Lời thề giữ nước bên bến sông Hát và tiếng trống đồng mưu trí

Mùa xuân năm canh tý (năm 40), tại bến sông Hát (Hát Môn, Phúc Thọ, Hà Nội), Trưng Trắc cùng em gái là Trưng Nhị đã chính thức làm lễ tế cờ, phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang. Trước hàng vạn nghĩa quân sục sôi khí thế, Trưng Trắc đã dõng dạc đọc lời thề bất hủ, được sử sách ngợi ca và lưu truyền qua muôn đời qua bốn câu thơ vĩ đại:

"Một xin rửa sạch thù nhà,
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng.
Ba kẻo oan ức lòng chồng,
Four xin vẻn vẹn sở công lênh này."

Lời thề ấy đặt nợ nước lên trên thù nhà, lấy giang sơn họ Hùng làm đích đến cao nhất. Để giữ vững tinh thần thép cho nghĩa quân, khi ra trận, Trưng Trắc không mặc đồ tang che giấu nỗi đau, mà bà khoác lên mình bộ chiến bào oai nghiêm, lộng lẫy, cùng Trưng Nhị cưỡi trên lưng hai thớt voi chiến dẫn đầu đoàn quân tiến về sào huyệt địch.

Tiếng trống đồng Mê Linh – biểu tượng quyền lực và văn hóa độc lập của người Việt – vang lên dồn dập, xé toạc các phân khu phòng ngự của giặc. Cuộc khởi nghĩa bùng cháy như triều dâng bão cuốn. Từ Mê Linh, nghĩa quân nhanh chóng làm chủ Cổ Loa, rồi tràn sang đánh sập trị sở Luy Lâu (Thuận Thành, Bắc Ninh). Thái thú Tô Định hoảng loạn đến mức phải cạo râu, cắt tóc, cải trang trộn vào dòng tị nạn để tháo chạy nhục nhã về nước. Chỉ trong một thời gian ngắn, nghĩa quân đã giải phóng hoàn toàn 65 huyện thành, giành lại quyền tự chủ cho đất nước sau hơn hai thế kỷ bị đô hộ. Trưng Trắc được tôn làm Vua (Trưng Vương), đóng đô tại Mê Linh.