LỜI HẸN CÒN DANG DỞ
Nguyễn Văn Trỗi là người thợ điện trẻ tham gia lực lượng biệt động Sài Gòn. Năm 1964, khi thực hiện nhiệm vụ, anh bị bắt và bị kết án tử hình. Những ngày cuối đời của anh được người vợ trẻ Phan Thị Quyên kể lại trong nhiều cuộc hồi tưởng. Từ những lời kể ấy, nhà văn Trần Đình Vân đã viết nên tác phẩm Sống như anh, trở thành một trong những cuốn sách có sức lan tỏa lớn về lý tưởng sống của tuổi trẻ Việt Nam.
Tháng 5 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận một nhiệm vụ đặc biệt. Anh được giao chuẩn bị đánh sập cầu Công Lý (nay là cầu Lý Chính Thắng) để phục kích đoàn xe quân sự của Mỹ.
Khi mọi công việc gần hoàn tất, anh không may bị phát hiện và bắt giữ.
Trong nhà giam, địch dùng nhiều hình thức tra khảo, ép anh khai báo về tổ chức và đồng đội. Nhưng Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ im lặng.
Lúc ấy, người luôn đau đáu hướng về anh là người vợ trẻ Phan Thị Quyên. Hai người mới cưới nhau chưa đầy một tháng thì phải xa nhau.
Theo lời kể của bà Phan Thị Quyên, mỗi lần được vào thăm chồng, bà luôn cố giấu nước mắt. Nhưng Nguyễn Văn Trỗi lại là người động viên ngược lại.
Anh nói:
"Em phải sống mạnh mẽ. Đừng khóc vì anh."
Có lần, chị Quyên hỏi:
"Anh có hối tiếc điều gì không?"
Nguyễn Văn Trỗi mỉm cười:
"Chỉ tiếc là chưa làm được nhiều hơn cho đất nước."
Những lời nói ấy khiến chị vừa đau đớn vừa tự hào.
Sáng 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường.
Theo những nhân chứng có mặt và lời kể của Phan Thị Quyên sau này, anh bước đi rất bình tĩnh. Anh từ chối bị bịt mắt. Trước giờ phút cuối cùng, anh hô vang những khẩu hiệu thể hiện khát vọng độc lập và tự do của dân tộc rồi hiên ngang đón nhận loạt đạn. Hình ảnh ấy đã gây xúc động mạnh mẽ trong dư luận trong nước và quốc tế.
Nhiều năm sau, mỗi khi nhắc về chồng, bà Phan Thị Quyên nói rằng điều bà nhớ nhất không phải là giây phút chia ly, mà là ánh mắt bình thản và nụ cười của anh trong lần gặp cuối cùng.
Bà luôn tin rằng Nguyễn Văn Trỗi không ra đi trong bi thương, mà ra đi với niềm tin đất nước nhất định sẽ có ngày thống nhất.
