Lời kể bên suối Mường Hum của ông Lý Seo Chìn
Tôi tên là Lý Seo Chìn, người Giáy sinh ra và lớn lên ở thôn Mường Hum. Mỗi lần bà con tụ họp bên bờ suối, tôi lại được nhờ kể chuyện xưa, nhất là chuyện Ao Tiên sau rừng già – nơi mà cả đời tôi chỉ dám đến gần chứ chưa từng dám bước xuống nước.
Ngày ấy, bản còn thưa nhà, phố Mường Hum chỉ là vài nóc nhà sàn nép mình bên suối. Suối Mường Hum quanh năm chảy, đến chân phố thì uốn cong như chiếc khăn của người con gái Giáy quàng ngang cổ. Sau lưng phố là rừng già rậm rạp, nơi đất đai bị chia cắt bởi những thung lũng sâu, vách đá dựng đứng, mùa mưa là nước chảy ào ào, cuốn theo đất đá từ trên cao.
Tôi theo các anh trong bản đi tìm Sa nhân, cây thuốc, men theo sườn núi phía Tây Nam. Đường dốc vừa phải nhưng trơn trượt, chỉ cần sơ sẩy là trượt xuống khe sâu. Đi sâu thêm nữa, rừng bỗng yên lặng lạ thường, chim ít hót, gió cũng nhẹ hơn. Khi ấy, người dẫn đường bảo: “Sắp đến Ao Tiên rồi, đi nhẹ, nói khẽ.”
Ao hiện ra giữa rừng già, nước trong xanh, sâu không thấy đáy. Sương mù phủ kín, dù là trưa nắng vẫn lạnh. Người xưa kể rằng, các nàng tiên từ trên trời xuống đây không phải lúc nào cũng hiện hình, chỉ những ai có lòng trong sạch mới cảm nhận được. Có người bảo đã nghe tiếng cười khe khẽ trong sương, có người lại thấy vệt nước lay động như có bàn tay ai vừa chạm.
Bà con Giáy chúng tôi tin rằng, Ao Tiên gắn với long mạch của suối Mường Hum, giữ cho nước chảy đều, cho ruộng nương đủ ẩm, cho rừng không khô cằn. Vì thế, dù rừng cho nhiều lâm thổ sản quý, không ai dám chặt phá gần Ao Tiên. Mỗi mùa mưa lớn, khi sạt lở xảy ra ở nhiều nơi, riêng khu vực quanh ao vẫn bền vững, như có bàn tay vô hình che chở.
Giờ đây, khi tuổi đã cao, tôi thường dắt cháu ra bờ suối, chỉ tay về phía rừng già và kể: “Ở đó có Ao Tiên – nơi đất trời gặp nhau.” Tôi dặn các cháu rằng, giữ được Ao Tiên là giữ được hồn Mường Hum, giữ được tiếng suối, hơi sương và ký ức của bao thế hệ người Giáy chúng tôi.
