LỜI CẠO ĐẦU TRƯỚC GIỜ XUẤT PHÁT VÀ NỤ CƯỜI TẠI NÀ NGẦN

Sau chiến thắng chớp nhoáng tại đồn Phai Khắt vào chiều ngày 25 tháng 12 năm 1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân lập tức di chuyển trong đêm để chuẩn bị mưu sát đồn Nà Ngần (Cẩm Hoàn, Cao Bằng) vào sáng hôm sau.

Chiến sĩ Nông Văn Quang nhớ lại, rạng sáng ngày 26 tháng 12, tại điểm dừng chân bí mật trong rừng, không khí vừa khẩn trương vừa có phần hồi hộp. Đây là trận đánh thứ hai liên tiếp theo chỉ thị "trận đầu nhất định phải thắng" của Bác Hồ, yêu cầu phải giữ tuyệt đối bí mật và hóa trang thành lính lính khố đỏ để lọt vào đồn địch.

Thấy một số chiến sĩ trẻ còn bỡ ngỡ và lo lắng khi lần đầu đóng giả lính Pháp, Anh Văn (Đại tướng Võ Nguyên Giáp) đã chủ động bước lại gần góc rừng nơi anh em đang ngồi. Ông lấy ra một chiếc kéo nhỏ, cười vui vẻ và nói: "Đóng giả lính đi tuần thì tóc tai phải gọn gàng, đúng tác phong. Nào, đồng chí nào để tôi cắt tóc cạo đầu cho!"

Nói rồi, Anh Văn trực tiếp cầm kéo cắt tóc, sửa sang lại trang phục cho từng chiến sĩ. Vừa làm, ông vừa hỏi thăm gia cảnh từng người, dặn dò cách đi đứng, ăn nói làm sao cho giống hệt lính khố đỏ thật để địch không nghi ngờ. Sự gần gũi, tỉ mỉ và nụ cười điềm tĩnh của người chỉ huy tối cao đã nhanh chóng xua tan mọi áp lực, lo âu trong lòng những người lính trẻ.

Sáng hôm ấy, đúng như kịch bản đã chuẩn bị, đội hình hóa trang dưới sự chỉ huy của Anh Văn đã tiến thẳng vào đồn Nà Ngần. Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ tác phong đến tâm lý, quân ta đã tiêu diệt gọn đồn địch chỉ trong vòng vài phút ngắn ngủi mà không để thương vong một ai.

Chiến thắng Nà Ngần nối tiếp Phai Khắt đã đi vào lịch sử như những nét vẽ đầu tiên rực rỡ của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Đối với cựu chiến binh Nông Văn Quang, hình ảnh "Anh Văn" tự tay cắt tóc cho đồng đội bên mép rừng năm xưa vẫn mãi là biểu tượng đẹp đẽ nhất về tình chỉ huy - chiến sĩ thời hoa lửa.