LỜI BÀ KỂ

LỜI BÀ KỂ

Bà tôi ít khi nhắc đến chiến tranh. Không phải vì quên. Mà có lẽ… vì nhớ quá nhiều.

Những câu chuyện của bà không bắt đầu bằng một mốc thời gian rõ ràng. Không có “ngày ấy, năm ấy” như trong sách. Chỉ là những mảnh nhỏ, rơi ra trong những buổi chiều ngồi trước hiên, khi gió biển thổi qua, mang theo cái vị mặn mà quen thuộc của quê.

Có lần, bà nói về Đông Biên. Nhẹ thôi. Như thể chỉ nhắc đến một phiên chợ cũ. “Hôm ấy… đánh ở Đông Biên.” Bà nói vậy, rồi im một lúc.

Tôi không hỏi ngay. Chỉ ngồi đó, đợi bà kể tiếp.

Bà bảo, hôm ấy là tháng 6. Trời không yên như những ngày bình thường. Không khí cứ nặng xuống, như có điều gì sắp xảy ra mà ai cũng cảm nhận được, nhưng không ai nói ra.

Rồi tiếng súng đến. Không báo trước. Mọi thứ trở nên vội vàng. Người chạy, người gọi nhau, người tìm chỗ trú. Nhưng cũng có những người không chạy họ ở lại, làm những việc cần làm. Bà khi ấy còn rất trẻ. Cái tuổi mà đáng lẽ chỉ biết đến ruộng đồng, đến những điều rất nhỏ bé. Nhưng hôm đó, bà đứng giữa một ngày mà mọi thứ đều lớn hơn mình. Bà không kể nhiều về những gì đã thấy. Chỉ nói: “Lúc ấy, không nghĩ được nhiều đâu. Chỉ biết là phải chiến đấu thôi.”Câu nói ấy, bà nói rất bình thường. Nhưng tôi nghe… lại thấy nặng. Trận đánh không kéo dài quá lâu. Chỉ khoảng nửa ngày. Nhưng có những nửa ngày… dài hơn cả một đời người. Đất rung lên từng hồi. Khói phủ kín. Tiếng gọi nhau lẫn vào tiếng súng.Bà không nhớ hết. Hoặc có thể bà nhớ… nhưng không muốn kể lại. Chỉ biết rằng, khi mọi thứ lắng xuống, Đông Biên vẫn còn đó. Nhưng không còn như cũ. Có những người vẫn đứng. Có những người… không còn đứng nữa. Bà không nói tên ai. Chỉ lặng đi một chút, như thể trong trí nhớ của bà, những gương mặt ấy vẫn còn rất rõ.

Sau này, tôi đi qua Đông Biên rất nhiều lần. Vẫn là một khu chợ đông người. Vẫn là những gánh hàng, những tiếng nói quen thuộc. Không còn dấu vết gì của một ngày tháng 6 năm 1954. Nhưng mỗi lần đi qua, tôi lại nhớ đến cách bà kể. Không phải là một câu chuyện lớn. Chỉ là vài câu, vài khoảng lặng. Nhưng đủ để hiểu rằng: Đã có một ngày, nơi ấy không phải là chợ. Mà là nơi người ta sống đứng lên và chiến đấu… bằng tất cả những gì mình có.