Lời thề sắt đá giữa bão đạn

Ông Huỳnh Đức Nữa sinh ra và lớn lên trên vùng quê Điện Ngọc, một địa bàn chịu nhiều bom đạn trong những năm kháng chiến chống Mỹ. Năm 1964, khi mới học hết lớp 5 và vừa tròn 14 tuổi, ông tham gia lực lượng du kích địa phương. Ba năm sau, ông thoát ly, trở thành chiến sĩ Đại đội Đặc công biệt động quận 3 – Đà Nẵng.

Nhiệm vụ của đơn vị ông là tổ chức những trận đánh vào các mục tiêu quân sự và cơ quan chỉ huy của đối phương trong khu vực nội thành, góp phần làm rối loạn hậu phương của địch. Trong quá trình chiến đấu, ông Nữa nhiều lần đối mặt với hiểm nguy và ba lần được công nhận là “Dũng sĩ diệt Mỹ”.

Bà Cao Thị Hoa là một cô gái quê Duy Xuyên, tham gia cách mạng với nhiệm vụ y tá. Trong điều kiện chiến trường thiếu thốn và nguy hiểm, bà cùng các cán bộ quân y chăm sóc thương binh, phục vụ những đơn vị chiến đấu tại Mặt trận Quảng Đà.

Theo Báo Quân đội nhân dân, Dân trí và VietNamNet, cuối năm 1973, trong thời gian ông Nữa từ chiến trường Khu 5 ra miền Bắc điều trị, ông gặp bà Hoa. Cùng là những người con của quê hương Quảng Nam và cùng mang lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc, hai người nhanh chóng trở nên gần gũi. Những câu chuyện về gia đình, đơn vị và quê hương trong các giờ nghỉ ngắn ngủi đã khiến tình cảm giữa họ dần sâu đậm. Bài viết của Báo Thanh Niên ghi thời điểm gặp gỡ là năm 1972; vì vậy, mốc thời gian này có sự khác nhau giữa các nguồn, nhưng các nguồn đều thống nhất rằng họ gặp nhau trong thời gian điều trị ở miền Bắc.

Đầu năm 1974, trước khi ông Nữa trở lại miền Nam tiếp tục chiến đấu tại những chiến trường ác liệt như Thượng Đức và Nông Sơn, hai người gặp nhau để chia tay. Không có lễ đính hôn hay vật kỷ niệm quý giá, họ chỉ trao cho nhau một lời hẹn giản dị nhưng vô cùng thiêng liêng.

Hai người thống nhất rằng nếu một người không may hy sinh, sau ngày đất nước hòa bình, người còn sống sẽ tìm đến phần mộ để thắp một nén hương, coi đó như lời từ biệt. Nếu cả hai còn sống, cho dù một người ở miền Nam, người kia ở miền Bắc, họ cũng nhất định phải tìm lại nhau. Lời hẹn ấy trở thành điểm tựa tinh thần giúp họ vượt qua những tháng ngày chiến tranh đầy bất trắc.

Đêm ngày 10 tháng 3 năm 1975, ông Nữa tham gia trận đánh vào căn cứ Phước Lâm, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Trong trận đánh, ông không may trúng mìn và bị thương rất nặng. Để bảo toàn tính mạng, các bác sĩ phải cắt bỏ cả hai chân của ông. Sau đó, ông được chuyển ra miền Bắc tiếp tục điều trị.

Một nữ chiến sĩ quân y đã viết thư báo cho bà Hoa biết tin ông Nữa bị thương. Khi ấy, bà đang làm nhiệm vụ phục vụ chiến dịch nên không thể rời đơn vị để đến thăm. Bà chỉ biết chờ đợi trong lo lắng, không rõ ông được điều trị ở đâu và tình trạng sức khỏe như thế nào.

Sau ngày đất nước thống nhất 30 tháng 4 năm 1975, lời hẹn năm xưa thôi thúc bà Hoa lên đường tìm người yêu. Bà xin đơn vị nghỉ phép, đạp xe đến nhiều bệnh viện ở miền Trung để hỏi thăm. Tại những nơi bà tìm đến, các cán bộ quân y chỉ cho biết ông Nữa đã được chuyển ra miền Bắc, nhưng không ai biết chính xác ông đang ở bệnh viện nào, còn sống hay đã hy sinh.

