LỜI BẠT

“Chinh chiến trên vùng núi đá tai mèo” là cuốn hồi ký viết về cuộc đời hoạt động cách mạng của Thượng tá Đặng Việt Hưng - Hoàng Thành Châu (1918 - 2001). Ồng sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống hiếu học, học giỏi, chăm đọc sách, hiểu biết khá rộng. Khi vào đời ông đã phải trải qua cuộc sống lận đận nhưng cái chí phấn đấu của ông đã để lại nhiều bài học cho lứa tuổi thanh niên ngày nay. Ông tham gia tổ chức Việt Minh từ năm 1941 sau đó được đoàn thể chọn cử đi ra nước ngoài đào tạo cán bộ quân đội cách mạng. Khi trở về nước, đoàn thể đang cần cán bộ lên khu Thiện Thuật - vùng núi đá tai mèo vận động phong trào cách mạng, ông đã trở thành người cán bộ quần chúng đắc lực, ông tổ chức đội võ trang 14 người (1944). Có lẽ cuộc đời binh nghiệp của ông là từ đây. Ông chỉ huy đánh Nhật ở Hà Giang, đánh Quốc dân Đảng Tàu Tưởng tràn vào đất ta (vác cả cột mốc biên giới cắm vào sâu đất ta), đánh bọn Việt Nam Quốc dân Đảng phản động. Khi trở về Quân khu I (1946), ông làm Tiểu đoàn trưởng rồi Trung đoàn trưởng tham gia chiến dịch Điện Biên (1954), trực tiếp cầm quân tiễu phỉ qua nhiều nơi. Mãi sau này, năm 1959 ông lại mang một tiều đoàn (quân của Trung đoàn 246 mà ông là Trung đoàn trưởng) lên dẹp vụ đặc vụ và phỉ gây phản loạn ở Đồng Văn. Cuối năm 1960 ông được chuyển ngành về công tác ở Khu ủy Khu tự trị Việt Bắc. Năm 1974 ông được nghỉ hưu.

Những chặng đường ông trải qua đều để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp để lớp người ngày hôm nay suy ngẫm, học tập.

Tỏi biết Đặng Việt Hưng nổi tiếng từ lâu nhưng tôi chỉ thực sự biết ỏng từ năm 1963. Năm ấy tôi đang học ở Đại học Sư phạm Cầu Giấy - Hà Nội. Ngày chủ nhật tôi thường đến chơi nhà số 17 Thụy Khuê, bên bờ Hồ Tây, nhà anh vợ tôi, là anh Bình Dương, đang công tác ở Ban Dân tộc Trung ương, từng là lãnh đạo phong trào Việt Minh trên chiến khu cách mạng Cao Bằng - Bắc Kạn - Lạng Sơn; Ủy viên thường vụ BCH Liên tỉnh ủy Cao - Bắc - Lạng. Cuối tháng 9 năm 1943. khi thành lập Khu Thiện Thuật. Bình Dương là người lãnh đạo Khu. Chi bộ Đảng của Khu gồm 5 đồng chí, Bình Dương (làm Bí thư), đồng chí Tống (Phạm Văn Đồng), Kim Đao (Giè Trứ Sào - Giàng Văn Páo), Cao Lý (Dương Văn Kinh), Xinh Lý (Lý Văn Nó). Ban chấp hành Việt Minh khu có 11 đồng chí do Đại hội đại biểu bầu ra. Kim Đao dân tộc Mông được bầu làm Chủ nhiệm Việt Minh. Cơ quan lãnh đạo Khu được bí mật đặt tại Lũng Lừa (khi đó thuộc xã Trùng Khuôn - Nguyên Bình).

Ôn lại chuyện 20 năm về trước ở chiến khu, Bình Dương hào hứng kể không hết chuyện. Thấy tôi muốn nghe và ghi chép phong trào cách mạng hồi trước, sau nhiều buổi trò chuyện Bình Dương có đưa cho tôi mượn một tập hồi ký cách mạng viết tay 57 trang A4 của đồng chí Hoàng Thành Châu, bí danh là Đặng Việt Hưng (cùng nhiều tài liệu khác). Tôi đem phô tô moi thứ lấy một bản.

