Lời nói bên dòng Thu Bồn

Sau khi Nguyễn Bỉnh Khiêm cáo quan, tiếng tăm của ông vẫn lan rộng. Một trong những giai thoại nổi tiếng nhất kể rằng Nguyễn Hoàng, khi đang tìm cách tránh khỏi sự khống chế của họ Trịnh, đã tìm đến hỏi ý kiến Trạng Trình.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, câu chuyện gắn với lời khuyên về vùng Thuận Hóa, thường được truyền lại qua câu “Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân”. Sau đó Nguyễn Hoàng xin vào trấn nhậm Thuận Hóa, mở đầu cho quá trình phát triển lâu dài của thế lực họ Nguyễn ở phương Nam.

Đây là một giai thoại lịch sử được lưu truyền rộng rãi, cần phân biệt với những sự kiện có tư liệu trực tiếp xác nhận.

Điều đáng chú ý là câu chuyện cho thấy vị thế đặc biệt của Nguyễn Bỉnh Khiêm trong nhận thức của người đương thời và hậu thế. Dù đã về quê, lời khuyên của ông vẫn được những nhân vật quyền lực tìm đến tham khảo.

Hình ảnh một ông lão ở Bạch Vân am được người trong cuộc tìm đến hỏi chuyện đã góp phần tạo nên huyền thoại về Trạng Trình trong văn hóa dân gian.