Lời giải cho bài toán hạnh phúc và dòng máu tuổi 20 ở Thành cổ Quảng Trị

Mùa thu năm 1971, miền Bắc sục sôi trong khí thế tòng quân "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Hàng ngàn sinh viên các trường đại học lớn ở Hà Nội đã đồng loạt gác lại giảng đường, làm lễ xếp bút nghiên để khoác lên mình màu xanh áo lính. Trong dòng người hừng hực nhiệt huyết ấy, có một nam sinh viên năm thứ hai của khoa Toán – Cơ, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Anh là Nguyễn Văn Thạc.

Sinh năm 1952 tại làng Bưởi, Hà Nội, Nguyễn Văn Thạc vốn là một tài năng văn chương hiếm có. Anh từng đoạt giải Nhất kỳ thi học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc năm học 1969-1970. Với thành tích ấy, anh hoàn toàn có quyền được ở lại hậu phương để học tập hoặc đi du học nước ngoài. Nhưng giữa lúc vận mệnh đất nước đang lâm nguy, chàng sinh viên tài hoa ấy đã từ chối mọi sự ưu tiên, viết đơn bằng máu tình nguyện xin ra chiến trường. Ngày 6 tháng 9 năm 1971, anh chính thức khoác ba lô lên đường tiến về phương Nam.

Mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị trở thành chảo lửa khốc liệt bậc nhất trong lịch sử chiến tranh. Trong suốt 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ, một mảnh đất chưa đầy 3 km vuông đã phải hứng chịu tới 328.000 tấn bom đạn của đế quốc Mỹ, tương đương sức công phá của 7 quả bom nguyên tử. Đất đá bị xới tung, gạch ngói nát vụn, nước sông Thạch Hãn nhuốm màu đỏ ối. Giữa địa ngục trần gian ấy, Nguyễn Văn Thạc cùng đồng đội đã chiến đấu vô cùng anh dũng, giành giật với kẻ thù từng tấc đất, từng mảng tường vỡ.

Ngày 30 tháng 7 năm 1972, trong một trận chiến đấu ác liệt tại ngã ba Long Hưng, Nguyễn Văn Thạc bị một mảnh đạn pháo găm trúng đùi, cứa đứt động mạch. Dù được đồng đội băng bó, nhưng do mất máu quá nhiều giữa vòng vây lửa đạn, anh đã trút hơi thở cuối cùng. Chàng sinh viên tài hoa của thủ đô ngã xuống khi vừa tròn 20 tuổi 10 tháng, mang theo bao hoài bão dang dở chưa kịp thực hiện.

Tài sản anh để lại cho hậu thế, ngoài chiếc ba lô sờn rách, là một cuốn sổ tay ghi chép dọc đường hành quân mang tên "Chuyện đời". Trong hàng trăm trang viết thấm đẫm chất thơ và khói lửa ấy, anh đã tự đặt ra một câu hỏi cho chính thế hệ mình: "Hạnh phúc là gì? Hạnh phúc không phải là một viên kim cương vớt được, mà hạnh phúc là được cống hiến, được chiến đấu, được sống và chết vì lý tưởng".

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ mùa hè đỏ lửa năm ấy. Dòng sông Thạch Hãn nay đã trong xanh trở lại, những bức tường Thành cổ phủ đầy rêu phong và cỏ non. Giữa nhịp sống hối hả của thời bình, thế hệ thanh niên, sinh viên và học sinh hôm nay không còn phải nghe tiếng còi báo động hay gấp lại trang sách để cầm súng. Nhưng câu hỏi về "hạnh phúc" của người thanh niên 20 tuổi Nguyễn Văn Thạc vẫn vang vọng như một lời thao thức. Đất nước đã yên bình, nhưng mặt trận xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên hội nhập vẫn đang vẫy gọi. Sứ mệnh của tuổi trẻ hôm nay chính là viết tiếp khát vọng của thế hệ cha anh, sống một cuộc đời không hoài phí, dùng tri thức để làm rạng danh non sông, bởi hạnh phúc cao đẹp nhất muôn đời vẫn là được cống hiến tận cùng cho Tổ quốc.