Lời hẹn ước dang dở tuổi đôi mươi

Mẹ Huyến ngồi đó, đôi bàn tay gầy guộc chậm rãi lần theo từng nét chữ khắc trên tấm bằng “Tổ quốc ghi công”.

Mẹ bồi hồi nhớ lại, ngày ấy, anh Cát là sinh viên Trường Đại học Bách khoa, đầy triển vọng, học giỏi, mê văn chương, có năng khiếu đàn hát. Năm 1978, hay tin em trai Nguyễn Văn Đường hy sinh tại chiến trường Tây Nam, lòng anh Cát như thắt lại. Chàng sinh viên ấy quyết định gác lại bút nghiên lên đường nhập ngũ, mang theo lời thề trả món nợ máu xương cho người em trai thân yêu.

Tiễn anh Cát ra trận, mẹ như đứt từng đoạn ruột.

Mất mát từ người con thứ hai chưa kịp nguôi ngoai, mẹ chỉ muốn anh ở lại làm chỗ dựa cho gia đình, đỡ đần mẹ lo toan nhà cửa, kiếm tiền nuôi các em ăn học. Thế nhưng, trước ý chí sắt đá của con, người mẹ nén nỗi đau riêng vào lòng. “Chiến tranh không biết sống chết lúc nào. Tôi đã mất một đứa con, giờ đứa còn lại tha thiết đòi đi. Nhưng người mẹ nào cũng giữ con lại, lấy ai chiến đấu bảo vệ Tổ quốc”, mẹ Huyến nghẹn ngào.

Lời hẹn ước “con sẽ về” cuối cùng cũng hóa thành bất tử. Năm 1980, Nguyễn Văn Cát hy sinh tại chiến trường khi cùng đồng đội chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam. Chỉ trong hai năm ngắn ngủi, mẹ nhận về hai nỗi đau tột cùng, hai người con trai yêu quý mãi mãi ở lại tuổi đôi mươi.

Ngày giấy báo tử gửi về nhà, mẹ vẫn đang tất bật với gánh hàng rong ngoài chợ. Dẫu cầm tờ giấy trên tay, nhưng mẹ vẫn không nguôi hy vọng rằng anh Cát còn sống. Mọi người cứ nghĩ có lẽ là báo tử nhầm, vì trong mắt gia đình, anh Cát vốn là người khôn ngoan và lanh lẹ. Niềm tin ấy khiến mẹ và các em cứ mong ngóng, đợi chờ anh suốt một thời gian dài sau đó.

Gánh hàng rong nuôi “con chữ” cho đời

Cuộc đời mẹ Huyến là những tháng ngày lặng lẽ gánh vác gia đình giữa bộn bề gian khó.

Cùng chồng là ông Nguyễn Văn Minh (sinh năm 1936), mẹ sinh được 8 người con (5 trai, 3 gái). Những năm tháng ấy, để đổi lấy từng lon gạo nuôi đàn con khôn lớn, người mẹ gầy guộc ngày ngày gánh rau ra chợ, tần tảo từ sớm tinh mơ đến khi chiều muộn.

Biến cố tiếp tục ập đến với mẹ. Khi nỗi đau mất con còn chưa nguôi ngoai, thì không lâu sau, mẹ Huyến lại phải tiễn biệt chồng. Ông qua đời ở tuổi 49 vì bệnh hiểm nghèo. Mất đi trụ cột, gánh nặng gia đình một lần nữa dồn cả lên vai người phụ nữ nhỏ bé. Không một lời than vãn, mẹ lặng lẽ đứng dậy cáng đáng mọi việc, tần tảo nuôi 6 người con còn lại khôn lớn giữa những năm tháng thiếu ăn, thiếu mặc.