Lời căn dặn giữa khói lửa chiến tranh

Ngày 18 tháng 1 năm 1947, 550 quân Pháp từ Đà Nẵng lần lượt đánh chiếm Thừa Lưu, Nước Ngọt, đèo Phước Tượng. Ba ngày sau, chúng tiếp tục chiếm Cầu Hai. Cơ quan Huyện ủy, Ủy ban kháng chiến huyện Phú Lộc ở Cầu Hai buộc phải di chuyển lên Truồi.

   Trong lúc quân Pháp dồn dập tấn công ở phía nam. Theo lời kể của Thiếu tướng Trần Chí Cường, tại đình Bàn Môn, ngày 24 tháng 1 năm 1947, với cương vị Bí thư Tỉnh ủy đồng chí Nguyễn Chí Thanh triệu tập cán bộ Phú Lộc để bàn cách củng cố phong trào kháng chiến.

Họp xong thì trời đã tối, Bí thư Tỉnh ủy gọi các đồng chí Nguyễn Danh Phan - Bí thư Huyện ủy, Phan Thanh Hòa và Trần Chí Cường đến ngồi bên một ngọn đèn dầu và căn dặn:

   “Cuộc kháng chiến của huyện ta sắp tới sẽ gặp nhiều khó khăn, giặc sẽ chiếm đóng toàn huyện, cơ sở cách mạng, cơ sở kháng chiến tạm thời tan rã. Chính quyền, bộ đội, mặt trận được phép tạm thời rút để củng cố lực lượng. Nhưng các cậu là Thường vụ Huyện ủy, còn dân thì cần phải có Đảng lãnh đạo. Các cậu thay mặt Đảng ở đây không được bỏ dân mà chạy đi nơi khác. Phải bám dân mà tổ chức lại phong trào”.

   Sau này, chính câu nói "Không được bỏ dân mà chạy" đã làm mọi người thức tỉnh. Những ngày sau đó, họ không chỉ bám dân mà còn tổ chức lực lượng phối hợp với Tiểu đoàn 18 của Trung đoàn Trần Cao Vân ngoan cường đánh trả địch cho đến tận ngày quân Pháp bắt đầu đánh chiếm Huế (5/2/1947). Sau đó họ xây dựng hậu cứ, tiếp tục cuộc kháng chiến.

   Năm 1947, Mặt trận Huế bắt đầu bị vỡ, ông Nguyễn Phước - Chính trị viên Đại đội 5, Tiểu đoàn 17 cùng đơn vị rút về chiến khu Hòa Mỹ (Phong Điền), ông được cử làm Chính trị viên đơn vị mới là Đại đội 114, Tiểu đoàn 319 của Trung đoàn Trần Cao Vân. Tuy nhiên, do thiếu gạo nuôi quân Trung đoàn trưởng tuyên bố giải thể đơn vị.

   Ông Nguyễn Phước và 12 người khác quyết tâm ở lại. Sau khi được tái vũ trang, tiểu đội ông tiến hành tra dầu mỡ rồi chôn vũ khí và nộp sơ đồ nơi cất giấu cho cán bộ quân khí của Trung đoàn. Đêm đó, tiểu đội ra Quảng Trị để gia nhập Trung đoàn Nguyễn Thiện Thuật.

   Sáng hôm sau, tiểu đội vượt sông Ô Lâu đoạn Bến Hầm tới Phò Trạch, may mắn được gặp Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Chí Thanh. Sau khi nghe báo cáo tình hình, ông yêu cầu ông Nguyễn Phước đưa an hem trở về đơn vị cũ chờ quyết định. Tiểu đội được cấp 500 đồng và nửa tạ gạo, Bí thư Tỉnh ủy căn dặn mọi người phải biết chi tiêu tiết kiệm, hết tiền, hết gạo thì dựa vào dân. Ông còn nhấn mạnh “Không được chôn súng, còn người là còn súng, còn dân là còn cách mạng”.

   Ông Nguyễn Phước hứa thực hiện đúng lời căn dặn. Tiểu đội quay lại Hòa Mỹ, tập hợp lực lượng và liên lạc với các đơn vị đang bám trụ ở vùng An Đô, Bồn Trì (Hương Trà), rồi cùng lên Hòa Mỹ thành lập Tiểu đoàn 319, tiếp tục đánh quân Pháp.

(Nguyễn Thị Như Quỳnh – Sưu tầm sách “Những câu chuyện về Đại tướng Nguyễn Chí Thanh” do Thượng tướng, GS.TS Nguyễn Chí Vịnh chủ biên, Nhà Xuất Bản Quân Đội Nhân Dân, 2024, tr.54 - 56)