Lời thề dưới gốc đa

Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có một thế hệ thanh niên Ninh Bình đã gác lại bút nghiên, rời xa lũy tre làng để dấn thân vào nơi hòn tên mũi đạn với một tâm thế thản nhiên đến lạ kỳ. Tôi từng được nghe kể về một người chiến sĩ lái xe vận tải trên tuyến đường Trường Sơn, quê ở huyện Kim Sơn, người đã dành cả tuổi thanh xuân của mình để điều khiển những chiếc "xe không kính" băng qua mưa bom bão đạn. Ông kể rằng, trong một đêm trăng mờ mịt bên dòng sông Đáy trước ngày xuất quân, ông và người bạn thân nhất đã cùng nhau khắc tên mình lên một gốc cây đa đầu làng với lời thề: "Nếu đứa nào không về, đứa còn lại phải sống thay cho cả phần của người kia". Lời thề ấy đã theo ông suốt những dặm dài của dãy Trường Sơn, qua những túi bom ở ngã ba Đồng Lộc, qua những đêm thức trắng vượt đèo trong tiếng gào rú của máy bay địch. Có những lúc, chiếc xe bị trúng đạn bốc cháy dữ dội, ông vẫn kiên cường ôm vô lăng vì biết rằng phía sau thùng xe là gạo, là thuốc men, là niềm hy vọng của đồng bào miền Nam đang chờ đợi. Người bạn thân của ông đã ngã xuống trong một trận càn ác liệt, máu của anh hòa vào đất đỏ, chỉ còn lại tấm ảnh đen trắng kẹp vội trong cuốn sổ tay rách nát. Ngày chiến thắng trở về, tóc đã điểm bạc, ông đứng lặng hồi lâu trước gốc cây đa xưa, nơi vết khắc tên năm nào đã bị vỏ cây xù xì che lấp nhưng ký ức về người đồng đội thì vẫn vẹn nguyên như mới hôm qua. Những câu chuyện ấy không nằm trong những bộ phim điện ảnh hào nhoáng, nó nằm trong hơi thở của lịch sử, trong những giọt nước mắt thầm lặng của những người mẹ, và trong tinh thần bất khuất của một thời hoa lửa mà mỗi người trẻ hôm nay cần phải cúi đầu kính cẩn ghi tâm.