Lời Nói Của Nguyễn Văn Trỗi Trước Giờ Hy Sinh

Sáng 15/10/1964, tại pháp trường phía sau nhà lao Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi bước vào những phút cuối cùng của cuộc đời. Anh mới 24 tuổi.

Sau hơn bốn tháng bị giam giữ, những nỗ lực nhằm khuất phục người chiến sĩ trẻ không đạt được kết quả. Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ thái độ kiên định và được đưa ra pháp trường để thi hành án vào khoảng 9 giờ 45 phút.

Nhưng điều khiến khoảnh khắc ấy trở thành một hình ảnh đặc biệt trong lịch sử không chỉ là việc Nguyễn Văn Trỗi đối diện với cái chết. Đó còn là những lời anh nói trong những phút cuối cùng.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, khi bị đưa ra pháp trường, Nguyễn Văn Trỗi rất bình thản. Khi những người thi hành án tìm cách bịt mắt anh, anh đã giật tấm vải ra và nói:

“Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi.”

Câu nói ấy thường được nhắc lại như một trong những hình ảnh tiêu biểu gắn với Nguyễn Văn Trỗi. Trong giây phút mà một con người đứng trước cái chết, ánh mắt của anh vẫn hướng về mảnh đất quê hương và nơi anh đã sống, chiến đấu.

Sau đó, Nguyễn Văn Trỗi tiếp tục hô vang những khẩu hiệu thể hiện lập trường của mình:

“Hãy nhớ lấy lời tôi!”

“Đả đảo đế quốc Mỹ!”

“Đả đảo Nguyễn Khánh!”

“Việt Nam muôn năm!”

“Hồ Chí Minh muôn năm!”

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, câu “Hồ Chí Minh muôn năm!” được anh hô đến ba lần.

Những lời ấy không dài, nhưng trong hoàn cảnh được nói ra, chúng trở thành một phần ký ức đặc biệt về Nguyễn Văn Trỗi. Anh không dùng những phút cuối để van xin hay khuất phục. Thay vào đó, anh tiếp tục khẳng định niềm tin và lập trường của mình trước pháp trường.

Một giọng nói vượt qua thời gian

Nguyễn Văn Trỗi hy sinh chỉ trong vài phút, nhưng những lời nói của anh đã vượt khỏi khoảnh khắc ấy.

Sau khi anh qua đời, hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi trước pháp trường được báo chí, văn học và nghệ thuật nhắc đến rộng rãi. Nhà thơ Tố Hữu đã viết bài Hãy nhớ lấy lời tôi, còn nhà báo Trần Đình Vân viết tác phẩm Sống như anh dựa trên câu chuyện về Nguyễn Văn Trỗi và Phan Thị Quyên.

Những tác phẩm ấy góp phần khiến hình ảnh người thanh niên 24 tuổi trở thành một biểu tượng được nhiều thế hệ biết đến.

Điều đặc biệt là, bên cạnh những lời hô vang tại pháp trường, Nguyễn Văn Trỗi còn để lại một phần đời riêng qua những lá thư gửi vợ và người thân. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hiện lưu giữ 10 bức thư của anh viết trong thời gian bị giam tại nhà lao Chí Hòa.

Vì vậy, khi nhắc đến lời nói cuối cùng của Nguyễn Văn Trỗi, không nên chỉ nhìn đó như một khoảnh khắc anh hùng. Đó còn là tiếng nói của một người thanh niên đang đứng trước ranh giới giữa sự sống và cái chết, nhưng vẫn muốn để lại một lời nhắn cho những người còn sống.

“Hãy nhớ lấy lời tôi”

Có lẽ chính câu mở đầu ấy đã làm cho những lời cuối cùng của Nguyễn Văn Trỗi có một sức sống đặc biệt.

“Hãy nhớ lấy lời tôi!”

Hơn sáu thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày 15/10/1964. Người nói câu ấy đã không còn, nhưng lời nói vẫn được nhắc lại trong những câu chuyện lịch sử về tuổi trẻ Việt Nam thời chiến.

Nguyễn Văn Trỗi ra đi khi mới 24 tuổi.

Anh không có một cuộc đời dài để kể lại. Nhưng trong những phút cuối cùng, anh đã để lại một hình ảnh mà lịch sử còn lưu giữ: một người thanh niên không né tránh cái chết, không khuất phục trước thử thách và vẫn cất tiếng nói của mình cho đến giây phút cuối cùng.

Đó cũng là lý do những lời nói trước giờ hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi trở thành một phần không thể tách rời khỏi tên tuổi của anh.

Người đã khuất, nhưng lời nói vẫn còn.
Một phút cuối cùng, nhưng dấu ấn kéo dài qua nhiều thế hệ.