Lộc xuân của Bác Hồ
Lộc xuân" không phải là tên một bài thơ độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà thường được dùng để chỉ các bài thơ, bài chúc Tết hoặc những câu nói gắn liền với mùa xuân và tình cảm của Bác dành cho đồng bào, chiến sĩ. Trong văn học và lịch sử, khái niệm này thường liên quan đến: • Thơ Chúc Tết của Bác Hồ: Từ năm 1946 đến năm 1969, Bác đã viết 22 bài thơ chúc Tết vào mỗi dịp giao thừa. Những vần thơ này được xem như món "lộc xuân" vô giá Người gửi tặng toàn dân tộc. • Các bài thơ nổi bật: • Bài thơ Xuân Mậu Thân (1968): Mang âm hưởng hào sảng, là lời động viên và mệnh lệnh chiến đấu cho quân dân hai miền. • Bài thơ Xuân Kỷ Dậu (1969): Bài thơ chúc Tết cuối cùng của Bác với câu thơ lịch sử: "Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào". • Câu nói nổi tiếng về tuổi trẻ: "Một năm khởi đầu từ mùa xuân. Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội".
Trong danh mục các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bài thơ tiêu biểu gắn liền với cụm từ "Lộc xuân"(hoặc bài thơ Xuân nổi tiếng được gọi trong các tài liệu lưu trữ) là bài thơ tứ tuyệt làm vào đêm Rằm tháng Giêng năm Đinh Hợi (1947) - một trong những bài thơ xuân đầu tiên của Người trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. [1]
Nội dung bài thơ "Rằm tháng Giêng" (Nguyên tiêu) - Bài thơ xuân tiêu biểu của Bác Hồ
Hoàn cảnh ra đời: Đêm Rằm tháng Giêng năm 1947, trên một chiến thuyền lênh đênh giữa dòng sông vùng Việt Bắc khi Bác cùng các đồng chí lãnh đạo Trung ương đi bàn việc quân. [1]
Nguyên tác chữ Hán:
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên.
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.
Bản dịch thơ (của nhà thơ Xuân Thủy):
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn bầu trời xuân bao la.
Giữa sâu khói sóng bàn qua,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.
[1]
Ý nghĩa nội dung và nghệ thuật
Bức tranh thiên nhiên: Khung cảnh mùa xuân ở chiến khu Việt Bắc hiện lên nên thơ, khoáng đạt với ánh trăng tròn và sắc xuân hòa quyện giữa mặt nước và bầu trời. [1]
Tinh thần chiến sĩ - thi sĩ: Dù đang trong hoàn cảnh kháng chiến vô cùng gian khổ, bộn bề việc nước, Bác Hồ vẫn giữ được tâm hồn thanh thản, phong thái ung dung và niềm lạc quan cách mạng sâu sắc.[1]
Sự kết hợp giữa lãnh tụ và thiên nhiên: Hai câu đầu vẽ nên không gian xuân hữu tình, hai câu sau chuyển sang công việc trọng đại là bàn việc quân sự, kết thúc bằng hình ảnh thuyền chở đầy ánh trăng thể hiện khí thế chiến thắng và sự bình thản trước tương lai. [1]