Sau này về Cao Bằng công tác, có những dịp về họp Ban Chấp hành Hội Văn nghệ Khu tự trị Việt Bấc, tôi được gặp ông Việt Hưng, khi ấy công tác ở Bảo tàng Cách mạng trực thuộc Khu ủy đặt ở Thái Nguyên. Tôi lại được nghe ông kể về đoạn đường hoạt động 1959 - 1960 lên Hà Giang tiễu phỉ.

Chuyện nghe thì hay, nhiều cảnh huống ly kỳ tôi nghĩ giá viết được cuốn hồi ký do ông kể lại thì quý biết bao.

Tôi đã dựa theo bản hồi ký viết tay (nói trên đây) cũng như tư liệu ghi chép thêm sau này, năm 1974 tôi viết xong cuốn hồi ký “Chinh chiến trên vùng núi đá tai mèo”. Tôi đưa ông Việt Hưng xem lại và tu chỉnh. Nhưng việc xuất bản hồi ký trong thời buổi kinh tế thị trường quả là khó khăn cho nên không có dịp được công bố.

Mãi gần đây tôi có đọc tin trên Internet, biết có Quyết định sổ 844/QĐ - TTg ngày 1 tháng 6 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án khuyến khích sáng tác và công bố tác phẩm vân học nghệ thuật có giá trị giai đoạn 1930 - 1975;

Quyết định của Chỉnh phủ đề ra mục tiêu: “giai đoạn 2011 - 2015 có nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật về đề tài giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và bảo vệ tổ quốc có giá trị cao về tư tưởng nghệ thuật, chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày thành lập Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và 40 năm Ngày giải phóng miền Nam thống nhất đất nước vào năm 2015, góp phần nâng cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.”

Tôi đem bản thảo hồi ký “Chinh chiến trên vùng núi đá tai mèo” đọc lại và tu sửa. Sao lại phải tu sửa? Bởi lẽ lời kể của ông Việt Hưng rất chân thành, chấm dứt ở năm 1974. Nhưng sau đỏ có nhiều cuốn sách được công bố, nhiều chi tiết bản thảo cuốn hồi ký cần sửa lại (tuy không nhiều nhưng theo sử sách chính quy vẫn là cần thiết).

Những cuốn sách tôi tham khảo để tu chình lại bản thào gồm có:

1- Văn kiện Đảng thời kỳ 1939 - 1945, NXB Sự thật, 1963.

2- Tổng tập văn học Việt Nam, tập 36 (Văn thơ của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh), NXB Khoa học xã hội, 1980.

3- Khu Thiện Thuật trong cuộc vận động Cách mạng Tháng Tám ở Việt Bắc, NXB Việt Bắc, 1972.

4- Báo Việt Nam Độc lập 1941 - 1945, NXB Công an Nhân dân, 2005.

5- Trung đoàn 246, Bộ tư lệnh Quân khu I, Tài liệu lưu trữ tại Thư viện Quân đội, Ký hiệu K 355 V (09)/ LC 3112.

6- Lịch sử Đảng bộ huyện Đồng Văn - Hà Giang 1943 - 1975, NXB Chính trị Quốc gia, 1999.

7- Lịch sử Đảng bộ Thị xã Hà Giang 1945 - 1995, xuất bản năm 1999

8- Lịch sử Đảng bộ xã Hồng Việt (Hòa An, Cao Bằng), BCH Đảng bộ xã Hồng Việt, 2013.

9- Lịch sử Đảng bộ huyện Na Hang, tập I (1941 -1954), BCH Đảng bộ huyện Nà Hang (Tuyên Quang) xuất bản tháng 5 -1998.

Đến nay bản thảo cuốn “Chinh chiến trên vùng núi đá tai mèo” đã hoàn chỉnh, nếu như được xuất bản, chắc không chi thỏa mãn riêng nguyện vọng của nhà văn (là tôi) cũng như gia đình ông Đặng Việt Hưng mà là nguyện vọng nhân dân các dân tộc, bởi lẽ cuốn hồi ký góp phần tải hiện lại cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ Tổ quốc; góp phần nâng cao lòng yêu nước, tự hào dân tộc của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.