Lời thề dưới gốc cây lau năm 1948

Lời thề dưới gốc cây lau năm 1948

Mùa đông năm 1948, trên đường rút quân qua vùng biên giới Mộc Châu, trung đội của chiến sĩ Lưu Trọng Lân (sau này là Đại tá, cựu chiến binh Tây Tiến) bị rơi vào trận địa phục kích của địch. Chiến sĩ Đỗ Hùng – người bạn thân thiết nhất của ông, một chàng trai Hà Nội có tài thổi súng harmonica rất hay – đã bị trúng đạn vào ngực.

Giữa làn đạn xối xả, ông Lân đã cõng bạn chạy dọc theo một bờ suối cạn cho đến khi Hùng trút hơi thở cuối cùng dưới một gốc cây lau già. Vì quân địch đuổi gấp, ông Lân và các đồng đội chỉ kịp đào một huyệt mộ nông bằng lưỡi lê, vùi thi thể bạn xuống, đắp lên vài tảng đá hộc rồi cắm một cành lau làm dấu.

Trước khi chạy tiếp, ông Lân quỳ sụp xuống, gạt nước mắt hứa với bạn: "Hùng ơi, nằm lại đây nhé. Hòa bình, nhất định mình sẽ quay lại đón cậu về!"

Hành trình nửa thế kỷ tìm lại "Nẻo bến bờ"

Lời hứa năm 20 tuổi ấy đã theo ông Lân đi suốt cuộc đời, qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ. Sau ngày đất nước thống nhất, rồi đến tận những năm cuối thập niên 1990, đầu những năm 2000, khi tóc đã bạc phơ, ông Lân cùng những người đồng đội Tây Tiến năm xưa mới có cơ hội thành lập một đoàn "hành quân ngược thời gian" trở lại chiến trường xưa để tìm mộ bạn.

Nhưng núi rừng miền Tây sau hơn 50 năm đã thay đổi hoàn toàn. Những lối mòn cũ đã bị rừng rậm nuốt chửng, những bờ suối cạn năm xưa nay đã thành nương ngô, nương rẫy của đồng bào. Cành lau làm dấu năm xưa giờ chỉ còn là một thung lũng lau bạt ngàn trắng xóa đúng như câu thơ của Quang Dũng: "Có thấy hồn lau nẻo bến bờ".

Ròng rã ba ngày trời, ông Lân cùng các cựu chiến binh bò khắp các triền đồi, đào xới nhiều nơi nhưng vẫn bất thành. Đến chiều ngày thứ tư, sương mù bắt đầu buông xuống dày đặc, chân tay đã mỏi rã rời, ông Lân ngồi bệt xuống một gốc cây cổ thụ, ôm mặt khóc nghẹn ngào như một đứa trẻ: "Hùng ơi, cậu ở đâu? Thằng Lân về đón cậu như lời thề năm xưa đây, sao cậu không lên tiếng?"

Sự chỉ đường kỳ diệu của thiên nhiên

Trong lúc mọi người đang tuyệt vọng, bỗng nhiên có một cụ già người Thái địa phương đi chăn bò ngang qua. Nghe các cụ già tóc bạc kể lại câu chuyện về người lính Tây Tiến hy sinh năm 1948, cụ già người Thái bỗng sững sờ. Cụ bảo:

"Hồi tôi còn nhỏ, khoảng mười mấy tuổi, tôi có đi rừng và thấy một ngôi mộ lạ đắp bằng đá hộc dưới gốc cây lau. Dân bản tôi biết đó là mộ bộ đội Cụ Hồ nên mỗi mùa Tết, người già trong bản đi qua đều cắm một nén hương hoặc thả một nhành hoa ban lên đó. Để tôi dẫn các cụ đi!"

Theo lời chỉ đường, đoàn tìm kiếm đi sâu vào một hốc đá khuất sau những bụi lau rậm rạp. Khi gạt bỏ lớp lá mục và những tảng đá hộc rêu phong, nhát cuốc đầu tiên chạm vào lòng đất, mọi người đã tìm thấy những kỷ vật thiêng liêng: một chiếc cúc áo lính bằng đồng đã rỉ xanh và một mảnh sắt hoen rỉ của cây kèn harmonica năm xưa.

Người lính trẻ Đỗ Hùng đã nằm lại đó suốt hơn 50 năm, được sương mù nuôi dưỡng, được lòng dân bản xứ chở che, ấm áp. Khi hài cốt của anh được bọc trong lá cờ Tổ quốc để đưa về nghĩa trang, ông Lân đã tự tay thổi một bài khúc quân hành bằng chiếc kèn harmonica mới. Tiếng kèn vang vọng khắp thung lũng, như lời chào tiễn biệt muộn màng của những người lính già gửi tới người bạn mãi mãi tuổi hai mươi.