Lời hẹn dưới chân núi

Tôi là Lò Thị Mẩy, người dân bản Noong Hẹt, Điện Biên. Khi chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra năm 1954, tôi mới mười bảy tuổi. Gia đình tôi cùng bà con trong bản ngày ngày gùi gạo, tải đạn, dẫn đường cho bộ đội. Chúng tôi không nghĩ mình đang góp phần làm nên một chiến thắng sẽ đi vào lịch sử. Chúng tôi chỉ nghĩ đơn giản rằng phải giúp những người lính đang chiến đấu vì đất nước.

Sau ngày chiến thắng, cả thung lũng Điện Biên như bừng sáng. Khói súng còn chưa tan hết, nhưng tiếng cười đã vang lên khắp các bản làng. Một buổi sáng, chúng tôi nghe tin Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ đến thăm bà con.

Tôi đứng nép sau hàng người, hồi hộp nhìn về con đường đất dẫn vào bản. Khi Đại tướng xuất hiện, điều khiến tôi ngạc nhiên là ông không đi giữa đội hình trang trọng. Ông bước chậm, dừng lại bắt tay từng người, hỏi thăm từng cụ già, từng em nhỏ.

Đến trước mẹ tôi, ông cúi đầu chào rồi hỏi:

“Gia đình có ai bị thương không?”

Mẹ tôi đáp:

“Không, thưa anh. Chỉ mất một con trâu khi chở lương thực.”

Ông im lặng một lúc rồi nói:

“Con trâu ấy cũng góp công vào chiến thắng.”

Câu nói ấy khiến mẹ tôi rưng rưng nước mắt.

Trong buổi gặp hôm đó, bà con ai cũng nghĩ Đại tướng sẽ nói về chiến thắng. Nhưng ông nói nhiều hơn về cuộc sống sau chiến tranh.

Ông bảo:

“Đánh thắng rồi, phải làm cho dân no ấm. Điện Biên không chỉ là nơi chiến thắng, mà phải là nơi cuộc sống mới bắt đầu.”

Tôi còn nhớ ông hỏi trưởng bản xem ruộng có bị bom phá nhiều không, nước dẫn về bản còn đủ không, trẻ con có được đi học không. Những câu hỏi rất đời thường ấy khiến chúng tôi cảm thấy người chỉ huy cao nhất không hề xa cách.

Trước khi rời bản, ông đứng dưới chân núi và nói:

“Tôi hẹn sẽ trở lại.”

Nhiều người nghĩ đó chỉ là lời động viên.

Nhưng nhiều năm sau, ông đã trở lại thật.

Lúc ấy tôi đã là một phụ nữ trung niên, có ba người con. Điện Biên đã đổi khác. Những con đường đất ngày xưa dần được mở rộng, ruộng nương xanh hơn, trẻ em đến trường đông hơn.

Khi gặp lại bà con, Đại tướng vẫn nhớ nhiều điều.

Ông hỏi:

“Con suối sau bản còn hay lũ không?”

Tôi ngạc nhiên vì ông còn nhớ con suối nhỏ ấy.

Tôi mạnh dạn bước đến chào ông.

Ông nhìn tôi rồi cười:

“Cô gái gùi gạo năm xưa phải không?”

Tôi xúc động đến nghẹn lời.

Tôi không biết ông có thật sự nhớ tôi hay không. Nhưng cách ông nói khiến tôi cảm thấy những năm tháng gian khổ ấy chưa bao giờ bị lãng quên.

Chúng tôi đi cùng ông ra cánh đồng Mường Thanh.

Ông đứng rất lâu nhìn những thửa ruộng đang mùa lúa chín.

Ông nói:

“Ngày xưa nơi này đầy hố bom. Bây giờ thấy lúa vàng là tôi yên lòng.”

Một em bé chạy ngang qua, vô tình làm rơi chiếc nón.

Đại tướng cúi xuống nhặt giúp rồi đội lại lên đầu em.

Không ai bảo ông phải làm điều đó.

Ông làm rất tự nhiên.

Chiều hôm ấy, trước khi chia tay, bà con tặng ông một chiếc khăn thổ cẩm.

Ông nhận lấy, áp lên ngực rồi nói:

“Đây là tình cảm của Điện Biên. Tôi sẽ giữ.”

Sau khi ông mất, nhiều người trong bản mang chiếc khăn giống như thế đặt trước bàn thờ.

Không phải vì nghi lễ.

Mà vì chúng tôi nhớ một con người đã từng hứa sẽ trở lại với đồng bào.

Đối với người dân Điện Biên, Đại tướng không chỉ là người làm nên chiến thắng.

Ông là người biết cúi xuống hỏi thăm một con trâu đã mất, một con suối nhỏ sau bản, một cánh đồng lúa và một đứa trẻ làm rơi chiếc nón.

Chiến thắng có thể làm nên tên tuổi của một vị tướng.

Nhưng chính sự chân thành mới làm nên chỗ đứng của ông trong lòng nhân dân.

Mỗi mùa lúa chín, khi nhìn những cánh đồng vàng dưới chân núi, tôi lại nhớ lời hẹn năm nào.

Và tôi hiểu rằng ngọn hoa lửa đẹp nhất không chỉ cháy trong những trận đánh, mà còn cháy trong tình nghĩa giữa người chỉ huy và nhân dân mà ông suốt đời yêu quý.