Lời dặn của Anh Văn trước giờ nổ súng

Nhân chứng: Đại tá, Anh hùng LLVTND Đặng Đức Song (Nhân chứng lịch sử - Cựu chiến binh Chiến dịch Điện Biên Phủ).

Năm sinh: 1934

Phân loại nhân chứng: Nhân chứng lịch sử trực tiếp (Chiến sĩ thuộc Trung đoàn 98, Đại đoàn 316 tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ).

Quê quán: Xã Nam Thanh, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương (nay thuộc tỉnh Hải Dương).

Nơi ở hiện tại: Phường Bách Khoa, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Câu chuyện:

PHẦN 1: MƯA BOM TRÊN ĐỒI XANH VÀ KÝ ỨC TUỔI 20

Có những người con đã đi qua chiến tranh, mang trên mình những vết sẹo của đạn bom, nhưng trong tâm khảm họ, ký ức về một thời hoa lửa chưa bao giờ phai nhạt. Mỗi lần nhắc về quá khứ, ánh mắt của họ lại rực lên ngọn lửa của niềm tự hào và sự tri ân sâu sắc. Hôm nay, xin mời quý vị và các bạn cùng trở ngược thời gian, lắng nghe câu chuyện có thực được kể lại từ Đại tá, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Đặng Đức Song – người từng được mệnh danh là "Dũng sĩ Đồi Xanh" trong chiến dịch Điện Biên Phủ lừng lẫy năm xưa. 

Năm 1954, chàng thanh niên Đặng Đức Song vừa tròn 20 tuổi. Ở độ tuổi tràn đầy sức sống và hoài hoạ, anh cùng hàng vạn người con đất Việt lên đường ra mặt trận theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Đơn vị của anh – Trung đoàn 98, Đại đoàn 316 – được giao nhiệm vụ đánh chiếm và phòng ngự tại một trong những vị trí then chốt: Đồi Xanh, một cao điểm nằm ở phía Đông lòng chảo Mường Thanh.

Đồi Xanh ngày ấy không xanh như cái tên của nó. Dưới sức hủy diệt của hàng ngàn tấn bom đạn do không quân và pháo binh Pháp trút xuống mỗi ngày, từng gốc cây, ngọn cỏ đều bị cày xới nát vụn, mặt đất biến thành một màu xám xịt, khét lẹt mùi thuốc súng và nồng nặc mùi máu. Đòn tấn công của địch dồn dập hết đợt này đến đợt khác. Chúng quyết tâm san phẳng cao điểm này để mở đường rút lui hoặc đè bẹp cánh quân phía Đông của ta.

Cựu chiến binh Đặng Đức Song nhớ lại: "Có những ngày, tiếng bom nổ chát chúa kéo dài từ sáng sớm đến tận đêm khuya. Đất dưới chân chúng tôi rung chuyển liên hồi như một trận động đất không bao giờ dừng. Công sự bị sập, hầm ngầm bị vùi lấp. Nhiều đồng đội của tôi đã ngã xuống ngay bên cạnh hỏa lực. Nhưng trong lòng mỗi người lính lúc đó chỉ có một suy nghĩ duy nhất: Còn người là còn trận địa, quyết không để kẻ thù bước qua Đồi Xanh!"

Trong một trận chiến vô cùng ác liệt, hầm chỉ huy và vị trí đặt súng máy của tiểu đội anh bị trúng pháo đại bác. Khói bụi mù mịt, đất đá đè nặng lên ngực. Khi moi được đất chui ra, Đặng Đức Song nhận ra các đồng đội xung quanh người thì thương nặng, người đã trút hơi thở cuối cùng. Chỉ còn anh và một chiến sĩ trẻ mới nhập ngũ ở lại giữa lằn ranh sinh tử. Bằng sự dũng cảm và bình tĩnh kinh ngạc, Đặng Đức Song một tay kéo khẩu trung liên bị vùi lấp, lau vội lớp bụi bẩn trên thân súng, tay kia xối từng băng đạn gạt phăng các đợt đợt xung phong của quân Pháp. Giữa mưa bão đạn xé không khí, hai người lính trẻ đã kiên cường ghìm chân cả một tiểu đoàn địch suốt nhiều giờ đồng hồ, giữ vững từng mét giằng co trên đỉnh núi. 

Trận đánh kết thúc khi hoàng hôn buông xuống. Đồi Xanh vẫn đứng vững. Nhưng cái giá phải trả là vô cùng đắt đỏ. Những giọt nước mắt lăn dài trên gương mặt báng súng đen sạm của chàng chiến sĩ 20 tuổi khi anh ôm lấy thi thể những người đồng đội đã vĩnh viễn nằm lại. Giữa không gian hoang tàn, u uất đó, ít ai biết rằng, một cuộc gặp gỡ đặc biệt sắp diễn ra – cuộc gặp gỡ sẽ khắc sâu vào tâm khảm người lính trẻ suốt cả cuộc đời, truyền cho anh niềm tin sắt đá để đi qua trọn vẹn cuộc chiến tranh... 

