Lời thề bên sông Hát

Mùa xuân năm 40, bên bờ sông Hát, gió thổi phần phật qua những lá cờ đỏ rực. Hai người phụ nữ đứng trên đài tế, một người khoác giáp vàng, một người cầm thanh gươm sáng loáng - Trưng Trắc và Trưng Nhị. Cả hai cùng trút bỏ xiêm y lụa là, mặc giáp trụ ra trận, đọc vang lời thề giữa trời đất: quyết rửa sạch thù nhà, nối nghiệp xưa họ Hùng, giành lại non sông từ tay giặc Hán.

Lời thề ấy không phải chuyện của riêng hai chị em. Nó là nỗi đau của hàng vạn người dân đang sống dưới ách đô hộ tàn bạo của thái thú Tô Định - kẻ đã ra tay sát hại chồng bà Trưng Trắc là Thi Sách vì ông mang chí chống giặc. Thù nhà, nợ nước, tưởng như hai chuyện riêng, nay hòa làm một, đốt cháy lòng người.

Khi tiếng trống đồng vang lên, nghĩa quân từ khắp các quận kéo về như nước chảy. Cờ bay, voi trắng rống vang, Hai Bà Trưng hiên ngang trên lưng voi dẫn đầu đoàn quân tiến về thành Luy Lâu. Đi đến đâu, quân giặc kinh hồn tan vỡ đến đó. Chỉ trong một thời gian ngắn, sáu mươi lăm thành trì lần lượt được giải phóng, Tô Định cắt tóc cạo râu, lẩn trốn về nước. Đất nước sạch bóng quân thù. Trưng Trắc lên ngôi, xưng Trưng Vương, đóng đô ở Mê Linh.

Dẫu sau đó, năm 43, giặc Hán kéo sang với vạn quân do Mã Viện cầm đầu, Hai Bà Trưng anh dũng chống trả rồi hy sinh tại Cẩm Khê, nhưng cuộc khởi nghĩa của hai người phụ nữ đã mở đầu truyền thống đấu tranh bất khuất của dân tộc. Từ đó, dân ta nhắc mãi câu thề bên sông Hát, nhắc mãi hai thớt voi trắng xông trận - và nhắc rằng, giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh.