Lời hẹn ước dưới vòm trời Hà Nội và cuốn nhật ký khép lại ở chảo lửa Quảng Trị: Chuyện về Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc

Có những cuộc chia ly mà người đi đã linh cảm được mình sẽ không bao giờ trở lại. Nhưng họ vẫn bước đi, bởi phía trước là Tổ quốc đang oằn mình trong khói lửa. Câu chuyện về liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, tác giả cuốn nhật ký "Mãi mãi tuổi hai mươi", là một nốt trầm xao xuyến và bi tráng như thế về thế hệ thanh niên trí thức gác bút nghiên lên đường ra trận.

Nguyễn Văn Thạc sinh năm 1952 tại làng Bưởi, Hà Nội. Giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, chàng trai ấy hiện lên với một vẻ đẹp tài hoa hiếm có: đoạt giải Nhất thi học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc, và là sinh viên xuất sắc của Khoa Toán - Cơ, Đại học Tổng hợp Hà Nội. Tương lai rực rỡ đang rộng mở phía trước, nhưng khi chiến trường miền Nam vẫy gọi, người sinh viên ấy đã viết đơn tình nguyện nhập ngũ.

Ngày 6 tháng 9 năm 1971, Nguyễn Văn Thạc khoác lên mình chiếc áo lính. Hành trang anh mang theo ra mặt trận không chỉ là khẩu súng, mà còn là một cuốn sổ tay nhỏ và hình bóng của Như Anh – cô bạn gái học cùng trường cấp 3. Trước ngày lên đường, dưới vòm cây xà cừ của Hà Nội, anh đã nói với người con gái mình yêu: "Hạnh phúc là gì? Trả lời câu hỏi này, hẹn đến ngày 30 tháng 4 năm 1975". Một lời hẹn ước mang tính lịch sử, chứa đựng cả niềm tin sắt đá về ngày chiến thắng và một khát khao hạnh phúc lứa đôi vô cùng dung dị.

Trên những dặm đường hành quân trập trùng hướng về chảo lửa Quảng Trị, cuốn nhật ký của Nguyễn Văn Thạc mỗi ngày một dày thêm. Trong những trang viết ấy, người ta không thấy sự bi lụy hay sợ hãi cái chết, mà chỉ thấy một tâm hồn nhạy cảm, tha thiết yêu đời. Anh viết về những vạt rừng cháy trụi vì bom napalm, về bát nước chè xanh ấm lòng người lính, về ánh trăng sáng trên chốt gác và những dòng dặn dò gửi lại cho thế hệ mai sau.

Nhưng rồi, chiến tranh đã không cho anh cơ hội thực hiện lời hẹn ước "30 tháng 4". Mùa hè năm 1972, tại chiến trường Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, giữa những loạt pháo băm nát đất đai, Nguyễn Văn Thạc bị thương nặng do mảnh đạn pháo găm vào đùi. Máu chảy đầm đìa ướt sũng chiến hào. Đồng đội vội vã băng bó, vực anh dậy. Trong khoảnh khắc sự sống đang dần cạn kiệt, người lính trẻ ấy không hề rên la, chỉ nghẹn ngào thốt lên một câu nói cuối cùng: "Chỉ tiếc là không còn chiến đấu được nữa...".

Nguyễn Văn Thạc trút hơi thở cuối cùng vào ngày 26 tháng 7 năm 1972, khi vừa tròn 20 tuổi – độ tuổi rực rỡ nhất của đời người. Cuốn nhật ký của anh đã dừng lại ở chiến trường, nhưng phải đến hơn 30 năm sau mới được xuất bản và trao lại cho người thân.

Những dòng chữ viết vội dưới giao thông hào năm xưa nay đã hóa thành di sản. Cuộc đời của Nguyễn Văn Thạc, cũng như hàng vạn sinh viên ưu tú đã nằm lại chiến trường, là minh chứng cho một thế hệ đã mang trọn vẹn tình yêu và tuổi thanh xuân của mình dâng hiến cho sự trường tồn của đất nước. Lời hẹn ước năm xưa không thành hiện thực với riêng anh, nhưng đã nở hoa độc lập cho cả một dân tộc.