PHẦN 2: BÁO CÁO Ở SỞ CHỈ HỦY VÀ BÀN TAY ẤM CỦA ANH VĂN

Sau trận chiến sinh tử giữ vững Đồi Xanh, Đặng Đức Song nhận được một mệnh lệnh bất ngờ từ Trung đoàn: Bàn giao lại trận địa cho đơn vị bạn và ngay lập tức theo cán bộ liên lạc trở về Sở chỉ huy Chiến dịch tại Mường Phăng. Đối với một người lính trinh sát, phòng ngự nơi tuyến đầu như anh, việc được gọi về tuyến sau giữa lúc chiến sự đang ở giai đoạn căng thẳng nhất là một điều vô cùng đường đột. Anh bước đi giữa rừng già Mường Phăng dưới cơn mưa rừng lầy lội, lòng đầy băn khoăn, không biết điều gì đang chờ đón mình phía trước.

Sở chỉ huy Chiến dịch Mường Phăng ẩn mình dưới những vòm cây cổ thụ đại ngàn. Nơi đây khác xa với cái ồn ào, khốc liệt của tiếng đạn pháo ngoài tiền phương. Khung cảnh trầm lắng, nghiêm cẩn nhưng sực nức khí thế của một trung tâm đầu não đang điều hành hàng vạn quân sĩ.

Anh liên lạc dẫn Đặng Đức Song đến trước một căn hầm lợp lá ngụy trang đơn sơ. Khi tấm màn che bằng bao tải được vén lên, chàng chiến sĩ trẻ lặng người đi vì xúc động. Đứng trước mặt anh không ai khác chính là Tổng Tư lệnh – Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Trong ký ức của Đặng Đức Song, Đại tướng ăn mặc rất giản dị, khoác chiếc áo trấn thủ đã sờn vai, đôi mắt tinh anh rực sáng nhưng ánh nhìn lại vô cùng ấp áp, bao dung.

Chưa kịp cất lời chào theo đúng tác phong quân đội, Đặng Đức Song đã thấy Đại tướng bước nhanh lại gần. Tướng Giáp không đứng ở vị trí một người chỉ huy tối cao nhận báo cáo, mà ông chủ động giơ tay ra, nắm chặt lấy bàn tay thô ráp, còn hằn nguyên vết chai sần và vết khói súng của người lính Đồi Xanh.

"Đồng chí Song đấy à? Ngồi xuống đây uống nước với tôi!" – Tiếng nói ấm áp, đậm chất Quảng Bình của "Anh Văn" làm cho mọi sự hồi hộp, run rẩy trong lòng chàng thanh niên 20 tuổi tan biến sạch sẽ.

Đại tướng tự tay rót một cốc nước ấm đưa cho anh, rồi ân cần hỏi thăm từng chi tiết: Từ việc ăn uống của bộ đội trên hầm ra sao, lượng đạn dược tiếp tế có đủ không, thương binh được sơ cứu thế nào, cho đến tâm tư của các chiến sĩ sau những trận pháo kích liên tục của địch. Đặng Đức Song báo cáo lại từng diễn biến trên Đồi Xanh: Việc anh cùng đồng đội bám trụ công sự ra sao, cách lau chùi súng máy khi bị đất đá vùi lấp, và cả sự hy sinh anh dũng của những người đồng đội vừa nằm xuống.

Khi nghe Đặng Đức Song nhắc đến những chiến sĩ đã ngã xuống trên đỉnh Đồi Xanh, ánh mắt của Đại tướng trầm xuống. Ông lặng đi vài giây, đôi bàn tay gầy gầy siết chặt lấy nhau. Lắng nghe người lính trẻ trải lòng, Tướng Giáp chậm rãi nói, giọng ông trĩu nặng nghẹn ngào nhưng chứa đựng một sức mạnh tinh thần to lớn:

"Các đồng chí đã làm nên một kỳ tích ở Đồi Xanh. Máu của các anh hùng, liệt sĩ đã thấm đỏ từng tấc đất Điện Biên. Nhưng cuộc chiến vẫn còn rất cam go. Mất một tấc đất là mất đi một lợi thế, nhưng mất một người lính là chúng ta mất đi một phần máu thịt. Lời dặn của Đảng, của Bác Hồ và của Ban Chỉ huy là: Phải kiên quyết giữ lấy từng mảng đất, nhưng đồng thời phải bằng mọi giá bảo vệ từng giọt máu của đồng đội. Cần phải đào hầm sâu hơn, củng cố công sự chắc chắn hơn, tiết kiệm từng viên đạn và chăm sóc thương binh thật chu đáo!"

