Lời thề trước lúc lên đường

Mỗi lần đọc lại những trang sử về những người thanh niên ra đi cứu nước trong những năm tháng đất nước bị ngoại xâm, tôi luôn bị ám ảnh bởi một khoảnh khắc rất đặc biệt: lời thề trước lúc lên đường. Không phải lời thề trong lễ đài lớn, không có cờ hoa rực rỡ, mà là lời thề được nói trong đêm tối, giữa những con người biết rằng phía trước có thể là tù đày, gian khổ, thậm chí là cái chết.

Câu chuyện tôi muốn kể gắn với một nhóm thanh niên yêu nước ở miền Trung những năm đầu cách mạng. Trong số họ có một chàng trai trí thức trẻ, sau này trở thành cán bộ quân sự nổi tiếng. Đêm ấy, họ tập trung trong một ngôi nhà tranh ở ven sông. Ngoài trời mưa phùn lất phất, gió thổi làm ngọn đèn dầu chao nghiêng.

Trên chiếc bàn gỗ cũ chỉ có một tấm bản đồ, vài cuốn tài liệu và một lá cờ đỏ được gấp cẩn thận.

Người phụ trách nhìn từng người rồi nói nhỏ:

— Từ ngày mai, mỗi người sẽ đi một hướng. Có người vào thành phố, có người lên miền núi, có người sang vùng địch kiểm soát. Có thể chúng ta sẽ rất lâu mới gặp lại nhau.

Căn nhà im phăng phắc. Ai cũng hiểu ý nghĩa của câu nói ấy.

Một đồng chí trẻ đứng dậy, giọng còn run nhưng ánh mắt rất sáng:

— Nếu bị bắt thì sao?

Người phụ trách đáp chậm rãi:

— Có thể bị bắt. Nhưng điều quan trọng là không được để mất niềm tin vào cách mạng và không được làm hại đồng đội.

Sau đó, mọi người cùng đứng quanh lá cờ. Không ai đọc theo một văn bản có sẵn. Mỗi người nói lời thề của chính mình.

Người thề sẽ giữ bí mật của tổ chức. Người thề dù gian khổ cũng không rời bỏ nhân dân. Người thề nếu phải hy sinh thì hy sinh cho Tổ quốc.

Đến lượt chàng trai trí thức trẻ, anh đặt tay lên lá cờ và nói:

— Tôi xin đem sức học, tuổi trẻ và cả cuộc đời mình để góp phần giành lại độc lập cho nước Việt Nam. Dù con đường phía trước có gian khổ đến đâu, tôi cũng không lùi bước.

Không ai vỗ tay. Nhưng nhiều người lặng lẽ cúi đầu, bởi họ cảm nhận được sự chân thành trong từng lời nói.

Trước khi chia tay, họ cùng ăn bữa cơm rất đạm bạc: nồi khoai luộc, bát muối vừng và ấm nước chè xanh. Một đồng chí cười:

— Sau này độc lập rồi, ta sẽ ăn một bữa thật no.

Mọi người cùng cười theo, nhưng trong mắt ai cũng ánh lên niềm xúc động.

Rạng sáng, họ lên đường. Không tiếng trống, không tiếng nhạc. Chỉ có tiếng chân người trên con đường đất ướt mưa. Người đi trước quay lại nhìn đồng đội lần cuối rồi khẽ nói:

— Nhớ lời thề đêm qua nhé!

Nhiều năm sau, có người trở về trong ngày hòa bình, có người nằm lại nơi chiến trường, có người mang thương tật suốt đời. Nhưng những người còn sống đều nói rằng điều giúp họ vượt qua những lúc hiểm nghèo nhất chính là lời thề trước lúc lên đường.

Khi kể lại câu chuyện này, tôi luôn nghĩ rằng sức mạnh của cách mạng không chỉ đến từ vũ khí hay tổ chức, mà còn đến từ niềm tin và sự cam kết của những con người bình thường. Một lời thề chân thành có thể nâng đỡ con người trong những thời khắc khó khăn nhất của cuộc đời.

Hôm nay, chúng ta không còn phải lên đường ra chiến trường như thế hệ cha anh. Nhưng mỗi người vẫn có thể có cho mình một “lời thề” riêng: sống trung thực, học tập tốt, làm việc có trách nhiệm, không thờ ơ với đất nước và với những người xung quanh.