Lời hẹn không bao giờ quên

Có những lời hứa chỉ được nói trong vài giây ngắn ngủi nhưng lại được một con người gìn giữ suốt cả cuộc đời. Câu chuyện của cựu chiến binh, thương binh hạng 1/4 Nguyễn Quang Tuệ, ở thôn Đồng Chùa, xã Thái Hòa, là một câu chuyện như thế. Hơn bốn mươi năm sau chiến tranh và hơn hai mươi lăm năm bền bỉ trở lại chiến trường Vị Xuyên, ông vẫn lặng lẽ thực hiện lời hẹn với những người đồng đội đã mãi mãi nằm lại nơi biên cương Tổ quốc.

Tháng 4 năm 1981, chàng thanh niên Nguyễn Quang Tuệ lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông được biên chế vào Đại đội 3, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 122, Sư đoàn 313 và hành quân lên mặt trận Thanh Thủy (Vị Xuyên, Hà Giang). Nơi đây là chiến trường ác liệt của cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Những ngày tháng ở Bình độ 233, Bình độ 300 và nhiều điểm cao khác là chuỗi ngày đào công sự giữa mưa rét, ăn vội bữa cơm trong tiếng pháo và hành quân xuyên rừng với chiếc ba lô nặng trĩu. Gian khổ là vậy nhưng tình đồng đội đã trở thành điểm tựa để những người lính trẻ cùng nhau vượt qua tất cả.

Trong ký ức của ông Tuệ, có năm người lính luôn gắn bó như anh em ruột thịt. Họ cùng chia nhau từng ngụm nước, từng điếu thuốc, thay nhau gác đêm và động viên nhau trước mỗi trận đánh. Đêm cuối tháng 4 năm 1984, trước giờ nhận nhiệm vụ, cả năm người ngồi tựa lưng vào vách hào. Trong ánh đèn pin được che kín, một người khẽ nói: "Nếu ai còn sống thì phải đưa những người nằm lại về." Không ai nói thêm điều gì, chỉ lặng lẽ siết chặt tay nhau. Lời hứa giản dị ấy đã trở thành lời thề thiêng liêng theo ông suốt cuộc đời.

Những ngày sau đó là những trận chiến vô cùng khốc liệt. Pháo địch dội xuống liên tục, đất đá tung lên như bão. Đồng đội lần lượt ngã xuống, nhiều người không kịp để lại lời nhắn cuối cùng. Trong một trận đánh ác liệt, ông Nguyễn Quang Tuệ bị sức ép pháo làm trọng thương và mất đi một chân. Nỗi đau thể xác rồi cũng dần nguôi ngoai theo năm tháng, nhưng nỗi đau khi nhớ về những người đồng đội còn nằm lại giữa núi rừng Vị Xuyên thì chưa bao giờ vơi bớt.

Rời quân ngũ trở về quê hương, ông trở lại với cuộc sống đời thường. Nhưng lời hẹn năm xưa vẫn luôn canh cánh trong lòng. Đến cuối những năm 1990, khi công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở Vị Xuyên được đẩy mạnh, ông là một trong những cựu chiến binh đầu tiên tình nguyện trở lại chiến trường. Đứng giữa những điểm cao từng đỏ lửa, ông lặng người khi chiến hào chỉ còn là những vệt đất mờ, hố bom đã phủ kín cây rừng. Dẫu chiến trường đã đổi thay, ký ức về đồng đội vẫn nguyên vẹn trong ông.

Hơn hai mươi lăm năm qua, năm nào người thương binh ấy cũng chống chân giả băng rừng, vượt núi trở lại Vị Xuyên. Mỗi khi nhận được thông tin về nơi nghi có hài cốt liệt sĩ, ông lại gác công việc gia đình, khoác ba lô lên đường. Có chuyến đi chỉ vài ngày, có chuyến kéo dài cả tuần. Có lần trở về tay trắng, nhưng cũng có nhiều lần từ ký ức của ông và những đồng đội năm xưa, các đội quy tập đã tìm thấy hài cốt liệt sĩ cùng những di vật như mũ cối, bi đông nước, tăng võng hay cúc áo còn sót lại. Mỗi lần như vậy, niềm vui vì một người đồng đội được trở về với đất mẹ lại xen lẫn nỗi nghẹn ngào khi vẫn còn nhiều người chưa được tìm thấy.

Điều khiến ông day dứt nhất không phải là những vết thương chiến tranh, mà là nỗi mong chờ mòn mỏi của thân nhân các liệt sĩ. Ông từng chia sẻ rằng có những người mẹ đến cuối đời vẫn chưa biết con mình nằm ở đâu, có những người vợ chờ chồng suốt cả cuộc đời, có những người em tóc đã bạc vẫn đi tìm anh trai. Chính những ánh mắt ấy khiến ông luôn cảm thấy mình còn một món nợ chưa thể trả xong.

Chiến tranh đã lùi xa hơn bốn mươi năm. Những quả đồi từng bị bom đạn cày xới nay đã xanh trở lại. Cuộc sống bình yên đang hồi sinh trên mảnh đất biên cương. Thế nhưng, với cựu chiến binh Nguyễn Quang Tuệ, cuộc chiến vẫn còn một nhiệm vụ chưa hoàn thành. Chừng nào còn đủ sức bước đi, ông vẫn sẽ trở lại Vị Xuyên, tiếp tục lần theo ký ức để tìm những người đồng đội đã hy sinh vì độc lập, chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.

Câu chuyện của ông Nguyễn Quang Tuệ không chỉ là hành trình đi tìm đồng đội, mà còn là biểu tượng đẹp của lòng trung thành, nghĩa tình và trách nhiệm của người lính Cụ Hồ. Đó là lời nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về giá trị của hòa bình, về sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh và về đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc Việt Nam. Có lẽ, chính những con người bình dị nhưng giàu nghĩa tình như ông đã làm cho "thời hoa lửa" không chỉ còn là ký ức chiến tranh, mà trở thành bài học sống động về lòng yêu nước và sự thủy chung son sắt với đồng đội, với Tổ quốc.