Lời dặn ấy không phải là những khẩu hiệu khô khô Khốc, mà là tấm lòng của một người Anh Cả đối với từng người em ra trận. Bàn tay ấm áp của Đại tướng vỗ nhẹ lên vai Đặng Đức Song, truyền cho anh một luồng sức mạnh diệu kỳ. Trong giây phút ấy, người lính trẻ Đặng Đức Song hiểu rằng, đằng sau mỗi quyết định gợn sóng ở Mường Phăng là cả sự trăn trở, yêu thương bao la của vị Tổng Tư lệnh dành cho tính mạng của từng chiến sĩ.

PHẦN 3: TỪ LỜI DẶN MƯỜNG PHĂNG ĐẾN KHẢI HOÀN VÀ NGỌN LỬA TRUYỀN BẢN HÙNG CA

Rời khỏi căn hầm Mường Phăng giữa cơn mưa rừng Điện Biên, chàng chiến sĩ trẻ Đặng Đức Song mang theo trong tim hình ảnh ấm áp cùng lời dặn sâu sắc của vị Tổng Tư lệnh. Những lời nói ấy như một luồng sinh khí mới, tiếp thêm sức mạnh tinh thần gấp bội cho anh và các đồng đội khi trở lại trận địa phòng ngự đầy gian khổ.

Sự quan tâm của "Anh Văn" không chỉ dừng lại ở những lời động viên chân tình, mà ngay sau đó, những chỉ thị cụ thể về cải tiến công sự, đào hầm ngầm kiên cố theo kiểu "trận địa mép hào" và phương án tiếp tế hậu cần đã nhanh chóng được triển khai xuống tận từng tiểu đội. Trên đỉnh Đồi Xanh và các cao điểm phía Đông Mường Thanh, hệ thống giao thông hào ngày càng vươn dài, đan xen như mạng nhện, siết chặt vòng vây quanh tập đoàn cứ điểm của quân Pháp.

Nối tiếp những chiến công hiển hách tại Đồi Xanh, Đặng Đức Song cùng Trung đoàn 98 tiếp tục tham gia vào những trận đánh then chốt, đặc biệt là cuộc quyết chiến sinh tử trên đồi C1 – một trong những mắt xích phòng thủ kiên cố nhất của địch. Bằng lòng quả cảm, sự mưu trí và tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", anh đã chỉ huy tiểu đội đánh bật nhiều đợt phản công của kẻ thù, giữ vững trận địa cho đến ngày lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" tung bay trên mái hầm tướng De Castries vào chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954. Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, chấn động địa cầu, mở ra một trang sử mới chói lọi cho dân tộc Việt Nam.

Năm 1956, với những thành tích xuất sắc và lòng kiên cường trong chiến đấu, chiến sĩ Đặng Đức Song vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân khi mới tròn 22 tuổi. Trở về với cuộc sống đời thường sau những năm tháng cống hiến cho Quân đội, Đại tá Đặng Đức Song luôn giữ vững bản chất giản dị, khiêm nhường của một người lính Cụ Hồ.

Trong suốt quãng đời còn lại, mỗi khi nhắc về chiến công năm xưa hay những tấm huân chương cao quý trên ngực áo, ông đều xúc động chia sẻ rằng: Chiến công đó không phải của riêng cá nhân ông, mà thuộc về hàng vạn đồng đội đã ngã xuống, thuộc về sự lãnh đạo tài tình và tấm lòng bao la của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ký ức về cuộc gặp gỡ ngắn ngủi nhưng đỗi thân thương trong căn hầm Mường Phăng luôn là tài sản tinh thần vô giá mà ông nâng niu, trân trọng suốt cả cuộc đời.

(Nguồn tham khảo: Báo Quân đội nhân dân: Chuyên mục Ký ức Điện Biên – Bài viết "Ký ức về Đại tướng của người anh hùng đồi C1".

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam: Hồ sơ nhân chứng lịch sử – Anh hùng LLVTND Đặng Đức Song. https://www.facebook.com/share/r/1J88E1F1xP/?mibextid=wwXIfr

Báo Nhân dân: Báo chí tư liệu "Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong lòng nhân dân và bạn bè quốc tế".

Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV2): Chuyên mục Bài ca người lính – "Chiến thắng Điện Biên Phủ trong ký ức của đại tá Đặng Đức Song"https://www.facebook.com/share/v/19Ukw15N2v/?mibextid=wwXIfr )