay Pháp vẫn quần lượn phía trên.

Dừng lại giữa trọng điểm đồng nghĩa với việc cả đoàn xe có thể trở thành mục tiêu. Bật đèn chạy tiếp cũng sẽ để lộ vị trí. Lộc Văn Trọng bình tĩnh ra lệnh cho các xe tắt toàn bộ ánh sáng. Ông đưa xe mình lên đầu, dò từng mét đường vừa bị bom phá rồi dẫn cả đoàn vượt khỏi khu vực nguy hiểm.

Ở một lần khác, xe chở đạn của ông bị sức ép bom hất xuống vực. Khi tỉnh lại, điều đầu tiên Lộc Văn Trọng quan tâm là những hòm đạn pháo 105mm trên thùng xe. Thấy số đạn chưa phát nổ, ông bám dây leo trở lại mặt đường, tiếp tục cùng đồng đội cứu những xe hàng đang gặp nạn.

Trong khoảng ba năm phục vụ năm chiến dịch lớn gồm Biên giới, Hòa Bình, Tây Bắc, Thượng Lào và Điện Biên Phủ, chiếc xe do Lộc Văn Trọng điều khiển đã chạy hơn 30.000 kilômét. Ông vận chuyển hàng nghìn tấn vũ khí, lương thực tới chiến trường mà không để công việc bị đình trệ một lần nào.

Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Lộc Văn Trọng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng Huân chương Quân công hạng Ba. Ông được ghi nhận là Anh hùng đầu tiên của ngành vận tải quân sự. Chiếc xe GAT-51 gắn với những năm tháng phục vụ chiến đấu của ông sau này trở thành một hiện vật của Bảo tàng Hậu cần Quân đội.

Tháng 4 năm 2024, thành phố Điện Biên Phủ đặt tên Lộc Văn Trọng cho một tuyến đường, cùng với tên của những người đã lập công trong chiến dịch lịch sử.

Người tài xế năm xưa không trực tiếp xung phong vào cứ điểm. Chiến trường của ông là vô-lăng, vách núi và những trọng điểm bom. Nhưng nếu những đoàn xe không tới đích, các khẩu pháo sẽ không có đạn, người lính ngoài chiến hào sẽ không có gạo và những mũi tiến công có thể phải dừng lại.

Trong chiến thắng Điện Biên Phủ có tiếng pháo vang giữa lòng chảo Mường Thanh. Phía sau tiếng pháo ấy còn có tiếng động cơ của những chiếc xe chạy không đèn trong đêm và hình bóng Lộc Văn Trọng – người lính nhập ngũ ở tuổi 45, luôn chọn chiếc xe đi đầu mỗi khi con đường trở nên nguy hiểm nhất.