Lời Thề Trên Sông Như Nguyệt
Thế kỷ thứ XI, giặc Tống luôn âm mưu ngó ngàng sang bờ cõi Đại Việt. Chúng tập trung quân lương, đóng thuyền chiến, chờ ngày tràn sang để biến non sông ta thành quận huyện. Giữa lúc đó, có một vị tướng tóc đã điểm bạc nhưng khí thế vẫn như núi sừng sững: Lý Thường Kiệt.
Ông không chờ giặc đến cửa mới chống đỡ. Ông nói với tướng sĩ: “Kẻ thù đang chuẩn bị gươm giáo, ta không thể ngồi yên chờ bị giết”. Rồi ông dẫn quân ra trước, phá kho lương, đốt thuyền chiến của địch ngay trên đất chúng, làm tan vỡ kế hoạch chuẩn bị nhiều năm. Khi giặc tức giận kéo quân sang đông như kiến, ông lui về giữ sông Như Nguyệt – lá chắn tự nhiên trước kinh thành.
Đêm trước trận quyết chiến, giữa trại lửa bập bùng, Lý Thường Kiệt ngồi bên đống lửa, đọc vang một bài thơ như lời thề với trời đất, với tổ tiên:
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại Thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư!”
Đó không phải lời thơ thông thường. Đó là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc, khẳng định rằng: non sông nước Nam đã có vua cai trị, biên giới đã được định sẵn ở sách trời; kẻ nào dám xâm phạm, nhất định sẽ thất bại nhục nhã. Lời thơ ấy như một luồng lửa thổi vào lòng mỗi người chiến sĩ, khiến ai cũng sục sôi khí thế, quyết chiến đến cùng.
Ngay hôm sau, quân ta xông ra như sóng dữ, đánh tan đội quân hùng mạnh của giặc. Từ đó, nhà Tống không còn dám ngang nhiên lăm le sang phương Nam trong nhiều thế kỷ.
Khi hòa bình trở lại, Lý Thường Kiệt lại chăm lo củng cố biên viễn, dạy dân canh tác, xây dựng cuộc sống yên bình. Đến khi ra đi, ông không để lại vàng ngọc, chỉ để lại một tấm gương trung hiếu và lời thề bất tử trên sông Như Nguyệt.
Ngàn năm qua đi, lời thơ của ông vẫn vang vọng như tiếng chuông ngân: Non sông ta đã có chủ. Và ý chí ấy, chính là ngọn lửa thời hoa lửa không bao giờ tắt.
