Lời thề bất tử của liệt sĩ Nguyễn Viết Ninh

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, có những vùng đất mà tên gọi đã trở thành biểu tượng của lòng quả cảm và sự hy sinh vô bờ bến. Nếu Quảng Trị có “Đại lộ kinh hoàng”, thì những năm 80 của thế kỷ XX, Hà Giang có một “Lò vôi thế kỷ” mang tên Vị Xuyên. Chủ đề “Câu chuyện thời hoa lửa” hôm nay xin được kể về những người lính đã viết nên huyền thoại trên những đỉnh núi đá tai mèo sắc lẹm, nơi máu của họ đã hòa vào đất mẹ để giữ vững từng tấc đất biên cương.

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc tại mặt trận Vị Xuyên (1984 – 1989) là một trong những trang sử khốc liệt nhất. Tại đây, những cao điểm như 1509, 772, 685 đã trở thành những túi bom, túi đạn. Những người lính tham chiến kể lại rằng, pháo binh đối phương bắn phá dữ dội đến mức những đỉnh núi đá vôi bị nghiền nát vụn thành màu trắng xóa, nên mới có tên gọi xót xa là “Lò vôi thế kỷ”. Giữa cái nắng cháy da và cái lạnh cắt thịt của vùng cao, giữa làn mưa đạn pháo dày đặc, những chàng trai tuổi đôi mươi đã sống và chiến đấu bằng một đức tin sắt đá.

Nhắc đến Vị Xuyên, không ai có thể quên được lời thề bất tử của liệt sĩ Nguyễn Viết Ninh: “Sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá bất tử”. Câu nói ấy không chỉ là khẩu hiệu, mà là chân lý sống của hàng ngàn chiến sĩ nơi đây. Trong trận đánh chiếm lại cao điểm 772 vào ngày 12/7/1984 – ngày tang tóc và bi tráng nhất của mặt trận – các chiến sĩ sư đoàn 356 đã xông lên dưới làn hỏa lực kinh hồn. Có những người lính khi bị thương nặng, tay vẫn ôm chặt súng, mắt vẫn hướng về phía địch. Máu của các anh đổ xuống, thấm vào đá, nhuộm đỏ những nhành hoa chuối rừng, biến cả vùng rừng núi thành một “thời hoa lửa” đúng nghĩa: rực cháy hào hùng nhưng cũng đầy đau thương.

Tôi từng được nghe kể về những “đội vận tải” đặc biệt ở Vị Xuyên. Để đưa được một bát cơm, một can nước lên cho đồng đội trên đỉnh cao điểm, những người lính công binh phải bò qua những lối mòn đầy mìn và sự rình rập của tay súng bắn tỉa. Có những lúc, cái giá của một lít nước sinh hoạt phải đổi bằng cả máu. Thế nhưng, trong những hang đá tối tăm, ẩm ướt ấy, tiếng hát vẫn vang lên. Họ chia nhau mẩu thuốc lá cuối cùng, kể cho nhau nghe về người mẹ ở quê nhà, về người yêu nơi giảng đường đại học. Tình đồng đội giữa lằn ranh sinh tử trở nên thiêng liêng hơn bao giờ hết.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng “Lò vôi thế kỷ” năm nào giờ đã xanh mướt cỏ cây. Tuy nhiên, dưới lớp cỏ xanh ấy vẫn còn hàng ngàn chiến sĩ nằm lại, có những người mãi mãi không tìm thấy hài cốt vì đá đã tan và thịt xương đã hòa vào đất. Nghĩa trang Vị Xuyên hôm nay với hàng ngàn ngôi mộ “chưa biết tên” là minh chứng đau đớn cho một thời hoa lửa.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng “Lò vôi thế kỷ” năm nào giờ đã xanh mướt cỏ cây. Tuy nhiên, dưới lớp cỏ xanh ấy vẫn còn hàng ngàn chiến sĩ nằm lại, có những người mãi mãi không tìm thấy hài cốt vì đá đã tan và thịt xương đã hòa vào đất. Nghĩa trang Vị Xuyên hôm nay với hàng ngàn ngôi mộ “chưa biết tên” là minh chứng đau đớn cho một thời hoa lửa.