Lời hẹn ước ngày 30 tháng 4

Trước ngày lên đường, Nguyễn Văn Thạc có một tình yêu sâu sắc, trong sáng với cô nữ sinh Phạm Thị Như Anh. Đêm cuối cùng bên nhau tại bờ hồ Hoàn Kiếm, họ trao nhau những lời hẹn ước của tuổi trẻ. Anh lính trẻ nhắn nhủ người yêu hãy đợi mình, và hẹn đúng ngày 30/4/1975 – ngày mà anh tin tưởng đất nước sẽ hoàn toàn chung một dải – họ sẽ gặp lại nhau để cùng định nghĩa xem "Hạnh phúc là gì?".

Trực giác của một người lính kiêm nghệ sĩ đã cho anh một dự cảm chính xác đến kỳ lạ về ngày toàn thắng của dân tộc, dù lúc đó cuộc chiến vẫn đang ở giai đoạn khốc liệt nhất.

Nhật ký dọc đường hành quân

Trong suốt những tháng ngày hành quân gian khổ từ miền Bắc vào chiến trường miền Trung, Nguyễn Văn Thạc đã ghi lại mọi cung bậc cảm xúc vào cuốn nhật ký (sau này là tác phẩm Mãi mãi tuổi hai mươi).

Anh viết về những đêm hành quân dưới mưa, những làng quê đổ nát vì bom đạn, và cả những nụ cười hồn nhiên của những người đồng đội tuổi mười chín, đôi mươi. Qua từng nét chữ, người ta không thấy sự sợ hãi trước cái chết, mà chỉ thấy một lý tưởng sống cao đẹp, một lòng yêu nước nồng nàn và một tâm hồn vô cùng lãng mạn. Anh viết: "Nếu như tôi ngã xuống, đó là vì hạnh phúc của những người ở lại..."

Khúc tráng ca tại Thành cổ Quảng Trị

Mùa hè năm 1972, đơn vị của Nguyễn Văn Thạc được lệnh tiến vào chiến trường Quảng Trị – nơi đang diễn ra cuộc chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ, một "mùa hè đỏ lửa" khốc liệt bậc nhất trong lịch sử. Bom đạn cày xới từng tấc đất, sông Thạch Hãn nhuộm đỏ máu của các chiến sĩ.

Ngày 30 tháng 7 năm 1972, trong một trận chiến ác liệt tại bờ Bắc sông Thạch Hãn, Nguyễn Văn Thạc bị thương nặng do trúng mảnh pháo của kẻ thù. Khi biết mình không thể qua khỏi, anh vẫn bình thản trao lại cuốn nhật ký cho người đồng đội thân thiết và nhắn gửi: "Hãy chuyển cái này về cho gia đình và nhắn với Như Anh..."

Chàng trai Hà Nội hào hoa, thông minh ấy đã vĩnh viễn nằm lại đất mẹ Quảng Trị khi chỉ còn vài tháng nữa là tròn 20 tuổi, giữ trọn lời thề với Tổ quốc.

Sự trở về bất tử

Đúng ngày 30/4/1975, đất nước hoàn toàn giải phóng như lời dự cảm của anh. Nhưng Nguyễn Văn Thạc đã không thể có mặt để cùng Như Anh trả lời câu hỏi về hạnh phúc.

Tuy nhiên, anh đã trở về theo một cách khác. Năm 2005, cuốn nhật ký của anh được xuất bản với tên gọi Mãi mãi tuổi hai mươi. Những dòng tâm sự rút ra từ ruột gan của anh đã làm lay động trái tim của hàng triệu người Việt Nam, trở thành ngọn đuốc truyền lửa cho thế hệ trẻ về lòng yêu nước, trách nhiệm và lý tưởng sống. Anh đã hy sinh thân mình, nhưng tuổi hai mươi của anh thì còn mãi với non sông.

Nguyễn Văn Thạc