Không chấp nhận bỏ cuộc, bà tiếp tục đạp xe gần 50 km về Điện Ngọc để tìm gia đình ông Nữa. Tuy nhiên, cha mẹ ông cũng chưa nhận được thông tin rõ ràng về con trai. Dù hành trình tìm kiếm nhiều lần rơi vào bế tắc, bà Hoa vẫn giữ niềm tin rằng ông còn sống và sẽ có ngày trở về.

Trong thời gian điều trị, ông Nữa biết bà Hoa vẫn đang tìm kiếm mình. Nhưng sau khi mất cả hai chân, ông cảm thấy mặc cảm và lo rằng mình sẽ trở thành gánh nặng cho người con gái ông yêu. Ông viết thư khuyên bà hãy quên mình, tìm một người khỏe mạnh và xây dựng cuộc sống mới.

Nhận được thư, bà Hoa vui vì biết ông vẫn còn sống, nhưng cũng buồn vì ông chưa hiểu hết quyết tâm của bà. Bà không chấp nhận từ bỏ lời hẹn. Bất chấp những lời mai mối và những khó khăn đang chờ đợi phía trước, bà vẫn khẳng định sẽ giữ trọn tình cảm, ở bên ông và cùng ông đi hết quãng đời còn lại.

Cuối năm 1976, trước sự chứng kiến của gia đình, thủ trưởng đơn vị và đồng đội, ông Huỳnh Đức Nữa và bà Cao Thị Hoa tổ chức một đám cưới giản dị. Lời thề được trao giữa chiến tranh cuối cùng đã trở thành hiện thực. Sau đó, bà Hoa xin phục viên, trở về Điện Ngọc làm công tác phụ nữ và có điều kiện chăm sóc chồng.

Cuộc sống gia đình những năm đầu hòa bình rất thiếu thốn. Ông Nữa là thương binh nặng, việc đi lại và lao động gặp nhiều khó khăn. Bà Hoa vừa chăm sóc chồng, nuôi dạy các con, vừa tham gia công tác tại địa phương. Dù không còn đôi chân, ông Nữa vẫn cố gắng giúp đỡ vợ. Khi các con còn nhỏ, ông sử dụng xe lăn để đưa con đi học, dạy con tập viết và làm toán.

Hậu quả chiến tranh tiếp tục để lại những mất mát lâu dài khi người con trai của ông bà bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học. Gia đình phải trải qua nhiều năm khó khăn, bệnh tật và thiếu thốn. Tuy vậy, bà Hoa vẫn luôn là chỗ dựa vững chắc của chồng con; còn ông Nữa luôn cố gắng sống có ích, không đầu hàng thương tật.

Năm 1986, chính quyền địa phương hỗ trợ gia đình vật liệu để xây dựng một căn nhà cấp bốn. Căn nhà nhỏ ấy trở thành tổ ấm của hai con người đã tìm thấy nhau sau chiến tranh, đồng thời là nơi lưu giữ những huân chương, huy chương và kỷ niệm của một thời chiến đấu.

Không chỉ chăm lo cho gia đình, ông bà còn tích cực tham gia hoạt động cộng đồng. Bà Hoa nhiều năm làm Chi hội trưởng Hội Phụ nữ tại khối phố. Ông Nữa tham gia Hội Cựu chiến binh, góp sức tìm kiếm, quy tập hài cốt đồng đội và thực hiện các công việc tại khu dân cư. Dù phải di chuyển bằng xe ba bánh, ông vẫn cố gắng đến từng nhà thông báo các buổi sinh hoạt và vận động hội viên tham gia phong trào.

Gần nửa thế kỷ trôi qua, những vết thương chiến tranh trên cơ thể ông Nữa vẫn thường xuyên tái phát. Mỗi khi chồng đau yếu, bà Hoa lại ở bên chăm sóc, xoa bóp và động viên. Hình ảnh người nữ y tá năm xưa tận tụy bên người lính bị thương vẫn tiếp tục hiện hữu trong mái nhà nhỏ ở Điện Bàn Đông.

Đối với ông Nữa, sau tất cả những mất mát, ông vẫn cho rằng mình may mắn vì còn sống, được trở về quê hương và có một người vợ thủy chung. Đối với bà Hoa, việc chăm sóc chồng không chỉ là nghĩa vợ chồng mà còn là sự thực hiện trọn vẹn lời hẹn mà hai người đã trao nhau giữa những năm tháng chiến tranh.