Lời thề trước hầm trú ẩn (1966): Biểu tượng hy sinh quên mình vì đồng đội của Anh hùng Đoàn Thị Liên
Bài viết tái hiện chiến công anh dũng và sự hy sinh kiên cường của nữ Trung đội trưởng Thanh niên xung phong Đoàn Thị Liên tại mặt trận cầu Cần Lê năm 1966. Hành động lấy thân mình che miệng hầm bảo vệ thương binh cùng câu nói bất hủ của chị đã trở thành lời thề sắt đá, ngọn đuốc tinh thần cho toàn lực lượng phục vụ hỏa tuyến trong kháng chiến chống Mỹ.
I. Bối cảnh lịch sử và tinh thần quyết tâm ra trận
Thân thế người nữ du kích Đất Thủ: Chị Đoàn Thị Liên (còn có tên là Đoàn Thị Lũng) sinh năm 1944 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Chánh Phú Hòa, huyện Bến Cát (nay thuộc tỉnh Bình Dương). Sớm giác ngộ cách mạng, chị tham gia du kích mật rồi làm Xã đội phó trước khi trở thành Trung đội trưởng thuộc Đại đội 112 Thanh niên xung phong (TNXP) Thủ Dầu Một mang tên “Phú Lợi căm thù” vào cuối năm 1965.
Trận giao thông chiến cầu Cần Lê (1966): Vào mùa mưa năm 1966, Sư đoàn 9 phối hợp với Trung đoàn 6 mở trận đánh chặn xe cơ giới Mỹ trên đường 13 tại khu vực cầu Cần Lê. Ngay trước giờ xuất quân, chị Đoàn Thị Liên bị sốt nặng và được đơn vị phân công ở lại hậu cứ. Tuy nhiên, với tinh thần trách nhiệm cao, chị kiên quyết từ chối quyền nghỉ ngơi, nén cơn sốt để trực tiếp chỉ huy trung đội ra mặt trận làm nhiệm vụ tải thương, tiếp đạn.
II. Diễn biến chiến đấu và lời thề bất hủ tại trận địa
Trận đánh diễn ra vô cùng khốc liệt khi địch phản kích dữ dội bằng xe tăng, máy bay phản lực và pháo tầm xa, khiến nhiều chiến sĩ bộ đội chủ lực của ta bị thương. Không ngại hiểm nguy, chị Đoàn Thị Liên cùng đồng đội liên tục băng qua làn đạn để tìm kiếm và cõng thương binh về hầm trú ẩn.
Lời thề giữ vững trận địa: Trong lúc đang cứu hộ, một loạt pháo nổ gần khiến chị Đoàn Thị Liên bị trúng mảnh đạn và bị thương rất nặng. Dù đau đớn, chị vẫn kiên cường trườn về phía hầm trú ẩn, cố sức kêu gọi đồng đội tiếp tục chiến đấu và đưa ra khẩu hiệu xuất thần: "Thà hy sinh chứ không để thương binh bị thương lần thứ hai".
Hành động xả thân cứu đồng đội: Khi máy bay địch tiếp tục ném bom bi xuống khu vực trận địa, nhận thấy miệng hầm trú ẩn chưa được che chắn an toàn, chị Liên đã dùng hết sức lực cuối cùng của mình trườn lên, lấy toàn bộ thân hình che kín miệng hầm để hứng chịu các mảnh bom đạn thay cho hai thương binh đang nằm phía dưới. Đòn đánh ác liệt ấy đã khiến người Trung đội trưởng anh dũng hy sinh ở tuổi 22.
III. Ý nghĩa lịch sử và sự tri ân
Ngọn đuốc tinh thần của lực lượng TNXP: Lời thề và hành động xả thân của chị Đoàn Thị Liên ngay lập tức trở thành khẩu hiệu hành động chính thức cho toàn Liên đội 7 và lực lượng TNXP giải phóng miền Nam lúc bấy giờ: "Chiến trường còn thương binh thì Thanh niên xung phong chưa rời trận địa". Tinh thần này đã cổ vũ hàng ngàn chiến sĩ hỏa tuyến quyết tâm phục vụ chiến đấu giành thắng lợi lớn trên các mặt trận Đông Nam Bộ.
Sự tôn vinh của Nhà nước và Nhân dân: Ghi nhận công lao đặc biệt xuất sắc, chị Đoàn Thị Liên đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Tại tỉnh Bình Dương ngày nay, tên của chị được đặt cho nhiều trường học, tuyến đường, và một tượng đài quy mô đã được xây dựng để khắc họa lại khoảnh khắc chị lấy thân mình che miệng hầm, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.
