Lời của Bác dưới mái nhà chung 1B2-VCVB
Cậu học sinh A Sáng cùng bạn bè các dân tộc Tày, Nùng, H'Mông, Dao… dưới mái trường Vùng cao Việt Bắc bất ngờ được Bác Hồ về thăm trong một buổi sáng sương mù năm 1960. Bác ân cần thăm nhà bếp, phòng ở, xoa đầu dặn dò các cháu phải biết đoàn kết như anh em một nhà, chăm học cái chữ để sau này về xây dựng bản làng.
Sương muối lạnh ngắt phủ một lớp trắng xoá lên mấy vạt nương ngô sau trường. Tôi co hai tay vào ống tay áo thổ cẩm đã ngắn ngủn, chân bấm chặt xuống khoảng sân đất nỏ cho khỏi run.
Tôi tên là Vàng A Sáng, học sinh lớp 6. Mấy đứa bạn trong lớp tôi, đứa thì người Tày, đứa người Nùng, đứa người Dao như thằng Lý A Lầu. Tụi tôi từ khắp các bản sâu gom về Trường Thiếu nhi Vùng cao Việt Bắc này. Tiếng nói nhiều khi chưa thạo hết, nói chuyện với nhau cứ phải vừa nói vừa khua tay múa chân.
Sáng hôm đó, sương mù dày đến mức đứng ở lớp học chẳng nhìn thấy cổng trường. Đang giờ giải lao, tự nhiên thằng Lầu chạy xối xả từ cổng vào, thở không ra hơi:
— Bác... Bác Hồ đến! Bác Hồ về thăm trường mình kìa Sáng ơi!
Cả lớp tôi khựng lại mất ba giây, rồi không ai bảo ai, tất cả ùa chạy ra sân như vỡ tổ.
Một chiếc xe ô tô màu đen đỗ ngay cạnh gốc cây cổ thụ. Từ trên xe bước xuống là một cụ già cao gầy, mặc chiếc áo bông màu nâu đã cũ, chân đi đôi dép cao su giản dị. Đôi mắt Bác sáng lắm, hiền như người già ở bản tôi mỗi lần ngồi bên bếp lửa.
Bác không vào phòng hội trường lớn đâu. Bác đi thẳng xuống nhà bếp trước. Bác mở lồng bàn xem bữa trưa tụi tôi ăn gì, rồi Bác đi qua dãy phòng ở, thò tay vào tận trong chăn kiểm tra xem tụi tôi nằm có đủ ấm không. Lúc bước ra sân, Bác vẫy tay:
— Các cháu lại đây với Bác!
Tụi tôi chen chúc nhau quây quanh Bác. Tôi nhỏ con nên bị đẩy đứng ngay sát chân Bác. Bác đặt bàn tay ấm áp lên đầu tôi, xoa xoa rồi hỏi:
— Các cháu ở xa nhà đi học thế này, có nhớ bản, nhớ bố mẹ không?
Thằng Lầu nhanh miệng đáp trước:
— Dạ nhớ lắm ạ! Nhưng ở trường có cơm ăn no, có sách học nên vui lắm Bác ơi!
Bác cười, nếp nhăn nơi khóe mắt Bác giãn ra. Bác nhìn một lượt quanh đám học sinh đủ sắc màu trang phục dân tộc, rồi dặn:
— Các cháu là con em của nhiều dân tộc khác nhau. Tày, Nùng, H'Mông, Dao hay Sán Chay... đã ở chung một mái trường thì phải đoàn kết, thương yêu nhau như anh em ruột thịt. Phải chăm học cái chữ, giữ gìn sức khỏe. Sau này lớn lên, mang cái chữ về đuổi cái nghèo, cái lạc hậu cho bản làng mình, nhé!
Đứa nào đứa nấy đứng dạt ra, gật đầu lia lịa.
Trước khi Bác lên xe, Bác tự tay chia cho mỗi đứa một viên kẹo bọc giấy bóng kính màu đỏ. Viên kẹo Bác cho, tôi không dám bóc ra ăn ngay. Tôi cất kỹ vào sâu trong túi áo, thi thoảng lại thò tay vào sờ một cái cho yên tâm.
Mấy mươi năm trôi qua, viên kẹo ngày ấy đã tan từ lâu, nhưng cái nắm tay ấm áp và lời Bác dặn buổi sáng sương mù năm đó thì tôi vẫn giữ nguyên trong ngực áo mình.
