lời thề bất tử trước quân Nguyên (Năm 1285)
Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ hai, Trần Bình Trọng là một danh tướng triều Trần, được giao trọng trách thống lĩnh quân đội chặn đánh thế công vũ bão của giặc tại khúc sông Thiên Mạc (khoảng vùng Hưng Yên ngày nay) để bảo vệ cho vua Trần và triều đình rút lui an toàn.
Do chênh lệch lực lượng quá lớn, sau những trận chiến ác liệt và giằng co dũng cảm, quân của Trần Bình Trọng cạn kiệt binh lực. Ông bị sa vào tay giặc.
Sự dụ dỗ và mua chuộc từ kẻ thù: Biết Trần Bình Trọng là một vương tử, một tướng lĩnh tài ba của triều Trần, tướng giặc là Toa Đô đã không giết ngay mà tìm mọi cách thuyết phục ông đầu hàng. Giặc dọn tiệc rượu ngon, hứa hẹn phong tước Vương, cấp cho đất đai và tài sản để ông chịu khuất phục và khai ra nơi ẩn náu của vua Trần.
Khí phách hiên ngang: Trước mọi mưu chuộc lợi lộc, Trần Bình Trọng chỉ giữ thái độ im lặng, ánh mắt tràn đầy sự khinh bỉ. Khi Toa Đô mất kiên nhẫn và hỏi thẳng một câu mang tính quyết định: "Có muốn làm Vương đất Bắc không?" (Ý muốn phong vương cho ông ở đất Trung Quốc).
Lời tuyên ngôn bất hủ: Trần Bình Trọng lập tức thét lớn một câu chấn động: "Ta thà làm ma nước Nam, chứ không thèm làm Vương đất Bắc!". Câu nói đanh thép này khiến tướng giặc vừa tức giận vừa run sợ, biết không thể khuất phục được ý chí của người anh hùng, Toa Đô đã hạ lệnh hành hình ông khi ông mới 26 tuổi.
Ý nghĩa lịch sử: Lời thề của Trần Bình Trọng đã trở thành biểu tượng cho lòng tự tôn dân tộc sâu sắc, tinh thần bất khuất trước bạo lực, truyền ngọn lửa quyết chiến quyết thắng cho toàn thể quân dân nhà Trần để sau đó đánh tan hoàn toàn quân Nguyên - Mông.
