LỜI THỀ TRÊN DÒNG SÔNG HÁT

Vào đầu thế kỷ I, vùng đất Âu Lạc nằm dưới sự cai trị của nhà Đông Hán. Chính quyền đô hộ áp đặt nhiều chính sách cai trị và bóc lột nặng nề đối với người dân.

Tại vùng Mê Linh có hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị, là con gái của Lạc tướng Mê Linh. Trưng Trắc kết hôn với Thi Sách, con trai Lạc tướng huyện Chu Diên. Hai gia đình đều có thế lực và có tinh thần chống lại chính quyền đô hộ.

Khi ấy, Tô Định, Thái thú Giao Chỉ của nhà Đông Hán, tìm cách đàn áp những lực lượng có khả năng chống đối. Thi Sách bị giết.

Cái chết của Thi Sách càng làm Trưng Trắc quyết tâm đứng lên chống lại chính quyền đô hộ.

Nhưng cuộc nổi dậy của Hai Bà Trưng không đơn thuần chỉ là câu chuyện trả thù cá nhân.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trước khi khởi nghĩa, Trưng Trắc đã nêu bốn mục tiêu của cuộc chiến:

“Một xin rửa sạch nước thù
Hai xin dựng lại nghiệp xưa họ Hùng
Ba kêu oan ức lòng chồng
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này.”

Bốn lời thề cho thấy mục tiêu của cuộc khởi nghĩa gắn cả nợ nước và thù nhà, nhưng trước hết là khát vọng khôi phục quyền tự chủ của dân tộc.

Năm 40 sau Công nguyên

Trưng Trắc cùng Trưng Nhị phát động khởi nghĩa tại Hát Môn, thuộc khu vực Phúc Thọ ngày nay.

Lời kêu gọi của Hai Bà nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng của nhiều lực lượng ở các địa phương.

Từ Mê Linh, nghĩa quân tiến xuống đánh Luy Lâu, trung tâm của chính quyền nhà Đông Hán ở Giao Chỉ.

Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan rộng.

Nhiều nơi đồng loạt đứng lên chống lại chính quyền đô hộ. Các lực lượng ở Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam và một số vùng khác hưởng ứng. Chính quyền nhà Hán ở nhiều nơi tan rã; Tô Định phải chạy về Trung Quốc.

Chỉ trong một thời gian ngắn, Hai Bà Trưng đã giành được 65 thành, giải phóng phần lớn lãnh thổ nước ta lúc bấy giờ.

Trưng Trắc được suy tôn làm vua, lấy hiệu Trưng Vương, đóng đô ở Mê Linh.

Điều đáng chú ý là sau khi giành được quyền tự chủ, Trưng Vương không chỉ tập trung vào việc quân sự.

Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Trưng Vương đã thực hiện một số chính sách nhằm giảm gánh nặng cho nhân dân, trong đó có việc miễn thuế trong hai năm và bãi bỏ một số chế độ lao dịch, binh pháp cũ.

Nền độc lập ấy được duy trì trong gần ba năm.

Quân Hán phản công

Không chấp nhận thất bại, nhà Hán chuẩn bị lực lượng lớn để đàn áp cuộc khởi nghĩa.

Năm 42, Hán Quang Vũ Đế sai Mã Viện và Đoàn Chí đem quân sang đàn áp Trưng Vương.

Năm sau, quân Hán tiến vào Giao Chỉ.

Hai Bà Trưng trực tiếp chỉ huy quân đội chống lại quân xâm lược. Một trong những trận chiến quan trọng diễn ra ở Lãng Bạc.

Quân của Hai Bà chiến đấu quyết liệt nhưng cuối cùng không thể chống lại lực lượng mạnh hơn của Mã Viện. Hai Bà phải lui về Cẩm Khê và tiếp tục chiến đấu.

Sau gần một năm chống quân Hán, lực lượng của Hai Bà suy yếu.

Cuối cùng, Hai Bà trở về Hát Môn.

Theo truyền thống sử liệu được ghi nhận, Hai Bà đã gieo mình xuống sông Hát, quyết không để rơi vào tay quân địch. Cuộc kháng chiến do Hai Bà lãnh đạo về cơ bản thất bại vào năm 43. Tuy nhiên, nhiều nơi vẫn tiếp tục chống quân Hán sau đó.

Điều còn lại sau cuộc khởi nghĩa

Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng chỉ giành được quyền tự chủ trong một thời gian ngắn, nhưng ý nghĩa lịch sử của nó rất lớn.

Đây là cuộc khởi nghĩa lớn đầu tiên trong thời kỳ Bắc thuộc do hai người phụ nữ lãnh đạo, trở thành biểu tượng nổi bật của tinh thần chống ngoại xâm và ý chí giành lại quyền tự chủ của người Việt.

Điều đặc biệt là từ hơn hai nghìn năm trước, trong một xã hội mà quyền lực chủ yếu nằm trong tay nam giới, Trưng Trắc và Trưng Nhị đã đứng lên tập hợp lực lượng, lãnh đạo quân đội và giành lại quyền tự chủ cho đất nước.

Vì vậy, câu chuyện Hai Bà Trưng không chỉ là câu chuyện về một cuộc chiến.

Đó là câu chuyện về lòng yêu nước, ý chí độc lập và vai trò của người phụ nữ trong lịch sử dân tộc.

Và từ dòng sông Hát năm ấy, hình tượng Hai Bà Trưng đã trở thành một biểu tượng được các thế hệ người Việt tưởng nhớ cho đến ngày nay.