LỜI HẸN CƯỚI BỊ BỎ LẠI Ở PÒ HÈN: Cô mậu dịch viên cầm súng giữa trận chiến ngày 17/2/1979
Hoàng Thị Hồng Chiêm không phải là một chiến sĩ đang làm nhiệm vụ thường trực tại đồn biên phòng khi chiến tranh biên giới bùng nổ. Chị là nhân viên cửa hàng thương nghiệp ở Pò Hèn, từng có thời gian phục vụ trong quân ngũ và có tình cảm với một người lính biên phòng. Ngày 17/2/1979, chị đã ở lại sát cánh cùng các chiến sĩ chiến đấu, để rồi câu chuyện về lòng dũng cảm và lời hẹn hò dang dở của chị được đồng đội lưu giữ qua nhiều năm.
Một cô gái làm việc ở cửa hàng nhỏ nơi biên giới
Khi nhắc đến cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979, người ta thường nghĩ đến những người lính trực tiếp cầm súng tại các đồn biên phòng. Tuy nhiên, tại Pò Hèn, Quảng Ninh, câu chuyện của Hoàng Thị Hồng Chiêm cho thấy trong những thời khắc sinh tử, lòng dũng cảm không chỉ thuộc về những người mang quân phục.
Trước khi trở thành nhân viên cửa hàng thương nghiệp Pò Hèn, chị từng phục vụ trong quân ngũ. Sau khi chuyển ngành, công việc hằng ngày của chị gắn với cửa hàng hàng hóa gần Đồn Công an vũ trang 209, nay là Đồn Biên phòng Pò Hèn.
Tại vùng biên giới ấy, chị quen và có tình cảm với một chiến sĩ tên Bùi Lượng. Hai người đã nghĩ đến việc xây dựng gia đình, nhưng cuộc sống bình thường mà họ mong muốn lại bị cuốn vào một biến cố lịch sử khốc liệt.
Sáng 17/2/1979: Chị đã không rời khỏi Pò Hèn
Theo tư liệu của cơ quan thông tin đối ngoại về trận chiến tại Pò Hèn, trước thời điểm chiến sự bùng nổ, lực lượng thương nghiệp và một số đơn vị dân sự đã được yêu cầu lùi về tuyến sau. Chiều 16/2, Hoàng Thị Hồng Chiêm lên Pò Hèn để dọn dẹp hàng hóa trong kho.
Đến khoảng 5 giờ 30 phút sáng ngày 17/2/1979, Đồn Công an vũ trang 209 bị tấn công dữ dội. Trong hoàn cảnh ấy, chị không rời khỏi khu vực mà sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ của đồn.
Những năm tháng trong quân ngũ trước đó đã giúp chị có kiến thức và kỹ năng quân sự. Theo lời kể của cựu chiến binh Hoàng Như Lý, người trực tiếp tham gia trận chiến, chị đã vừa bắn trả, vừa sơ cứu cho những người bị thương.
Chị không phải người được giao nhiệm vụ chỉ huy trận đánh. Nhưng khi đồng đội đứng trước hiểm nguy, chị đã chọn ở lại và làm những việc có thể để hỗ trợ họ. Đó chính là chi tiết khiến câu chuyện của chị trở nên đặc biệt: một người phụ nữ làm công việc dân sự vẫn quyết định đứng bên cạnh những người lính khi biến cố ập tới.
Khi cuộc chiến để lại một lời hẹn không thành
Hoàng Thị Hồng Chiêm hy sinh trong trận chiến tại Pò Hèn. Người chiến sĩ mà chị yêu thương cũng hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ vùng biên giới ấy.
Điều còn lại không chỉ là sự mất mát của hai con người trẻ tuổi, mà còn là lời hẹn về một cuộc sống bình thường không bao giờ được thực hiện. Qua nhiều năm, đồng đội vẫn kể lại câu chuyện của họ như một cách tưởng nhớ những người đã không có cơ hội trở về.
Câu chuyện về Hoàng Thị Hồng Chiêm còn được nhạc sĩ Phạm Tuyên gửi gắm trong ca khúc Có một đóa Hồng Chiêm, như một lời tri ân đối với người phụ nữ đã hy sinh tại Pò Hèn.
Chị không nổi tiếng vì một mệnh lệnh lớn, không để lại những trang hồi ký dài và cũng không có cơ hội tự kể lại câu chuyện của mình. Những điều hậu thế biết được chủ yếu đến từ ký ức đồng đội và những tư liệu được lưu giữ.
Vì vậy, việc kể lại cuộc đời của chị không chỉ là nhắc đến một tấm gương anh dũng. Đó còn là cách trả lại chiều sâu con người cho lịch sử: một cô gái có công việc thường ngày, có tình yêu, có dự định tương lai, nhưng đã không quay lưng khi đồng đội cần mình.
Có những lời hẹn chưa kịp thành hiện thực, nhưng sự dũng cảm của người đã hẹn ước vẫn còn được nhắc đến qua nhiều thế hệ.
