NGUYỄ VĂN TRỖI - LỜI BẤT TỬ TRƯỚC PHÁP TRƯỜNG: 9 PHÚT HÒA VÀO LỊCH SỬ

Giữa lồng lộng gió Sài Gòn những ngày tháng 10 năm 1964, một người thợ điện nghèo mới 24 tuổi đời đã bước vào cõi bất tử bằng bản lĩnh của một bậc đại trượng phu. Kẻ thù trói anh vào cọc gỗ, nhưng không trói được thanh âm dội vang cả một thời đại: "Hãy nhớ lấy lời tôi!". Cuộc đời của người chiến sĩ biệt động Nguyễn Văn Trỗi khép lại ở tuổi thanh xuân, nhưng ngọn lửa lẫm liệt anh thắp lên đã trở thành ngọn đuốc rực cháy cho cả một thế hệ tuổi trẻ Việt Nam xông pha thời hoa lửa. 

Từ chiếc kìm thợ điện đến quả mìn trên cầu Công Lý 

Sinh ra từ đất mẹ Quảng Nam kiên cường, tuổi thơ Nam bộ nghèo khó đã tôi luyện cho Nguyễn Văn Trỗi một cá tính trầm mặc nhưng vô cùng quyết liệt. Rời quê hương vào Sài Gòn, anh mưu sinh bằng nghề thợ điện tại Nhà máy đèn Chợ Quán. Trong bộ quần áo bảo hộ lấm lem dầu mỡ, người thanh niên ấy sớm chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, cảnh đồng bào bị đày đọa dưới gót giày viễn chinh. Trái tim sục sôi nhiệt huyết cách mạng đã dẫn lối anh đến với tổ chức Biệt động thành thuộc Đại đội Quyết tử 65. 

Tháng 5 năm 1964, nhận tin phái đoàn quân sự cao cấp do Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu sẽ đến Sài Gòn, Nguyễn Văn Trỗi đã chủ động nhận một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm: đặt mìn tại cầu Công Lý để tiêu diệt đầu sỏ chiến tranh. Đó là những ngày tháng anh vừa nếm trải hạnh phúc ngắn ngủi bên người vợ trẻ Phan Thị Quyên sau đám cưới vỏn vẹn mười mấy ngày. Gác lại hạnh phúc riêng tư, anh mang theo khối bộc phá và cả vận mệnh của niềm kiêu hãnh dân tộc ra trận địa. 

Nhiệm vụ không thành do bị phản bội, anh Trỗi bị địch bắt ngay tại trận địa. Những trận đòn roi "thừa sống thiếu chết", những ngón đòn tra tấn tàn khốc nhất của kẻ thù đổ xuống thân hình mảnh khảnh của người thợ điện 24 tuổi. Chúng dùng cả tiền tài, chức tước lẫn sự sống để dụ dỗ, nhưng thứ duy nhất chúng nhận được từ anh là sự im lặng sắt đá. Nguyễn Văn Trỗi kiên quyết không khai một lời, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho tổ chức và đồng đội đến hơi thở cuối cùng. 

9 phút hiên ngang làm nên biểu tượng 

Ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền Sài Gòn đưa Nguyễn Văn Trỗi ra pháp trường tại Khám Chí Hòa. Kẻ thù muốn dùng cái chết để răn đe, rạch một vết dao sợ hãi vào phong trào đấu tranh của nhân dân nội đô. Nhưng chúng đã hoàn toàn thất bại. 

Bước ra mảnh sân tử hình, Nguyễn Văn Trỗi không một chút run sợ. Anh từ chối bịt mắt bằng một lời tuyên bố đanh thép: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!". Sự hiên ngang ấy làm run rẩy cả những bàn tay đang siết cò súng. 

Vào những giây phút cận kề cái chết, anh giật phắt tấm băng đen, đôi mắt sáng rực nhìn thẳng vào họng súng quân thù và hô vang những lời kết tinh từ lý tưởng cách mạng của cả một dân tộc:
"Đả đảo đế quốc Mỹ!"
"Việt Nam muôn năm!"
"Hồ Chí Minh muôn năm!" 

Ba loạt đạn khô khốc vang lên. Anh ngã xuống, nhưng chí khí lẫm liệt của anh đã kịp khắc sâu vào tâm khảm triệu triệu người Việt Nam và bạn bè quốc tế. Vẻn vẹn 9 phút ngắn ngủi trên pháp trường, Nguyễn Văn Trỗi đã làm nên một tượng đài bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. 

Ngọn lửa bất diệt soi sáng ngàn sau 

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày người anh hùng ngã xuống, cầu Công Lý năm xưa giờ đã mang tên cầu Nguyễn Văn Trỗi, sừng sững giữa lòng thành phố mang tên Bác năng động và phát triển. 

Sự hy sinh của anh không phải là sự chấm dứt, mà là sự bắt đầu của một làn sóng yêu nước mãnh liệt. Tinh thần "Sống như Anh" đã trở thành phương châm sống, thành vũ khí tinh thần sắc bén của hàng triệu thanh niên miền Bắc "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", của tuổi trẻ miền Nam "Xuống đường xuống đường" phá tan kìm kẹp. 

Trang sử thời hoa lửa của dân tộc có hàng vạn người con đã hiến dâng tuổi xuân cho đất nước, và Nguyễn Văn Trỗi chính là một nốt trầm hùng vĩ đại trong bản anh hùng ca đó. Anh ngã xuống để đất nước đứng lên, lời hô của anh nơi pháp trường vẫn mãi là lời nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của độc lập, tự do và trách nhiệm gìn giữ non sông gấm vóc.